Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Κυριακή, 12 Μαΐου 2019

Μητέρα και παιδί στη ζωγραφική και την ποίηση. Προραφαηλίτες ζωγράφοι και ένα ποίημα του Ραμπιντράνθ Ταγκόρ

Μητέρα και Παιδί στους Προραφαηλίτες ζωγράφους και ένα ποίημα
του Ραμπιντράνθ Ταγκόρ

   Επιστρέφω στους αγαπημένους μου Προραφαηλίτες ζωγράφους.  Μία επιλογή από σκηνές μητρικής αγάπης μαζί μ' ένα λυρικό ποίημα του Ραμπιντράνθ Ταγκόρ για τη μητέρα.

Dante Gabriel Rossetti, Oι δύο μητέρες. 1850-1865. Μουσεία του Λίβερπουλ.

 Arthur Hughes (1832-1915),  H κυρία Leathart και τα τρία παιδιά της. 1863-1865. Laing Art Gallery.

Arthur Hughes, Μουσική Παρέα. 1861-1864.

Μαργαριταρένιο Περιδέραιο
Μητέρα, θα πλέξω μαργαριταρένιο περιδέραιο για το λαιμό μου

με τα δάκρυα της θλίψης μου.


Τ’ αστέρια κατεργάστηκαν αστραγαλίδες από φως 
για να στολίσουνε τα πόδια τους,

μα εμένα τα δικά μου θενά κρέμονται απ’ τα στήθια σου.


Πλούτη και δόξα τα χρωστώ σε σένα

κι είναι για σένα που τα δίνω ή τα κρατάω.
Όμως η θλίψη μου αυτή είν’ όλη δικιά μου,
Κι όταν σου την προσφέρω σαν αφιέρωση
συ μ’ ανταμείβεις με τη χάρη τη δική σου.

...
Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ
Arthur Hughes (1832-1915), Μητέρα καθιστή με παιδί στον κήπο.  Orleans House Gallery.

Arthur Hughes, Η κ. Νorman Hill και τα παιδιά της. 1897. Bruce Castle Museum.

Edward Robert Hughes (1851-1914), Μητέρα και Κόρη.

Frederic Leighton, Μάθημα Μουσικής. 1877. Guildhall Art Gallery.

 
Frederick Leighton, Mητέρα και Παιδί (Κεράσια). 1865.  Blackburn Museum and Art Gallery.

Hugues Merle, Μητρική Στοργή. 1867.

Marianne Stokes, Μητέρα και παιδί. 1899.

Marianne Stokes, Μητέρα και Παιδί. 1909. Εικόνα από το βιβλίο "Ουγγαρία".

James Jebusa Shannon, Τα παραμύθια της ζούγκλας. 1895. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Νέα Υόρκη.

http://www.liverpoolmuseums.org.uk/collections/preraphaelites/item-235685.aspx
http://preraphaelitepaintings.blogspot.com/2010/10/marianne-stokes-mother-and-child-c1899.html
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hugues_Merle_-_Maternal_Affection.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Hungary_(1909)_(14597411697).jpg/507px-Hungary_(1909)_(14597411697).jpg
https://books.google.gr/books/about/Hungary_Painted_by_Adrian_Marianne_Stoke.html?id=Hvq5MwEACAAJ&redir_esc=y
http://hoocher.com/lord_frederick_leighton/lord_frederick_leighton.htm
https://artuk.org/discover/artworks/mother-and-child-seated-in-a-garden-87323/search/actor:hughes-arthur-18321915/page/1/view_as/grid
https://www.the-athenaeum.org/art/detail.php?ID=170612
https://www.wikiart.org/en/arthur-hughes/a-music-party-1864
https://arthive.com/artists/6097~Edward_Robert_Hughes/works/229563~The_mother_and_daughter
Blackburn Museum and Art Gallery
https://www.wikiart.org/en/frederic-leighton/mother-and-child
https://artuk.org/discover/artworks/the-music-lesson-51240/search/actor:leighton-frederic-18301896/page/8

Σάββατο, 11 Μαΐου 2019

Παπαρούνες. Ποιήματα και πίνακες ζωγραφικής

Ποιήματα και πίνακες ζωγραφικής για τις παπαρούνες.

Ήρθε ο Μάης και έχουν ανθίσει πάλι, για ακόμη μια χρονιά,  οι παπαρούνες...

Robert Vonnoh (1858-1933), Παπαρούνες. 1888. Indianapolis Art Museum.

Robert Vonnoch,  Λιβάδια με Παπαρούνες στις Φλάνδες-Γαλλία. 1892, 1914.

Γιώργος Δροσίνης, Παπαρούνες

Οι παπαρούνες λυγερές
  στον κάμπο σαν κοπέλες,
με πράσινα φορέματα
  και κόκκινες ομπρέλες. 

Γεώργιος Δροσίνης, Σπίθες στη στάχτη, Eκδότης I.N. Σιδέρης, 1940.

Norman Garstin (1847-1926), Παπαρούνες.

Μαρία Πολυδούρη, Ζωή


Ξεχωριστὰ μέσ᾿ στἄλλα

δέντρα, δέντρα ὁλοΐσια,
βουβὰ τὰ κυπαρίσσια
στὸ μεσημέρι ντάλα.

Τρελλές, ξελογιασμένες

λεῦκες, τ᾿ ὡραῖο σας γέλιο
εἶνε σὰν περιγέλιο
στὶς νύχτες τὶς θλιμμένες.

Πεῦκα, κρυφὴ κατάρα

θρηνεῖ μέσ᾿ στὰ κλαδιά σας
κι᾿ ἀγγίζει στὴν καρδιά σας
τοῦ ἡλίου τὸ φῶς λαχτάρα.


Χλωρὴ στρωμνὴ στὸν ἥλιο

οἱ καρυδιὲς ποὺ δίνουν,
οἱ σκιὲς στὶς ρίζες στήνουν
τὸ μαῦρο τους βασίλειο.

Οἱ παπαροῦνες λαύρα,

φανταχτερὸ λουλούδι.
Φεύγει ἡ ζωή τους χνούδι
στὴν παιχνιδιάραν αὔρα.


Από την ποιητική συλλογή Ξεφάντωμα

Daniel Ridgway Knight, Κοπέλλα που μαζεύει παπαρούνες. 1898.

Μαρία Πολυδούρη, {Οι παπαρούνες άνθισαν ξανά...}


Οἱ παπαροῦνες ἄνθισαν ξανά. Στὰ ἴδια μέρη

τὶς ἔκοψα γεμίζοντας, ὡς τότε, τὴν ἀγκάλη.
Μονάχα τώρα θλιβερὸ κι᾿ ἂν ἔστηνα καρτέρι
δὲ σ᾿ εἶδα ξάφνου πλάι μου νὰ προσπερνᾶς καὶ πάλι.

Τὸ Δάσος σιγαλότατο στὸ λαῦρο μεσημέρι,

τὶς λεῦκες τὶς γλυκόλογες μὲ τὰ γιγάντια κάλλη,
μ᾿ ἀπ᾿ ὅλα τὸ σπιτάκι σου - καημὸ ποὺ μοὔχει φέρει,
τὰ βρῆκα δίχως σένανε καὶ δίχως ἐλπίδα ἄλλη


Νὰ σὲ ξαναβρῶ - θἄσωνα νὰ καρτεράω χρόνια.

Κ᾿ ἔκλαψα. Μὰ θυμήθηκα στερνὰ ποὺ ξεκινοῦσες
μὲ συνοδεία μουσικὴ τὰ δέντρα καὶ τ᾿ ἀηδόνια

Μὲ τὴ ματιὰ νοσταλγικιὰ στὰ γύρω ποὺ σκορποῦσες

καὶ στὴν καρδιά μου σ᾿ ἔκλεισα, μὲ σὲ νὰ χαιρετήσω
ὅλα ποὺ μ᾿ ἔκανες ἐσὺ νὰ ἰδῶ καὶ ν᾿ ἀγαπήσω.


Από την ποιητική συλλογή Ξεφάντωμα

Robert Vonnoh (1858-1933),  Koπέλλα σε λιβάδι με παπαρούνες.

Κωστής Παλαμάς, Επιστολή......Να ’ξερες… κάθε δειλινό, την ώρα που θα σβήσειο ήλιος μες στη θάλασσα, στο βράχο ανεβαίνω
και κάμπο, θάλασσα, ουρανό, βουνά, χωριά, τη φύσητου Μάη τη γιορτιάτικη κοιτάζω, και προσμένω.Αλλά του κάμπου οι εμορφιές μού λένε μ’ ένα στόμαπως λείπ’ η εμορφάδα σου, αγάπη μου, ακόμα.Και το γλυκάνισο, σπαρτό στ’ αλώνι’ αράδα αράδα,
η πιο χλωρή και πρόσχαρη απ’ όλες πρασινάδα,κι εκειά τα στάχυα τα ξανθά που όλο τα πειράζειτ’ αέρι ερωτικότατο κι είναι γεμάτα νάζι,κι οι παπαρούνες, ωσάν νιες τρελές και ξαναμμένεςμες στα ανθισμένα κλήματα, μητέρες προκομμένες,
και οι ελιές οι ταπεινές, μα πλούσιες περίσσια,κι οι λυγερές καλόγριες, τα μαύρα κυπαρίσσια,και το βουνό με τις ψηλές χιονόστρωτες κορφές τουκι ο βράχος με τα σχίνα του και τις αλισφασκιές τουκι η λιόκαφτη χωριάτισσα, και το λευκό κοπάδι,
και το χωριό το ήμερο, και τ’ άγριο λαγκάδι,όλες αυτές οι εμορφιές μού λένε μ’ ένα στόμαπως λείπ’ η εμορφάδα σου, αγάπη μου, ακόμαγια να μου δώσουνε σωστή του Μάη την εικόνα·τώρα δε φτάνουν από με να διώξουν το χειμώνα...
...

Léon Giran-Max (1867-1927), Γυναίκα που κρατά καλάθι με παπαρούνες.  


Robert Vonnoh, Λιβάδια με παπαρούνες στη Γαλλία. 1888.  Terra Foundation for American Art. Chicago.

Πέμπτη, 25 Απριλίου 2019

Μαρία Μαγδαληνή. πίνακες του Rogier Van Der Weyden και δύο ποιήματα για τη Μαρία Μαγδαληνή

Μαρία Μαγδαληνή

  Η Μαρία Μαγδαληνή υπήρξε ασφαλώς μία από τις πιο γνωστές γυναικείες μορφές που συνδέθηκε με το βίο του Χριστού, ιδιαίτερα με τις τελευταίες δραματικές στιγμές της ζωής και του θανάτου Του. Η παρουσία της στην ιστορία του Χριστιανισμού είναι αμφιλεγόμενη και διφορούμενη, αφού οι αναφορές του ονόματός της από τις χριστιανικές πηγές δημιουργεί σύγχυση στον αναγνώστη. Πρόκειται για ένα συνηθισμένο όνομα, που το έφεραν και άλλες γυναίκες του περιβάλλοντος του Χριστού με προεξάρχουσα την ίδια τη μητέρα του, την Παναγία. Έτσι, θεωρείται ότι έχουν ταυτίσει εσφαλμένα τη Μαρία Μαγδαληνή με άλλες Μαρίες, όπως είναι η Μαρία, η αδελφή του γνωστού για την Ανάστασή του φίλου του Χριστού, του Λάζαρου, ή όπως μία πόρνη που μετάνιωσε για τον βίο της... 
   Ανεξάρτητα από το ποια ακριβώς ήταν η ταυτότητα της Μαρίας της Μαγδαληνής και πέρα από τις διάφορες θεωρίες μυστηρίου, που κυκλοφόρησαν για τη σχέση της με τον Χριστό και τον σημαντικό ρόλο στη ζωή του, η Μαρία Μαγδαληνή συμπεριλαμβάνεται ανάμεσα στις γυναίκες-μαθήτριες που γοητεύτηκαν από τη διδασκαλία του και αφοσιώθηκαν σ΄αυτόν, προσφέροντας την περιουσία και τον χρόνο τους στην υπηρεσία του.  Χωρίς αμφιβολία, η Μαρία Μαγδαληνή συνδέθηκε με την ανθρώπινη φύση του Χριστού. Παρακολούθησε την τραγική πορεία του Χριστού στο Μαρτύριο και τον Γολγοθά, δίπλα στη μητέρα του, είδε και θρήνησε τη Σταύρωσή του, συμμετείχε στην αποκαθήλωση και στην ταφή του και έζησε τη μεγάλη χαρά της Ανάστασης.

Rogier Van Weyden, Μαρία η Μαγδαληνή. Λεπτομέρεια από το Τρίπτυχο "Η Σταύρωση". 1445. Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης. Βιέννη. Η Μαρία Μαγδαληνή συχνά απεικονίζεται μ' δοχείο Μύρου, γιατί ανήκει στις Μυροφόρες, τις γυναίκες που άλειψαν με μύρο το σώμα του Χριστού πριν την ταφή του.


 Υπήρξε πηγή έμπνευσης για πολλούς ζωγράφους (βλ. και) και ποιητές. Επιλέγω να σας παρουσιάσω πίνακες ζωγραφικής ενός πολύ σημαντικού ζωγράφου, του Rogier Van Weyden (1399/1400-1464) που ανήκει στην Πρώιμη Φλαμανδική Σχολή και δύο κείμενα Ελλήνων ποιητών, του Κώστα Βάρναλη (1884-1974) και του Ντίνου Χριστιανόπουλου (1931-) που θεωρώ ότι επικοινωνούν διακειμενικά.

Rogier Van Weyden, Η Σταύρωση. Αριστερά η Μαρία Μαγδαληνή. 1443-45. Μουσείο Ιστορίας Τέχνης. Βιέννη.

Κώστας Βάρναλης, Μαρία Μαγδαληνή

Μέσ᾿ σὲ παλάτια, ποὺ σὰ σπήλια ἀντήχαν ἀπ᾿ τὶς μουσικὲς
κι᾿ ἀστράβαν ἀπ᾿ τὰ μέταλλα καὶ τὰ δεμένα φῶτα,
στὰ μάγουλά μου, ποὺ κανεὶς δὲν τὰ εἶδεν ἥλιος, οἱ μοσκὲς
γλίστρααν μὲ λάγγεμα πολὺ καὶ τὰ δάγκωναν σὰν ὀχιὲς
στὴν κρουσταλλένια μου φωνὴ θαμπὴ ἐγλιστροῦσε νότα.

Στὴν τεσσεροβασίλεφτη Γιουδαία ἐγώ ῾μουν ἡ Πηγή:
τοῦ κόρφου μου τ᾿ ἀμάραντα καὶ μοσκοβόλᾳ κίτρα.
Ὡσὰν τὴ φλόγα τοῦ κορμιοῦ μου ἄλλη δὲ γνώρισεν ἡ Γῆ,
σὰν τῆς ἀγκάλης μου μεστὴ καμιὰ δὲν ὑπῆρχε σιγή.
Ὁ ἔρωτάς μου νίκαγε τὴ Ρώμη τὴ νικήτρα. . .

Σκοτάδια ἤτανε μέσα μου, ξέρα μεγάλη κι᾿ ἀμμουδιὰ
καὶ στὰ γλυκὰ τὰ χείλια μου πικρὰ πολὺ τὰ γέλια.
Καὶ μοῦ τινάζαν ἄξαφνα τ᾿ ἀγνώστου φόβοι τὴν καρδιὰ
καὶ μοῦ κοβόταν ἡ ἀναπνιὰ μέσ᾿ σὲ φορέματα φαρδιά-
ἀπ᾿ τοῦ θριάμβου τὴν κορφὴ μακριὰ ῾βλεπα συντέλεια.

Rogier Van Der Weyden, Η Μαρία Μαγδαληνή διαβάζει. Λεπτομέρεια. Πριν το 1438. Εθνική Πινακοθήκη. Λονδίνο. 

Δὲν ἦταν ἄξαφνη ἀστραψιά. Τοῦτο συνέβη ἀργά, σιγά. . .
Ὡραῖος δὲν ἤσουν, τίποτα δὲν εἶχες πάνω σου ἄξο!
Κοίταγες χάμου τὰ χαλίκια, ὡς μίλαγες σιγὰ κι᾿ ἀργά.
Τὴν τρίτη ἢ τέταρτη φορὰν ἄρχισε ὁ νοῦς μου νὰ ριγᾷ,
κι᾿ ὡς σήκωσες τὰ μάτια σου, δὲ βάσταα νὰ κοιτάξω.

Κι᾿ ἔνιωσα ὁρμὴ ἀσυγκράτητη στὰ πόδια σου νὰ κυλιστῶ.
Εἶδα νὰ σειέται μέσα μου ψυχὴ παρθένα ὡς τώρα.
Τὴν εὐτυχία τὴ γνώρισα στὸ δόσιμο χωρὶς μιστό,
τὴ λευτεριά-στὸ σκλάβωμα σὲ κάποιο ἰδανικὸ σωστὸ
καὶ τὴν ὑπέρτατ᾿ ἡδονὴ στὸν πόνον,-ἄξια γνώρα.

Rogier Van Der Weyden, Η Μαρία Μαγδαληνή διαβάζει. Πριν το 1438. Εθνική Πινακοθήκη. Λονδίνο. Στην άκρη δεξιά διακρίνουμε το αγγείο με το μύρο.

Καὶ στοὺς φτωχοὺς μοιράζοντας τὰ ὑπάρχοντά μου (ἀσημικά,

διαμαντικά, μεταξωτά, μπαξέδες καὶ παλάτια)
τὰ βήματά σου ἀκλούθησα, ποὺ κι᾿ ἂν τὰ σβηοῦσε ταχτικὰ
στὸν ἄμμ᾿ ὁ ἀγέρας τοῦ βραδιοῦ, σὰ φῶτα μένανε γλυκὰ
γιὰ πάντα σ᾿ ἄμμο καὶ ψυχῇ καὶ σ᾿ ἀκοὲς καὶ μάτια.


Πράματα νέα δὲν ἔλεγες κι᾿ οὔτε, μὲ λόγια νέα, παλιά.

Ἀπὸ πολλοὺς κι᾿ ἀπὸ καιροὺς ὅλα ἦταν εἰπωμένα.
Μά ῾χες τὴ δύναμη ν᾿ ἀκοῦς τῶν οὐρανῶν τὴ σιγαλιὰ
κι᾿ ὅλα γιὰ σένα (κι᾿ ἄψυχα κι᾿ ἄνθρωποι) διάφανα γιαλιὰ
καὶ διάφαν᾿ ἡ καρδιὰ τοῦ Θεοῦ γιὰ σένα - καὶ γιὰ μένα!


Κανεὶς (καὶ πλήθη καὶ σοφοὶ καὶ μαθητάδες καὶ γονιοί)

δὲν ξάνοιγε τὸ σπαραγμὸ στὰ θάματά σου πίσω.
Κι᾿ ἂν πρόσμενες τὸ λυτρωμό σου ἀπὸ τὴν ἄδικη θανή,
ἐγὼ μονάχα τό ῾νιωσα, ποὺ ἤμουνα λάσπη καὶ κοινή,
πόσο, Χριστέ ῾σουν ἄνθρωπος! Κι᾿ ἐγὼ θὰ σ᾿ ἀναστήσω!


Rogier Van Der Weyden, Η Μαρία Μαγδαληνή ως Μυροφόρα. Από το Τρίπτυχο της Οικογένειας Braque. 1452. Μουσείο Λούβρο. Παρίσι. Κρατά το αγγείο με το Μύρο.

Ντίνος Χριστιανόπουλος, Μαγδαληνή

Τον ξεχώρισα μόλις τον είδα, ήμουνα ταχτική στα κηρύγματά του·

πούλησα κι ένα κτηματάκι της θειας μου για να τον ακολουθήσω.
Όμως όταν πια όλα τα ξόδεψα, αποφάσισα να πουλήσω και το κορμί μου,
στην αρχή στους ανθρώπους των καραβανιών, κατόπι στους τελώνες·
κοιμήθηκα με σκληροτράχηλους Ρωμαίους κι οι Φαρισαίοι δε μου είναι άγνωστοι.
Κι όμως μέσα σ’ αυτά δεν ξεχνούσα τα μάτια του.
Μήνες για χάρη του έτρεχα απ’ το Ναό στο λιμάνι
κι από την πόλη στο Όρος των Ελαιών.


Rogier Van Der Weyden, Το Τρίπτυχο της Οικογένειας Braque. 1452. Μουσείο Λούβρο. Παρίσι. Αριστερά: ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Στο κέντρο: Η Παναγία, ο Χριστός και ο Ιωάννης ο Ευαγγελιστής. Δεξιά: Μαρία η Μαγδαληνή.

Rogier Van Der Weyden, Η Αποκαθήλωση του Χριστού. Πριν το 1443. Μουσείο Prado. Μαδρίτη. Ένα αριστούργημα. Τέσσερις γυναικείες μορφές παρίστανται στη σκηνή. Στα αριστερά: η Μαρία, αδελφή του Λάζαρου και η Σαλώμη μαζί με τον Ιωάννη τον Μαθητή του Χριστού προσπαθούν να στηρίξουν την Παναγία που συνετριμμένη έχει καταρρεύσει. Στην άκρη δεξιά θρηνεί σπαραχτικά η Μαρία Μαγδαληνή.


Κύριε μυροπώλη, κάντε μου, σας παρακαλώ, μια μικρή έκπτωση.
Για ένα βάζο αλαβάστρου δε φτάνουν οι οικονομίες μου.
Κι όμως πρέπει να αποχτήσω αυτό το μύρο με τα σαράντα αρώματα.
Μ’ αυτό το μύρο θ’ αλείψω τα πόδια του,
μ’ αυτά τα μαλλιά θα σφουγγίσω τα πόδια του,
μ’ αυτά τα χείλη, τα πόδια του τα εξαίσια κι άχραντα θα φιλήσω.
Ξέρω, είναι πολύ αυτό το μύρο για τη μετάνοια,
ωστόσο για τον έρωτα είναι λίγο.
Κι αν μια μέρα ασπαστώ το χριστιανισμό, θα είναι για την αγάπη του·
κι αν μαρτυρήσω γι’ Αυτόν, θα ’ναι η αγάπη του που θα μ’ εμπνέει.
Γιατί, κύριε, ο έρωτας μου ανάβει την πίστη κι η αγάπη τη μετάνοια
κι ίσως μείνει αιώνια τ’ όνομά μου σα σύμβολο
εκείνων που σώθηκαν και λυτρώθηκαν ότι ηγάπησαν πολύ.

Από τη συλλογή Η εποχή των ισχνών αγελάδων (1950)

 Ντίνος Χριστιανόπουλος, Ποιήματα, Εκδόσεις Διαγωνίου, Θεσσαλονίκη 1985, σ. 14-15.

Rogier Van Der Weyden, Η Μαρία Μαγδαληνή θρηνεί σπαρακτικά.. Λεπτομέρεια από τον πίνακα Η Αποκαθήλωση του Χριστού. Πριν το 1443. Μουσείο Prado. Μαδρίτη












Σάββατο, 13 Απριλίου 2019

Ένα ποίημα του Τέλλου Άγρα για τη βροχή και πίνακες ζωγραφικής με θέμα τη βροχή.

Τ'έλλος Άγρας, Απογεμματινή

Αυτές τις μέρες βρέχει καθημερινά...Βροχή γλυκιά, μαλακή, τρυφερή...Βροχή ανοιξιάτικη. Βροχή του Απρίλη. Για αυτό, σκέφτηκα ένα ποίημα του λυρικού ποιητή Τέλλου Άγρου για τη βροχή που μιλά για τους ήχους της βροχής...

Norman Garstin (1847-1926), Η βροχή. Έβρεχε κάθε μέρα. 1889. Penlee House Gallery and Museum.

Frank Weston Benson, Μία βροχερή ημέρα. 1904.  
Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγο. Διαβάζει μία βροχερή ημέρα δίπλα στο τζάκι.


Βρέχει – και κάν’ η φύσις
ήχους τόσο γλυκούς,
το διάβασμα ν' αφήσης
και να σταθής ν' ακούς...

Στις σκάλες, στο περβόλι,
στο γύρο της φραγής
βρέχει γλυκά– και σ' όλη
τη χώρα και τη γης.

Βρέχει στα παραμύθια
κ' εκείθε έχουν ερθεί
οι μάγοι οι αγαθοί
με τ' άσπρα γένεια πλήθεια.

Gustave Caillebotte (1848-1914), Το Γιάρ. Η επίδραση της βροχής. 1875.   Eskenazi Museum of Art. Indiana University Bloomington.IΑποδίδεται αριστοτεχνικά από τον Γάλλο ιμπρεσιονιστή ζωγράφο  το αποτέλεσμα από τις σταγόνες της βροχής στην επιφάνεια του νερού.
                        

Βρέχει– και ξέρει η φύσις
νότες τόσο γλυκές,
το φύλλο να τσακίσης
με τις στιχουργικές.

Στης λάσπης τ' άκρο χείλος,
λοξός και σερπετός,
διαβαίνει ο περιττός
της γειτονιάς ο σκύλλος

και του περιβολάρη
η σούστα ουδ' αντηχεί:
σα νάναι σε σφουγγάρι
βουλιάζουν οι τροχοί.

Απάνω στη βιτρίνα,
γραμμένα στα γυαλιά,
ξεπλένονται τα κρίνα
και τα τριανταφυλλιά,

μα έχει η πνοή φερμένα,
του κάμπου, μακρυνά,
όλα τ' αληθινά
τα φύτρα, χορτασμένα!


Theodore Clement Steele (American, 1847-1926), Οδός Meridien. Yγρός μαλακός καιρός. 1887.


John French Sloan (American, 1871-1951), Βροχή της Άνοιξης, 1912. Delaware Art Museum.

Σάββατο, 23 Μαρτίου 2019

H Άνοιξη στη ζωγραφική. Πίνακες του Δανού ζωγράφου Χ. Α. Μπρεντεκίλντε και οι ανεμώνες του Τ. Τράνστρεμερ

Άνοιξη και Ανεμώνες

Ανοιξιάτικο λουλούδι η ανεμώνη. Φύεται στα λιβάδια και τους αγρούς, αλλά και στα δάση ορεινών περιοχών. Συνήθως έχουμε ταυτίσει τις ανεμώνες με το μωβ ή γαλάζιο χρώμα. Στις βόρειες όμως ευρωπαϊκές χώρες συναντάμε κυρίως στα δάση άγριες ανεμώνες σε χρώμα λευκό. Ανθίζουν στην αρχή της Άνοιξης. Ο Δανός ζωγράφος Hans Andersen Brendekilde έχει απεικονίσει ανοιξιάτικα τοπία της πατρίδας του με ανεμώνες. Επέλεξα να σας παρουσιάσω κάποια από τα πολλά ανοιξιάτικα τοπία του Brendekilde.

Ηans Andersen Brendekilde (1857-1942), Άνοιξη.  Ένα μονοπάτι στο δάσος και δεξιά και αριστερά διακρίνονται λευκά αγριολούδα, είναι ανεμώνες.

Hans Andersen Brendekilde (1857-1942), Δρόμος μέσα σε ανεμώνες. Μία ηλικιωμένη  γυναίκα και ένα κοριτσάκι μαζεύουν ανεμώνες στο δάσος.

Ηans Andersen Brendekilde (1857-1942), Οι πρώτες ανεμώνες. 1889. Ένας πολύ αγαπημένος πίνακας. Μητέρα και κοριτσάκι μέσα στο δάσος...Διακρίνονται λευκές ανεμώνες...


H. Andersen Brendekilde (1857-1942), Ανοιξιάτικο τοπίο. 1886. Μία νεαρή γυναίκα μαζεύει λευκές ανεμώνες...

Ηans Andersen Brendekilde (1857-1942),  Ανοιξιάτικη μέρα.  Έχουν βγει περίπατο στο δάσος μια ανοιξιάτικη ημέρα. Περπατούν πάνω σε ανεμώνες.

Ο Σουηδός Νομπελίστας ποιητής Τούμας Τράνστρεμερ (1931-2015) έχει γράψει ένα ποίημα για τις "αναπάντεχες" ανεμώνες, "τα πιο παλιά τεχνάσματα της γης και της άνοιξης"...

Τούμας Τράνστρεμερ, Οι ανεμώνες

Τίποτε πιο απλό απ’ το να σε μαγεύουν. Είναι απ’ τα πιο παλιά τεχνάσματα της γης και της άνοιξης: οι ανεμώνες. Είναι κατά κάποιο τρόπο αναπάντεχες. Ξεπετάγονται μέσ’ απ’ το περσινό καφετί θρόισμα σε παραμελημένα μέρη, όπου ποτέ δεν πέφτει το βλέμμα σου. 
Φλέγονται και αιωρούνται, πράγματι αιωρούνται, εξαιτίας του χρώματος. Το έντονο μενεξεδί και μπλε χρώμα τους δεν έχει κανένα βάρος τώρα. 


Ηans Andersen Brendekikde (1857-1942), Παιδιά με ανεμώνες.

Hans Andersen Brendekilde (1857-1942), Μαζεύοντας ανεμώνες στο δάσος του Hunderup. Odense.

Εδώ βασιλεύει έκσταση, αλλά χαμηλών τόνων. «Καριέρα» -άσχετο! «Εξουσία» και «δημοσιότητα» -γελοίο! Διοργάνωσαν βέβαια μεγάλη δεξίωση πάνω στη Νινευί, «έκαναν φασαρία και μεγάλο σαματά». Ψηλοτάβανα – πάνω απ’ όλα τα κεφάλια κρέμονταν κρυστάλλινοι πολυέλαιοι σαν όρνια από γυαλί. Αντί για ένα τέτοιο παραστολισμένο και θορυβώδες αδιέξοδο οι ανεμώνες ανοίγουν ένα μυστικό πέρασμα που βγάζει στην πραγματική γιορτή, όπου επικρατεί νεκρική σιωπή.

 Από το ποιητικό έργο Η Άγρια Πλατεία (1983)

Τούμας Τράνστρεμερ, Τα Ποιήματα, εκδόσεις PRINTA, Αθήνα 2004. Μετάφραση του Βασίλη Παπαγεωργίου


Hans Andersen Brendekilde (1857-1942), Eποχή της Άνοιξης. 1888. Ένα ζευγάρ περπατά πάνω σε ανεμώνες.


Hans Andersen Brendekilde (1857-1942), Άνοιξη. Ζευγάρι σε βάρκα. 1896.


Hans Andersen Brendekilde (1857-1942), Άνοιξη στο δάσος.

Hans Andersen Brendekilde (1857-1942),  Ανοιξιάτικη σκηνή δίπλα σε ρυάκι με ανθισμένα αγριολούλουδα.

Ηans Andersen Brendekilde (1857-1942),  Ανοιξιάτικη μέρα στο χωριό.

Πέμπτη, 21 Μαρτίου 2019

Η Άνοιξη στην ποίηση και τη ζωγραφική. Ένα ποίημα για την Άνοιξη και την Ποίηση.

Χρίστος Λάσκαρης, Διαβάζοντας ένα ποίημα


   Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης σήμερα και Εαρινή ισημερία. Η Άνοιξη ήρθε για ακόμη μια χρονιά για να φέρει την Αναγέννηση και τον Έρωτα. Για αυτό, σκέφτηκα ένα ποίημα για την Άνοιξη και την Ποίηση, ένα ποίημα για τον Έρωτα. Διαβάζοντας ένα ποίημα, ενός σεμνού χαμηλόφωνου ποιητή του Χρίστου Λάσκαρη (1931-2008). Ένα ποίημα για την Άνοιξη-μία εικόνα για τη γυναίκα που ονειρεύεται ο δημιουργός και ο αναγνώστης της ποίησης. Η ποίηση έχει τεράστια δύναμη: κάνει το όνειρο να φαίνεται ως πραγματικότητα.


George Clausen (1852-1944), Κερασιές. St Catharine's College. University of Cambridge.

Victor Borisov Mutasov (1870-1905), Γυναίκα σε ανθισμένο κήπο. 1900.

Διάβαζα ένα ποίημα για την άνοιξη 


όταν την είδα 

να έρχεται από μακριά: 
μισή γυναίκα, 
μισή όνειρο. 
Κατέβαινε το μονοπάτι κάτω 
στεφανωμένη 
με άνθη κερασιάς. 
Τότε κατάλαβα 
τι δύναμη έχουν τα ποιήματα.



Από τη συλλογή Τέλος του προγράμματος, συγκεντρωτική έκδοση Χρίστος Λάσκαρης – Ποιήματα, εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα 2009.

Victor Borisov Mutasov (1870-1905), Άνοιξη. 1901.