Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Τρίτη 22 Δεκεμβρίου 2015

Art Nouveau Χριστουγεννιάτικες κάρτες του Sergio Bompard

Χριστουγεννιάτικες κάρτες του Sergio Bompard

  Eίναι Χριστουγεννιάτικες-Πρωτοχρονιάτικες κάρτες art nouveau, κυρίως της δεκαετίας του 1920, από τον Ιταλό σχεδιαστή Luigi Sergio Bompard που έζησε στο Παρίσι.

 Χαρούμενα χαμογελαστά παιδάκια με χριστουγεννιάτικα δώρα και κλαδιά περπατούν στο χιόνι.








Κομψές και καλοντυμένες γυναίκες με χριστουγεννιάτικα δώρα στο χιόνι.



Χαρούμενα ερωτευμένα ζευγάρια γιορτάζουν...







Μητέρες με παιδιά στο χιόνι. Έχουν βγει για να αγοράσουν τα χριστουγεννιάτικα δώρα. Τα ρούχα τους είναι εξαιρετικό δείγμα της μόδας των αρχών του 20ού αιώνα.





https://www.pinterest.com/jolabessie/arts-sergio-bompard/
https://www.pinterest.com/nkelly2012/bompard-sergio-luigi-illustrators/

Δευτέρα 21 Δεκεμβρίου 2015

Το παιδί με τη σάλπιγγα. Ένα ποίημα του Νικηφόρου Βρεττάκου και πίνακες του Γιώργου Ιακωβίδη

Παιδιά που παίζουν σάλπιγγα

 Επειδή πλησιάζουν τα Χριστούγεννα και οι μέρες αυτές μας θυμίζουν την ανάγκη του ανθρώπου για Αγάπη, θυμήθηκα ένα ποίημα τρυφερό, βαθύτατο ανθρωπιστικό που μιλά για τη δύναμη της μουσικής να μεταφέρει το μήνυμα της αγάπης. 

Νικηφόρος Βρεττάκος, Το παιδί με τη σάλπιγγα

Αν μπορούσες να ακουστείς
θα σου έδινα την ψυχή μου
να την πας ως την άκρη του κόσμου.
Να την κάνεις περιπατητικό αστέρι ή ξύλα
αναμμένα για τα Χριστούγεννα-στο τζάκι του Νέγρου
ή του Έλληνα χωρικού. Να την κάνεις ανθισμένη μηλιά
στα παράθυρα των φυλακισμένων. Εγώ
μπορεί να μην υπάρχω ως αύριο.
Αν μπορούσες να ακουστείς
θα σου έδινα την ψυχή μου
να την κάνεις τις νύχτες
ορατές νότες, έγχρωμες,
στον αέρα του κόσμου. Να την κάνεις αγάπη.



    Η αθωότητα του ποιήματος μου θύμισε τους ηθογραφικούς πίνακες ενός σημαντικού Έλληνα ζωγράφου, του Γιώργου Ιακωβίδη (1853-1932), εκπροσώπου της Σχολής του Μονάχου.
      Ένα αγόρι παίζει μουσική με τη σάλπιγγα δίπλα στο παράθυρο του φτωχικού αγροτικού σπιτιού.


Γιώργος Ιακωβίδης (1853-1932), Ο μικρός σαλπιγκτής. Εθνική Πινακοθήκη. Αθήνα.

Γιώργος Ιακωβίδης (1853-1932), Ασχολία με ζήλο…το παιδί με τη σάλπιγγα. Ιδιωτική Συλλογή. Ένα μικρό παιδί, καθισμένο στο πάτωμα του φτωχικού αγροτικού σπιτιού παίζει με τη σάλπιγγα.

Γιώργος Ιακωβίδης, Παιδική Συναυλία. 1900. Εθνική Πινακοθήκη. Αθήνα. Στο διάσημο έργο του Ιακωβίδη Παιδική Συναυλία ένα από τα παιδιά παίζει σάλπιγγα 

Γιώργος Ιακωβίδης, Παιδική Συναυλία. Απόσπασμα. 1899. Εθνική Πινακοθήκη. Αθήνα. Σε πρώτο πλάνο το παιδί με τη σάλπιγγα.

…και ένας πίνακας του Ιταλού Emilio Longoni που απεικονίζει ένα παιδί με σάλπιγγα.


Emilio Longoni, Παιδί με σάλπιγγα και πόνι. 1894-1896. Ιδιωτική Συλλογή.


http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/nikhforos_brettakos_poems.htm#ΤΟ_ΠΑΙΔΙ_ΜΕ_ΤΗ_ΣΑΛΠΙΓΓΑ

http://www.nationalgallery.gr/site/content.php?artwork_id=70152


Υπερεαλισμός και Χριστούγεννα. Ευχές με χριστουγεννιάτικες κάρτες του Σαλβαντόρ Νταλί

Χριστουγεννιάτικες κάρτες του Σαλβαντόρ Νταλί και ένα ποίημα του Κώστα Μόντη

   Σας παρουσιάζω μία επιλογή από τις Χριστουγεννιάτικες κάρτες που ζωγράφισε ο γνωστός Ισπανός (Καταλανός στην καταγωγή) σουρεαλιστής καλλιτέχνης Σαλβαντόρ Νταλί (1904-1989). Βέβαια, νομίζω πως δεν θα επέλεγα έργα του Νταλί, για να στείλω τις χριστουγεννιάτικες ευχές μου. Ωστόσο, είναι πράγματι ενδιαφέρον ότι ο εκκεντρικός καλλιτέχνης ζωγράφισε χριστουγεννιάτικες εικόνες και φυσικά το έκανε για τα χρήματα.
   Το 1940, ο Νταλί και η ρωσικής καταγωγής σύζυγός του Γκαλά, η οποία ήταν η "femme fatale" (μοιραία γυναίκα) της ζωής του, φεύγουν από τη Γαλλία για τις ΗΠΑ, για να αποφύγουν τον πόλεμο. Στις ΗΠΑ θα παραμείνουν έως το 1948 και στη συνέχεια θα επιστρέψουν στην Καταλονία. Την περίοδο 1940-1948 ο Νταλί δημιουργεί τις πρώτες χριστουγεννιάτικες κάρτες.

Φωτογραφία του εκκεντρικού ζευγαριού Νταλί στη Ν. Υόρκη από τον Αμερικανό φωτογράφο Philippe Halsman. O Σαλβαντόρ Νταλί ζωγραφίζει τη μέδουσα στο πρόσωπο της γυναίκας του Γκαλά. 1942. Η φωτογραφία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό LIFE το 1945.


  Το πρώτο έργο του Νταλί με χριστουγεννιάτικο θέμα ήταν αυτό που ζωγράφισε για το εξώφυλλο του χριστουγεννιάτικου τεύχους του περιοδικού Vogue το 1946.

Σαλβαντόρ Νταλί, Χριστούγεννα. Για το χριστουγεννιάτικο εξώφυλλο του περιοδικού Vogue του 1946. Δύο υπερεαλιστικά έλατα με αστέρι.

   Στη συνέχεια συνεργάζεται με την ιστορική και φημισμένη αμερικανική εταιρεία Hallmark (είχε ιδρυθεί το 1910), η οποία εξέδιδε εορταστικές κάρτες. Στα 1947-1948 ο ιδρυτής της εταιρείας J. C. Hall παρουσιάζει στο κοινό κάρτες με έργα γνωστών ζωγράφων, όπως Van Gogh, El Greco, Picasso κ.ά. Ο Νταλί δημιουργεί για την Hallmark τρεις χριστουγεννιάτικες κάρτες με θρησκευτικό θέμα.

 Σαλβαντόρ Νταλί,  Ο άγγελος. 1947. Συλλογή Τέχνης Hallmark. Στη φάτνη του Χριστού ένας ακέφαλος άγγελος παίζει λαούτο.

Σαλβαντόρ Νταλί, Μαντόνα και παιδί.  1947. Συλλογή Τέχνης Hallmark. Η Παναγία με το νεογέννητο Χριστό και μία πεταλούδα.

Σαλβαντόρ Νταλί, Οι τρεις σοφοί (μάγοι). 1947. Συλλογή Τέχνης Hallmark.

  Δέκα χρόνια αργότερα ο Νταλί θα ξαναζωγραφίσει εορταστικές κάρτες για την Hallmark. Αυτή τη φορά θα δημιουργήσει έργα όχι μόνο για τα Χριστούγεννα, αλλά και για το Πάσχα, και την Ημέρα της Μητέρας.

Σαλβαντόρ Νταλί, Η σκηνή της Γέννησης. 1959. Συλλογή Τέχνης Hallmark.


Σαλβαντόρ Νταλί, Χριστουγεννιάτικο δέντρο με πεταλούδες. 1959. Συλλογή Τέχνης Hallmark. Μία μητέρα δείχνει το δέντρο με τις πεταλούδες στο παιδί της. 

  Από τις χριστουγεννιάτικες κάρτες που ζωγράφισε ο Νταλί, τελικά θα εκτυπωθούν από τη Hallmark μόνο δύο: Η Μαντόνα με το παιδί και η σκηνή της Γέννησης. Παρά το ότι η σειρά των εορταστικών καρτών της Hallmark με έργα τέχνης γνωστών ζωγράφων έγινε θετικά αποδεκτή, οι κάρτες του Νταλί δεν προσέλκυσαν το αγοραστικό κοινό. Οι υπερεαλιστικές εικόνες της Μαντόνας και της Γέννησης-δύο παραδοσιακά θρησκευτικά θέματα-φαίνεται ότι δεν ταίριαζαν με το εορταστικό πνεύμα των Χριστουγέννων. Την περίοδο 1958-1976 ο Σαλβαντόρ Νταλί δημιούργησε 19 μοναδικές χριστουγεννιάτικες κάρτες για την Εταιρεία Hoechst Ibérica με έδρα τη Βαρκελώνη. Αυτή τη φορά επέλεξε για κάθε χρονιά (από το 1958 έως το 1976) να ζωγραφίζει μία κάρτα με χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Δείτε κάποιες από τις παραλλαγές των χριστουγεννιάτικων δέντρων του Νταλί.

Σαλβαντόρ Νταλί, Χριστουγεννιάτικες ευχές. 1958.


Σαλβαντόρ Νταλί, Χριστουγεννιάτικες ευχές (με τον Δον Κιχώτη). 1960.

Σαλβαντόρ Νταλί, Χριστουγεννιάτικες ευχές (κατά το "Las Meninas"). 1961. H μορφή της κοπέλας θυμίζει τον γνωστό πίνακα "Las Meninas" του Ισπανού ζωγράφου Velazquez.

Diego Velazquez,  Las Meninas (Oι Δεσποινίδες των Τιμών), 1656. Μουσείο Prado. Μαδρίτη.

Σαλβαντόρ Νταλί, Χριστουγεννιάτικες ευχές. 1970.

 Σαλβαντόρ Νταλί, Χριστουγεννιάτικες ευχές. 1971.

Σαλβαντόρ Νταλί, Χριστουγεννιάτικες ευχές. 1974.

…Και ένα ποίημα του Κύπριου ποιητή Κώστα Μόντη για τις χριστουγεννιάτικες κάρτες και τον απατηλό τους κόσμο...

Κώστας Μόντης, Χριστουγεννιάτικες κάρτες

Και πάλι λες δεν είναι δυνατό
όλες αυτές οι ευχές να ψεύδονται
και πάλι λες δεν είναι δυνατή
τέτοια πανταχόθεν σύμπτωση,
δεν είναι δυνατή τέτοια πανταχόθεν συμπαιγνία


Σάββατο 19 Δεκεμβρίου 2015

Κοπέλα που ταΐζει περιστέρια στο χιόνι. Ένας πίνακας του James Crawford Thom και Το πληγωμένο πουλί του Κώστα Μόντη


Το πληγωμένο πουλί του Κώστα Μόντη

Διαβάζω ξανά ποιήματα ενός αγαπημένου ποιητή, του Κύπριου Κώστα Μόντη (1914-2004). Ο λιτός, αν και λυρικός, απέριττος ποιητικός λόγος του με συγκινεί πάντα για το ζεστό, γεμάτο ανθρωπιά "βλέμμα" του.
Ιδού, λοιπόν, ένα τρυφερό ποίημα του Κώστα Μόντη που μου θύμισε έναν πίνακα του Βικτωριανού ζωγράφου James Crawford Thom (1835-1898).

Το πληγωμένο πουλί

Οὔτε ποὺ θυμᾶμαι πότε καὶ πῶς
κράτησα στὴ χοῦφτα μου ἕνα πληγωμένο πουλὶ
πού εἶχε ἀφεθεῖ στὸ ἔλεός μου
καὶ μὲ κοίταζε ἐπίμονα σὰν κάπου νὰ μ' εἶχε ξαναδεῖ,
καὶ μὲ κοίταζε περίλυπα
χωρὶς μιὰ τόση δὰ κίνηση φτερούγας,
χωρὶς μιὰ τόση δὰ κίνηση ποδιοῦ.
Οὔτε ποὺ θυμᾶμαι.
Μπορεῖ, μάλιστα, ποτὲ νὰ μὴν ἔγινε αὐτὸ
κι ὅμως τὸ βλέμμα του μ' ἀκολουθεῖ χρόνια τώρα,
μπορεῖ νὰ μὴν ἔγινε
κι ὅμως τὸ νιώθω χρόνια τώρα στὴ χοῦφτα μου
νὰ μὴ χάνει εὐκαιρία νὰ μὲ κοιτάξει
νὰ καραδοκεῖ μόλις ἀνοίξω τὴ χοῦφτα
νὰ μὲ κοιτάξει.


James Crawford Thom (1835-1898), Κορίτσι που ταΐζει περιστέρια. Ιδιωτική Συλλογή.

Μία κοπέλα, ντυμένη με φτωχική αγροτική ενδυμασία, ταΐζει περιστέρια στο χιόνι…
...Και βέβαια ο πίνακας αυτός, ίσως, σας θυμίσει το γνωστό ποίημα του Λαπαθιώτη Τα καημένα τα πουλάκια (βλ. http://annagelopoulou.blogspot.gr/search?q=Λαπαθιώτης)


Τετάρτη 16 Δεκεμβρίου 2015

Γυναίκες στο χιόνι. Παλιές χριστουγεννιάτικες κάρτες της Βικτωριανής εποχής

Γυναίκες στο χιόνι. Ευχές με παλιές χριστουγεννιάτικες κάρτες της Βικτωριανής περιόδου.

Αγαπώ πολύ τις παλιές χριστουγεννιάτικες κάρτες της Βικτωριανής εποχής. Για αυτό, σας παρουσιάζω μία ακόμα επιλογή από παλιές, κυρίως, αγγλικές χριστουγεννιάτικες κάρτες της
ύστατης Βικτωριανής περιόδου (τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα) και των αρχών του 20ού αιώνα. 

Άλλωστε, οι πρώτες χριστουγεννιάτικες κάρτες δημιουργήθηκαν στη Βικτωριανή Αγγλία (βλ. http://annagelopoulou.blogspot.gr/2012/12/blog-post_21.html).

  Απεικονίζουν παραμυθένια εξοχικά σπίτια σε χιονισμένα τοπία με καλοντυμένες νεαρές γυναίκες να βαδίζουν στο χιόνι, να μαζεύουν χριστουγεννιάτικα κλαδιά από το δάσος, να κάνουν χορευτικές φιγούρες στον πάγο…
  Ας ταξιδέψουμε, λοιπόν, στο ονειρεμένο "μικρόκοσμο" των χριστουγεννιάτικων εικόνων μιας άλλης εποχής...

Βικτωριανή κάρτα χριστουγέννων. Μία καλοντυμένη γυναίκα χτυπά την εξώπορτα ενός σπιτιού με χριστουγεννιάτικη διακόσμηση. Βλέπουμε το χριστουγεννιάτικο στεφάνι πάνω από την πόρτα. Το τοπίο είναι χιονισμένο.

Χτυπάει τη χιονισμένη πόρτα της παραμυθένιας αγροτικής κατοικίας.

Χορευτική φιγούρα στον πάγο.

Χριστουγεννιάτικες ευχές με μία γυναίκα και τρεις άνδρες...

Γαλλική κάρτα. Καλή Χρονιά με δύο δεσποινίδες να "χορεύουν" στον πάγο.

Βικτωριανή χριστουγεννιάτικη κάρτα. Χιονίζει! Δύο κοπέλλες κρατούν μπάλες χιονιού.

Δύο Βικτωριανές δεσποινίδες με γούνινα παλτό μαζεύουν χριστουγεννιάτικα κλαδιά στο χιονισμένο δάσος.

Δύο Βικτωριανές κυρίες βαδίζουν στο χιόνι. Μουσείο του Λονδίνου.

 Μία υπέροχη κάρτα. Το χιονισμένο τοπίο είναι πραγματικά παραμυθένιο. Μαζεύει κλαδιά για τη χριστουγεννιάτικη διακόσμηση.

 Μία κοκκινοντυμένη δεσποινίδα στο χιόνι.
Μία ακόμα χριστουγεννιάτικη κάρτα που μοιάζει με εικόνα από παραμύθι. 

 Περπατάει χαρούμενη στο χιόνι κρατώντας ένα καλάθι με χριστουγεννιάτικα δώρα και κλαδιά.

Λαγουδάκια και μία Βικτωριανή δεσποινίδα στο χιόνι...

Δύο κοπέλλες και ένας νεαρός ψάλλουν τα κάλαντα έξω από την πόρτα του σπιτιού. Ένα χριστουγεννιάτικο στεφάνι κρέμεται από την πόρτα. Χιονίζει...

Ονειρεμένο χριστουγεννιάτικο σπίτι! Η γυναίκα με δώρα μπαίνει στη χιονισμένη αυλή. Μία ακόμα παραμυθένια εικόνα! 

Κόκκινο φόρεμα, μπλε ομπρέλα. Περπατάει στο χιόνι και περιβάλλεται από τα χριστουγεννιάτικα κλαδιά.

Καλή Χρονιά!

Μία ακόμα Βικτωριανή δεσποινίδα με χριστουγεννιάτικα κλαδιά και στεφάνι βαδίζει στο χιόνι.


Δευτέρα 14 Δεκεμβρίου 2015

Τα Χριστούγεννα στη ζωγραφική. Άγγελοι και μουσική. Πίνακες του Lorenzo Costa

Lorenzo Costa, Η προσκύνηση των ποιμένων με αγγέλους και Μαντόνα με βρέφος και αγγέλους


   Εννέα σειρές από χορωδίες αγγέλων που ψάλλουν και παίζουν μουσική περιβάλλουν τη φάτνη με τη Γέννηση του Χριστού του παρακάτω πίνακα του ζωγράφου της Ιταλικής Αναγέννησης Lorenzo Costa (1460-1535). Ένας άγγελος με μουσικό όργανο ηγείται της κάθε χορωδίας αγγέλων, ενώ δύο άγγελοι πάνω από τη φάτνη υμνούν τη Γέννηση παίζοντας τρομπέτες. Στο κέντρο βλέπουμε τη σκηνή της προσκύνησης του νεογέννητου Χριστού από τους ποιμένες.

Lorenzo Costa Μεγαλύτερου, Η προσκύνηση των ποιμένων με τους αγγέλους. 1499. Εθνική Πινακοθήκη. Λονδίνο.

Άγγελοι περιβάλλουν την Παναγία με τον νεογέννητο Χριστό.
Lorenzo Costa Μεγαλύτερου, H Παναγία με το Βρέφος και τους αγγέλους. 1505. Εθνική Πινακοθήκη. Λονδίνο. Οι δύο άγγελοι στο κάτω επίπεδο παίζουν μουσικά όργανα.

http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/lorenzo-costa-the-adoration-of-the-shepherds-with-angels
http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/lorenzo-costa-the-virgin-and-child

Κυριακή 13 Δεκεμβρίου 2015

Τα Χριστούγεννα στη ζωγραφική. Lorenzo Costa, Η Γέννηση του Χριστού

H Γέννηση. Ένας πίνακας του Lorenzo Costa

    Πλησιάζουν τα Χριστούγεννα, για αυτό ιδού μία απεικόνιση της Γέννησης του Χριστού από   τον ζωγράφο της Ιταλικής Αναγέννησης Lorenzo Costa του Μεγαλύτερου (1435-1560), που αγαπώ πολύ. Η γλυκύτατη σοβαρή Παναγία και ο σεβάσμιος Ιωσήφ στέκονται με δέος και σεβασμό απέναντι στον νεογέννητο γυμνό Χριστό. Στη μέση του πίνακα βλέπουμε τη θέα από το παράθυρο: ένα θαλασσινό τοπίο...

Lorenzo Costa, Η Γέννηση. 1490. Μουσείο Καλών Τεχνών. Λυόν. Οι πτυχώσεις των ενδυμάτων και οι εκφράσεις των προσώπων των τριών προσώπων δείχνουν την αριστοτεχνική ικανότητα του ζωγράφου.

Lorenzo Costa, Η Γέννηση. Λεπτομέρεια. Μελαγχολική έκφραση της νεαρής Μητέρας...

Lorenzo Costa, Η Γέννηση. Λεπτομέρεια.

Lorenzo Costa, Η Γέννηση. Λεπτομέρεια. Το κάστρο μίας παραθαλάσσιας πολιτείας διακρίνεται από το παράθυρο. Η θέα από το παράθυρο είναι ένας ακόμα πίνακας εγκιβωτισμένος στον μεγάλο πίνακα της Γέννησης.