Η μοναξιά των Χριστουγέννων στη ζωγραφική. Μοναχικά Χριστούγεννα

 Μοναχικά Χριστούγεννα

   Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η περίοδος των Γιορτών, Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά, είναι δύσκολη για τα μοναχικά άτομα, για τα άτομα, που ζουν χωρίς συντοφιά, γιατί είτε από ανάγκη είτε από προσωπική διάθεση έχουν επιλέξει τη μοναξιά. Ο μοναχικός βίος μπορεί να γίνει σκληρή συνθήκη, όταν τα ερεθίσματα από το εορταστικό περιβάλλον καλούν για δημόσιες, φιλικές ή οικογενειακές συναναστροφές, όπου όλοι/ες εμφανίζονται με χαρούμενα πρόσωπα να μοιράζονται κοινές στιγμές οικειότητας και θαλπωρής, ανταλλάσοντας ευχές και δώρα...

  Για αυτό, ας δούμε μία επιλογή από πίνακες ζωγραφικής που αφηγούνται ιστορίες μοναξιάς...

  Στο ημίφως του σιωπηλού δωματίου μία ηλικιωμένη γυναίκα κάθεται μόνη...στο τραπέζι μπροστά της διακρίνεται ένα χριστουγεννιάτικο δεντράκι με κεράκια να λάμπουν!

Oskar Freiwirth-Lützow (German, 1862-1925, Μοναχικά Χριστούγεννα. Εκτέθηκε το 1910. 

Oskar Freiwirth-Lützow (German, 1862-1925), Μοναχικά Χριστούγεννα. Λεπτομέρεια.

Oskar Freiwirth-Lützow (German, 1862-1925, Μοναχικά Χριστούγεννα. Λεπτομέρεια.

Μία νεαρή γυναίκα κάθεται αναπαυτικά στην πολυθρόνα της και διαβάζει ένα βιβλίο. Πίσω της διακρίνεται ένα Χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Heinrich Max (Czech, 1847-1900), Μία Χριστουγεννιάτικη Ανάγνωση, 1877. Οil on canvas, 31 x 23¾ in. (78.5 x 60.5 cm.)

Ένα πιάτο μάλλον με Χριστουγεννιάτικο γλύκισμα (είναι στολισμένο μ' ένα κλαδί γκυ) έχει μπροστά της η μελαγχολική νεαρή γυναίκα. Ο τίτλος "Το Χριστουγεννιάτικο Δείπνο της φτωχής ηθοποιού" μας βοηθά να φανταστούμε μία ιστορία...

Robert Braithwaite Martineau (British, 1826–1869), Το Χριστουγεννιάτικο Δείπνο της φτωχής ηθοποιού, περίπου 1860. Oil on canvas, 36x47 cm. Ashmolean Museum, Oxford.

 Ένας αντισυμβατικός πίνακας του μεγάλου Νορβηγού ζωγράφου! Απεικονίζει τη μοναξιά που βιώνουν οι γυναίκες που εργάζονται στα "πορνεία" τις γιορτινές ημέρες των Χριστουγέννων.

Edvard Munch (Norwegian, 1863-1944), Χριστούγεννα στο Πορνείο, 1904. Oil on canvas, 60.5 cm (23.8 in)x88 cm (34.6 in). Munch Museum.

  Ο παρακάτω πίνακας απεικονίζει μία σκηνή από τη μοναχική ζωή μίας μοδίστρας τα Χριστούγεννα. Η νεαρή γυναίκα δέχεται επίσκεψη στο φτωχικό της δωμάτιο...στέκεται όρθια μπροστά στο τραπέζι με τη ραπτομηχανή. Στο κατώφλι της πόρτας μία γυναίκα κρατά μία σακκούλα-ίσως, με δώρα-πίσω της διακρίνεται η φιγούρα ενός μυστηριώδους άνδρα που φέρει ένα Χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Christian Krohg (Norwegian, 1852-1925), Χριστούγεννα, 1893.  Oil on paper, 38x50cm. National Museum for Art and Architecture, Oslo.

   Μία ηλικιωμένη γυναίκα κάθεται μόνη της στο δωμάτιο και διαβάζει εφημερίδα πίσω από το Χριστουγεννιάτικο δέντρο!

Helga Ancher (Danish, 1883-1964), Ημέρες Χριστουγέννων (Η μητέρα της Helga, η ζωγράφος Αnna Ancher κάθεται και διαβάζει δίπλα στο Χριστουγεννιάτικο δέντρο), 1919. Oil on panel, 60.4 cm x40.2.cm

Ένα κοριτσάκι κάθεται μόνο του το βράδυ της παραμονής Πρωτοχρονιάς και κοιτάζει μαγεμένο το φωτισμένο Χριστουγεννιάτικο δεντράκι που βρίσκεται πάνω στο τραπέζι.

Maxim Tsagarev (Russian, b. 1951), Στο δέντρο της Πρωτοχρονιάς, 1991.

Μία ηλικιωμένη γυναίκα στολίζει μόνη της το Χριστουγεννιάτικο δέντρο με παλιά χριστουγεννιάτικα στολίδια, που ίσως τις θυμίζουν στιγμές από Γιορτές του παρελθόντος. Πίσω στον τοίχο διακρίνονται φωτογραφίες με εικόνες από την προηγούμενη ζωή της. Ξεχωρίζει η φωτογραφία ενός νεαρού ζευγαριού, που μπορεί να είναι η ίδια με τον σύντροφό της...

Igor Nikolayevich Zaitsev (Russian, b.1967), Το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο, 1996. Oil on canvas, 104x100cm. Institute of Russian Realist Art.

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oskar_Freiwirth-L%C3%BCtzow_Einsame_Weihnachten.jpg
https://www.christies.com/en/lot/lot-4629235?ldp_breadcrumb=back

https://www.ashmolean.org/collections-online#/item/ash-object-373188

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Edvard_Munch_-_Christmas_in_Brothel_-_MM.M.00148_-_Munch_Museum.jpg

https://www.munch.no/en/object/MM.M.00148

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Helga_Ancher_-_%27I_juledagene%27._(1919).jpg

https://soviet-art.ru/new-year-holiday-soviet-art/

Τα Χριστούγεννα στη ζωγραφική. Πίνακες του Fritz von Uhde και η Γέννηση του Τάσου Λειβαδίτη

Χριστούγεννα. Πίνακες του Fr. Von Uhde και η Γέννηση του Τάσου Λειβαδίτη

 Πορευόμαστε προς το τέλος της χρονιάς... Η Αγία Νύχτα έχει περάσει και ο Χριστός έχει γεννηθεί. Σας εύχομαι με δύο αγαπημένες απεικονίσεις της Γέννησης του Χριστού. O Γερμανός ζωγράφος Fritz Von Uhde (1848-1911) απεικονίζει τη Γέννηση του Χριστού σ' ένα γερμανικό στάβλο στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα. Το ζευγάρι των ευτυχισμένων γονέων είναι απλοί συνηθισμένοι Γερμανοί αγρότες. Τα άγια πρόσωπα του πίνακα δεν φέρουν φωτοστέφανο.

Fritz von Uhde, Νύχτα Χριστουγέννων, άνευ χρονολογίας.

   Γλυκύτατη ατμόσφαιρα, θαλπωρή, στοργή και τρυφερότητα χαρακτηρίζουν τη σκηνή της Γέννησης της "Αγίας Νύχτας" του Uhde. Aν και ο Uhde θεωρείται από τους πρώτους Γερμανούς ιμπρεσιονιστές ζωγράφους, στη συνέχεια πέρασε προς τον κοινωνικό ρεαλισμό. Συνήθιζε να ζωγραφίζει σκηνές από την καθημερινή ζωή των ανθρώπων της υπαίθρου και θρησκευτικά θέματα που τα μετέφερε σε σκηνικό της εποχής του.

Fritz Von Uhde, Η Αγία Νύχτα. 1888-9. Πινακοθήκη Albertinum. Κρατικές Συλλογές Τέχνης, Δρέσδη. Το τρίπτυχο αυτό είναι από τα αγαπημένα μου. Στο κέντρο απεικονίζεται η Μαρία με τον νεογέννητο Χριστό σε μία γωνιά του ταπεινού στάβλου. Αριστερά, απεικονίζεται η σκηνή της προσκύνησης των Μάγων και δεξιά χαρούμενα αγγελάκια να δοξολογούν τη Γέννηση του Χριστού.

Αγγελάκια δοξολογούν τη Γέννηση του Κυρίου

Η προσκύνηση των Μάγων.

Οι εικόνες του Uhde μου θυμίζουν τους στίχους ενός αγαπημένου ποιητή, του Τάσου Λειβαδίτη.

Τάσου Λειβαδίτη, Η Γέννηση

Ένα άλλο βράδυ τον άκουσα να κλαίει δίπλα.

Χτύπησα την πόρτα και μπήκα.

Μου' δειξε πάνω στο κομοδίνο ένα μικρό ξύλινο σταυρό.

"Είδες-μου λέει-γεννήθηκε η ευσπλαχνία".

Έσκυψα τότε το κεφάλι κι έκλαψα κι εγώ.

Γιατί θα περνούσαν αιώνες και αιώνες

και δε θα' χαμε να πούμε τίποτα ωραιότερο απ' αυτό"...

Από τη συλλογή "Ο αδελφός Ιησούς"

Fritz Von Uhde, Η Αγία Οικογένεια. 1894. Πινακοθήκη Νέων Ζωγράφων. Kρατικές Συλλογές Τέχνης, Δρέσδη.

   Στον παραπάνω πίνακα ο Uhde αναπαριστά μία οικογένεια Γερμανών αγροτών ως "Αγία Οικογένεια". Ρεαλιστική απεικόνιση του χώρου και φυσικότητα στα "ιερά" πρόσωπα.

Fritz Von Uhde, Άγγελος καθισμένος στη σκάλα. 1910. Ένας άγγελος κάθεται με περισυλλογή στη σκάλα ενός γερμανικού αγροτόσπιτου. 

Fritz Von Uhde,  Άγγελος, 1908-1910. Νέα Πινακοθήκη, Μόναχο.

Fr. Von Uhde, Ο δρόμος για τη Βηθλεέμ ή η δύσκολη διαδρομή. 1890. Νέα Πινακοθήκη. Μόναχο.

  Ο παραπάνω πίνακας είναι επίσης ένας από τους αγαπημένους μου και χαρακτηρίζεται από συμβολισμό. Ο Χριστός δεν έχει ακόμα γεννηθεί. Το ζευγάρι των Γερμανών αγροτών-θα μπορούσε να είναι ο Ιωσήφ και η Μαρία- βαδίζει στο λασπωμένο δρόμο του χωριού. Μουντή, σχεδόν θολή ατμόσφαιρα. Ο άνδρας στηρίζει τη γυναίκα που φαίνεται πως βαδίζει με δυσκολία. "Ο δρόμος προς τη Βηθλεέμ" είναι δύσκολος.

     Στον επόμενο πίνακα βλέπουμε τη Μαρία σ' ένα χιονισμένο τοπίο. Ακουμπά κουρασμένη στον φράχτη. Στο βάθος, στην άκρη αριστερά, διακρίνουμε μία ανδρική φιγούρα. Μπορεί να είναι ο Ιωσήφ που αναζητά καταφύγιο για να περάσουν τη νύχτα. Η Μαρία τον περιμένει...Στο βάθος μέσα στο χιόνι φαίνεται αχνά, ίσως, ο στάβλος, όπου η Μαρία θα γεννήσει τον Χριστό...Είναι Παραμονή Χριστουγέννων.

Fritz Von Uhde, Χειμωνιάτικο Τοπίο. Παραμονή Χριστουγέννων. 1890.

Fr. Von Uhde, Ας έρθουν τα παιδιά σε μένα. 1884. Μουσείο Τέχνης του Λάιπσιχ.

...Και δύο πίνακες με τον Χριστό άνευ φωτοστέφανου ανάμεσα σε καθημερινούς απλούς ανθρώπους της γερμανικής υπαίθρου...

Fr. Von Uhde, Ο Χριστός ανάμεσα σε αγρότες. 1887-88. Μουσείο του Ορσέ. Παρίσι.

http://en.wikipedia.org/wiki/Fritz_von_Uhde

https://www.sammlung.pinakothek.de/de/artist/y7GEJvK4PV

https://www.sammlung.pinakothek.de/de/artwork/Dj4mkb9L5A/fritz-von-uhde/schwerer-gang

https://skd-online-collection.skd.museum/Result/Index?page=2&pId=11103207

https://skd-online-collection.skd.museum/Details/Index/258825

https://skd-online-collection.skd.museum/Details/Index/327534

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Winter_landscape._Christmas_Eve,_1890.jpg

http://www.artbible.info/art/large/616.html

http://www.musee-orsay.fr/en/collections/works-in-focus/painting/commentaire_id/christ-with-the-peasants-17764.html?tx_commentaire_pi1%5BpidLi%5D=509&tx_commentaire_pi1%5Bfrom%5D=841&cHash=580043f211

Τα Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα στη ζωγραφική και "Τα κάλαντα της καρδιάς" του Ρουμάνου ποιητή Nichita Stănescu

 Τα "Κάλαντα της Καρδιάς"

Παραμονή Χριστουγέννων! Η ημέρα που, κατά το έθιμο, κάθε χρόνο άδονται τα πιο χαρμόσυνα Κάλαντα, τα Κάλαντα που αναγγέλλουν την πιο ελπιδοφόρα είδηση,  που προμηνύουν μία Γέννηση, τη Γέννηση του Χριστού,  και μαζί της την ελπίδα για μία καλύτερη αρχή για όλον τον κόσμο. Κάθε χρόνο, εδώ και χρόνια, κάποιοι άδουν την ίδια είδηση, που στη συνέχεια την ξεχνάμε για να τη θυμηθούμε και πάλι την επόμενη χρονιά. Προς χάριν, λοιπόν, αυτής της ημέρας, ας δούμε κάποιους πίνακες που απεικονίζουν παιδιά κυρίως να ψάλλουν τα Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα, και ας διαβάσουμε το τρυφερό ποίημα "Τα Κάλαντα της Καρδιάς" του Ρουμάνου ποιητή Nichita Stănescu (1933-1983) σε μετάφραση της Angela Braciu...Γιατί τα Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα είναι πράγματι ή θα έπρεπε να είναι "Τα Κάλαντα της Καρδιάς".

Νικηφόρος Λύτρας (1832-1904), Κάλαντα, 1872. Ένας από τους πιο γνωστούς πίνακες του Νικηφόρου Λύτρα, χαρακτηριστικό δείγμα ηθογραφίας της ελληνικής ζωγραφικής. Μία ομάδα παιδιών, ντυμένα με διάφορες λαϊκές ενδυμασίες και παίζοντας μουσική με δημοτικά όργανα, ψάλλουν τα Κάλαντα στην αυλή ενός αγροτικού σπιτιού, μπροστά σε μία μισάνοιχτη πόρτα όπου στέκεται μία νεαρή γυναίκα με το παιδί της στην αγκαλιά. Στην άκρη δεξιά διακρίνεται ένα αρχαίο άγαλμα (σύμβολο της σύνδεσης του νέου ελληνισμού με το ένδοξο αρχαίο ελληνικό παρελθόν), ενώ στην αυλή μπορούμε να δούμε διάφορα αντικείμενα-σκεύη της καθημερινής ζωής. Πίσω από τον τοίχο της αυλής ξεχωρίζει το κεφάλι μίας γυναίκας να παρακολουθεί τη σκηνή.

Νικηφόρος Λύτρας (1832-1904), Σπουδή για τον πίνακα "Κάλαντα", Εθνική Πινακοθήκη. Αθήνα.

Dante Gabriel Rossetti (British, 1828-1882), Ένα Χριστουγεννιάτικο Τραγούδι, 1867. Ο γνωστός Προραφαηλίτης καλλιτέχνης ζωγραφίζει μία νεαρή γυναίκα, σχεδόν σε έκταση, να ψάλλει τα Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα παίζοντας ένα αναγεννησιακό μουσικό όργανο.

Θα τραγουδήσω ευχές με την καρδιά μου

περπατώντας μες στο χιόνι,

το χέρι μου σε πέντε γωνίες, σαν αστέρι,

αρχίζει λέξεις να αναγγέλλει.

Hans Bachmann (Swiss, 1852-1917), Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα στη Λουκέρνη, 1887. Μουσείο Τέχνης, Βασιλεία (KunstMuseum, Basel).

Το μπράτσο μου, ουρά κομήτη.

Στερέωμα – ο ώμος και το στήθος μου.

Η κρυφή τους ζέστη

γαλάζιο λάμπει του παγετού.

Να είστε γαλήνιοι, να ‘χετε χιονόλευκη ειρήνη

κάτω απ’ το στολισμένο πράσινο δένδρο.

Τα μάτια μου, δύο βέργες μες σ’ένα περιδέραιο

Στολίζουν την ώρα και τη στιγμή.

Ave, Χαίρετε, άνδρες, γυναίκες,

η καρδιά μου σας χαιρετάει

χιονίζει πάνω από δευτερόλεπτα, από ώρες,

με ασημί και βουβό χιόνι.

 

Ντινγκ-ντανγκ, μόνο η καρδιά, ντινγκ-ντανγκ μόνο εκείνη

χτυπά στα τραπέζια σας,

Απόψε υπάρχει μονάχα ένα αστέρι

και αμέτρητους γαλάζιους ουρανούς.

Augustus Edwin Mulready (British, 1844–1904), "Aγόρασε ένα Χριστουγεννιάτικο τραγούδι", 1882. Στη Βικτωριανή Αγγλία φτωχά παιδιά τραγουδούσαν τα Κάλαντα, πουλώντας εφημερίδες με Χριστουγεννιάτικα τραγούδια. Ο Augustus  Edwin Mulready έχει απεικονίσει πολλές σκηνές με αυτό το θέμα.

Augustus Edwin Mulready (British, 1844–1904), Ένα Χριστουγεννιάτικο τραγούδι, 1882.

Augustus Edwin Mulready (British, 1844–1904), Ένα Χριστουγεννιάτικο τραγούδι, 1885. Ένα κοριτσάκι πουλάει εφημερίδες με Χριστουγεννιάτικα τραγούδια στο δρόμο.

Augustus Edwin Mulready (British, 1844–1904), Τραγουδιστές καλάντων, 1888. Παιδιά που πωλούν εφημερίδες με χριστουγεννιάτικα Κάλαντα μέσα στην παγωμένη νύχτα στέκονται έξω από τα φωτισμένα παράθυρα ενός σπιτιού. 

Augustus Edwin Mulready (British, 1844–1904),  Χριστουγεννιάτικα Τραγούδια για πώληση, α.χ. (άνευ χρονολογίας). Τρία φτωχά κοριτσάκια ψάλλουν τα Κάλαντα στο χιόνι, πουλώντας εφημερίδες με Χριστουγεννιάτικα τραγούδια.

Laura Theresa Alma Tadema (British, 1852-1909), Ένα χριστουγεννιάτικο τραγούδι, ά.χ. (άνευ χρονολογίας). Παιδιά ψάλλουν τα Κάλαντα έξω από την πόρτα...

William M. Spittle (British, 1858-1917), Τραγουδιστές Καλάντων, 1893.

Robert W. Wright (British, active 1870-1906), Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα, 1904. Calderdale Metropolitan Borough Council. Χαρούμενη οικογένεια ψάλλει τα κάλαντα στο σπίτι.

Gunning King (British, 1859–1940), Τραγουδιστές Καλάντων, 1930.  Brighton & Hove Museums. Μία πολυμελής οικογένεια, ντυμένη φτωχικά, ψάλλει με πάθος τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα. Η μητέρα κρατά το μωρό στην αγκαλιά της και ο πατέρας ένα κοριτσάκι, ενώ μαζί τους στέκονται και άλλα τέσσερα παιδιά διαφόρων ηλικιών, δύο αγοράκια και δύο κορίτσια.

https://www.poeticanet.gr/tessera-poiimata-a-2310.html

https://www.fractalart.gr/kalanta-tis-kardias-nichita-stanescu/

https://en.wikipedia.org/wiki/Nichita_St%C4%83nescu

https://www.iefimerida.gr/news/82986/%CE%BF-%CF%80%CE%B9%CE%BF-%CE%B4%CE%B9%CE%AC%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CF%82-%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B1-%CE%BA%CE%AC%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85

https://www.nationalgallery.gr/artwork/spoudi-gia-ton-pinaka-kalanta-6825/

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hans_Bachmann_A_Christmas_Carol_in_Lucerne_%281887%29.jpg

https://www.meisterdrucke.uk/fine-art-prints/Augustus-Edward-Mulready/274512/Carol-Singers.html

https://artuk.org/discover/artworks/christmas-carol-21565

https://www.bonhams.com/auction/24203/lot/27/augustus-edwin-mulready-british-1844-1905-buy-a-christmas-carol/

https://www.meisterdrucke.ie/fine-art-prints/Augustus-Edward-Mulready/170396/Carols-for-Sale.html

https://www.bonhams.com/auction/22666/lot/31/augustus-edwin-mulready-british-1844-1905-a-christmas-carol/

https://www.adams.ie/2008-lot-56-Augustus-Edwin-Mulready-1844-1904-A-Christmas-Carol-Oil-on-canvas-46

https://artuk.org/discover/artworks/carol-singers-75047