Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Τετάρτη, 13 Μαΐου 2020

Για τη Μητέρα. Εικόνες της Jessie Willcox Smith και στίχοι από το Εμβατήριο του Ωκεανού του Γιάννη Ρίτσου

Στην αγκαλιά της μητέρας: Εικόνες της Jessie Willcox Smith και στίχοι από το ποιητικό έργο "Εμβατήριο του Ωκεανού" του Γιάννη Ρίτσου

   Η Jessie Willcox Smith (1863-1935) υπήρξε από τις σημαντικότερες Αμερικανίδες εικονογράφους στις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα και στις πρώτες του 20ού. Τα έργα της ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή  στο αμερικανικό αναγνωστικό κοινό, γιατί αναπαραστούσαν εξιδανικευμένες  εικόνες από την καθημερινότητα της οικογενειακής ζωής. Έχει εικονογραφήσει κυρίως ιστορίες, παραμύθια και ποιήματα για παιδιά, έχει σχεδιάσει πολλά εξώφυλλα για γυναικεία περιοδικά, διαφημίσεις για έντυπα,  αφίσες και ημερολόγια. Πολλές από τις εικόνες της παρουσιάζουν ειδυλλιακές σκηνές από την οικογενειακή ζωή και τη φύση με επίκεντρο τα παιδιά.
       Από τα αγαπημένα της θέματα ήταν οι τρυφερές σκηνές με παιδιά και τη μητέρα τους. Σας παρουσιάζω μία επιλογή από εικόνες με μητέρες να αγκαλιάζουν με στοργή και τρυφερότητα σε διάφορες στιγμές τα παιδιά τους...στο σπίτι, στον κήπο, στην παραλία...

   Εικόνες μητρικής αγκαλιάς που μου θύμισαν στίχους του Γιάννη Ρίτσου από το ποιητικό του έργο "Εμβατήριο του Ωκεανού".

Mother Hugging Her Little Boy - 1903 Original Jessie Willcox Smith Print
Jessie Willcox Smith (1863-1935), H μητέρα αγκαλιάζει το μικρό της αγόρι, 1903.

Jessie Willcox Smith (1863-1935), Μητέρα παίζει σκάκι με τα παιδιά της. 1903.

Jessie Willcox Smith (1863-1935),  Το ροζ μπονέ. 1907.

Jessie Willcox Smith, Το βιβλίο με εικόνες. 1906. Εξώφυλλο του περιοδικού Collier. RISD Museum.

Jessie Willcox Smith (1863-1935), Μητέρα και Παιδί. 1908.  Εξώφυλλο Βιβλίου.

"First the Infant in It’s Mother’s Arms", Illustration by Jessie Willcox Smith (1905).
Jessie Willcox Smith (1863-1935), Στην αγκαλιά της μητέρας. Από το βιβλίο "Τα επτά στάδια της παιδικής ηλικίας". 1909.

Jessie Willcox Smith (1863-1935), Aπό το παιδικό βιβλίο "Παλαιοί στίχοι". 1910.

 Jessie Willcox Smith (1863-1935), Μητέρα και παιδί προσεύχονται μπροστά σε παράθυρο. 1919.

Jessie Willcox Smith (1863-1935), Ώρα για Ύπνο.


"…Είχαμε τον κήπο στην άκρη της θάλασσας.

Απ’ τα παράθυρα γλιστρούσε ο ουρανός

κι η μητέρα καθισμένη

στο χαμηλό σκαμνί

κεντούσε τους αγρούς της άνοιξης

με τα ανοιχτά κατώφλια των άσπρων σπιτιών

με τα όνειρα των πελαργών στην αχυρένια στέγη

γραμμένη στη λευκή διαφάνεια…

Jessie Willcox Smith, Παραμύθια.  Μία μητέρα διαβάζει παραμύθια στα παιδιά της.

Jessie Willcox Smith (1863-1935), Της μητέρας.


"Η μητέρα μού κρατούσε τα χέρια.

Μα εγώ

πίσω απ’ τον τρυφερό της ώμο

πίσω απ’ τα μαλλιά της τα χλωμά

στρωτά μ’ ένα άρωμα υπομονής και ευγένειας

κοιτούσα σοβαρός τη θάλασσα…"


Jessie Willcox Smith (1863-1935), "Αγαπημένο μου αγόρι,  o πατέρας σου είναι ο καλύτερος στον κόσμο". Είπε η μητέρα. Από το βιβλίο "Πίσω από τον Βόρειο Άνεμο". 1919. 

"Μητέρα, μητέρα

πού αρνηθήκαμε

την τρυφερή σοφία των δακρύων σου

πού ‘ναι το μακρόθυμο χέρι σου

με την έκφραση της καρτερίας

πού ‘ναι το χέρι σου

ν’ ακούσουμε την αυγή και τη θάλασσα

να ζεστάνουμε τη μοναξιά;"

Jessie Willcox Smith (1863-1935),  Μητέρα και παιδί στον κήπο. Εξώφυλλο για το περιοδικό "Good Housekeeping". 1926.


"Μητέρα δε μας μένει τίποτα.

Πού θ’ απαγκιάσουμε;

Πού θα κοιμηθούμε;…"

Αποσπάσματα από το ποιητικό έργο Εμβατήριο του Ωκεανού του Γιάννη Ρίτσου


Δευτέρα, 11 Μαΐου 2020

Στη μητέρα! Καρτ ποστάλ του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου

Στην αγαπημένη μου μητέρα.
Κάρτες από το Μέτωπο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου

  Κατά την περίοδο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918) οι Βρετανοί στρατιώτες, που υπηρετούσαν στα πολεμικά μέτωπα, έστειλαν στα αγαπημένα τους πρόσωπα και έλαβαν από αυτά ένα μεγάλο αριθμό καρτών με τρυφερά μηνύματα αγάπης. Για παράδειγμα, το 1917 τα Βρετανικά Ταχυδρομεία διακίνησαν πάνω από δύο εκατομμύρια κάρτες και επιστολές. Ιδιαίτερα δημοφιλείς καρτ ποστάλ του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου ήταν  οι επονομαζόμενες "μεταξωτές" κάρτες, γιατί τις κεντούσαν ή τις ύφαιναν με μεταξωτή κλωστή στη Γαλλία. Πρόκειται για μικρά κομψοτεχνήματα, χειροποίητα έργα μικροτεχνίας. Τις κατασκεύαζαν γυναίκες πρόσφυγες από τις περιοχές, όπου διεξάγονταν ο πόλεμος στο Δυτικό Μέτωπο, κυρίως από το Βέλγιο και τη Γαλλία.
  Με αφορμή την Ημέρα της Μητέρας επιλέγω μία σειρά από αυτές τις κάρτες που εστάλησαν από στρατιώτες στη μητέρα τους. Συνήθως απεικόνιζαν ανοιξιάτικα πολύχρωμα λουλούδια και πεταλούδες με φράσεις στα αγγλικά, όπως "Στην αγαπημένη μου μητέρα" ή "Στην αγαπημένη μου μητέρα από τον αγαπημένο σου γιο", ή "Από τον στρατιώτη γιο σου". Σκέφτομαι τη συγκίνηση που θα αισθάνονταν οι αποστολείς στρατιώτες  και οι μητέρες  που αποδέχονταν αυτά τα μηνύματα...Μηνύματα, που ίσως όταν θα έφθαναν στις μητέρες, οι στρατιώτες γιοι να είχαν χάσει τη ζωή τους στο Μέτωπο...

Στην αγαπημένή μου μητέρα από τον αγαπημένο σου γιο! The Wilson Collection (Cheltenham Museum).

"Στην αγαπημένη μου μητέρα".  South Dublin County Libraries.


"Από τον στρατιώτη γιο σου"! Μία πεταλούδα με την αγγλική και αμερικανική σημαία στα φτερά της.


"Στην αγαπημένη μου μητέρα". Victoria Museums.


Στην αγαπημένη μου μητέρα από τον αγαπημένο σου γιο!

"Στην αγαπημένη μου μητέρα". Ένα παγόνι με πολύχρωμη ουρά στην οποία έχουν ζωγραφίσει τις σημαίες των συμμαχικών κρατών.

"Χαιρετίσματα στην αγαπημένη μου μητέρα".

 "Στην αγαπημένη μου μητέρα".
Και μία κάρτα από τη μητέρα. "Στον αγαπημένο μου γιο".

Παρασκευή, 1 Μαΐου 2020

Πρωτομαγιά. Ποιήματα του Διονύσιου Σολωμού για τον Μάη και πίνακες ζωγραφικής για την Πρωτομαγιά

Η Πρωτομαγιά στην ποίηση και τη ζωγραφική

Ήλθε ο Μάιος για ακόμη μια χρονιά. Πρωτομαγιά σήμερα! Για αυτό μία ανάρτηση με "πρωτομαγιάτικες" ανθισμένες εικόνες από το ποιητικό έργο του Διονύσιου Σολωμού και από πίνακες ζωγραφικής...για να χαρούμε τον Μάη!!!



Dame Laura Knight (1877-1970), Πρωτομαγιά.

Anna Richards Brewster, Παρέλαση Πρωτομαγιάς του 1902 στο Whitelands College. 1903. Whitelands College. London.


Διονύσιος Σολωμός, Πρωτομαγιά

Τοῦ Μαϊοῦ ροδοφαίνεται ἡ μέρα
ποὺ ὡραιότερη φύση ξυπνάει
καὶ τὴν κάνουν λαμπρὰ καὶ γελάει
πρασινάδες, ἀχτίδες, νερά.
Ἄνθη κι ἄνθη βαστοῦνε στὸ χέρι
παιδιὰ κι ἄντρες, γυναῖκες καὶ γέροι
ἀσπροεντύματα, γέλια καὶ κρότοι,
ὅλοι οἱ δρόμοι γιομάτοι χαρά.
Ναί, χαρεῖτε τοῦ χρόνου τὴ νιότη,
ἄνδρες, γέροι, γυναῖκες παιδιά.



Kate Greenaway (1846-1901), Πρωτομαγιά.

Virginie Demont Breton (1859-1935), Κοριτσάκι με γιρλάντα λουλουδιών στο λιβάδι. 1892.

Διονύσιος Σολωμός, Δεν μ' αγαπάς

Ὅσα λουλούδια εἶν᾿ τὸ Μάη
Μαδημένα ἐρωτηθῆκαν,
Κι ὅλα αὐτὰ μ᾿ ἀποκριθῆκαν
Πὼς ἐσὺ δὲ μ᾿ ἀγαπᾶς.

Jules Bastien Lepage, Αγροτική Αγάπη, 1882.  Μουσείο Πούσκιν.

Edwin Austin Abbey, Πρωτομαγιά Πρωί.  1890-1894. Yale University Art Gallery.

Πέμπτη, 16 Απριλίου 2020

Το Πάσχα στη ζωγραφική. Πίνακες με Πασχαλινά Αυγά

Ζωγραφίζοντας αυγά του Πάσχα

   ...επειδή σήμερα ακολουθήσαμε το έθιμο και βάψαμε κόκκινα αυγά για το Πάσχα, ας κάνουμε μία επίκαιρη ανάρτηση. Τα βρασμένα κόκκινα αυγά είναι στενά συνδεδεμένα με το Πάσχα της Ορθοδοξίας και την ημέρα της Λαμπρής. Η βαφή βραστών αυγών με κόκκινο χρώμα (λένε ότι συμβολίζει το αίμα του Χριστού) τη Μεγάλη Πέμπτη και το τσούγκρισμά τους την ημέρα της Ανάστασης είναι από τα πιο "ζωντανά" πατροπαράδοτα έθιμα του Ορθόδοξου Πάσχα, που επιβιώνει έως σήμερα. Νομίζω ότι δεν μπορούμε να σκεφτούμε το Πάσχα χωρίς κόκκινα αυγά.
 Σε παλιότερες αναρτήσεις  έχω παρουσιάσει δύο αγαπημένους μου ηθογραφικούς πίνακες γνωστών Ελλήνων ζωγράφων, που παρουσιάζουν εικόνες-στιγμιότυπα από αυτό το δημοφιλές έθιμο.   Ο Απόστολος Γεραλής (1886-1983) απεικονίζει μία νεαρή γυναίκα, ντυμένη με παραδοσιακή στολή, να ζωγραφίζει τα κόκκινα αυγά (βλ. http://annagelopoulou.blogspot.com/2013/05/blog-post_2.html), ενώ ο Νικηφόρος Λύτρας (1832-1904) παρουσιάζει ένα κοριτσάκι, επίσης ντυμένο με παραδοσιακή ενδυμασία, να ξεφλουδίζει το πασχαλινό αυγό του (βλ. annagelopoulou.blogspot.com/2014/04/blog-post_21.html).  Και στους δύο πίνακες είναι υπέροχη η απόδοση της έκφρασης των προσώπων και εξαιρετική η απεικόνιση των λεπτομερειών του εσωτερικού χώρου στον οποίο τοποθετούνται οι δύο μορφές...
    
   Στη συνέχεια παραθέτω μία επιλογή από πίνακες ζωγραφικής που αποτυπώνουν το έθιμο του πασχαλινού αυγού.  

Απόστολος Γεραλής, Τα Αυγά της Λαμπρής. 1939. Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων.

Ο Απόστολος Γεραλής έχει απεικονίσει τη σκηνή της νεαρής γυναίκας να ζωγραφίζει τα πασχαλινά αυγά σε τρεις εκδοχές. Σύμφωνα με το έθιμο, διακοσμούσαν τα πασχαλινά αυγά με διάφορες ζωγραφιές και σχέδια ή αργότερα κολλούσαν χαλκομανίες.

Απόστολος Γεραλής, Ζωγραφίζοντας τα αυγά του Πάσχα. 1920.

Απόστολος Γεραλής, Ζωγραφίζοντας τα αυγά του Πάσχα.

Νικηφόρος Λύτρας, Το ωόν του Πάσχα. 1874-1875. Πανελλήνιο Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελίστριας Τήνου. Με ευλαβική προσήλωση ξεφλουδίζει τα τσόφλια του κόκκινου αυγού.

Το έθιμο των Πασχαλινών αυγών ήταν και παραμένει ιδιαίτερα δημοφιλές και στην Ορθόδοξη Ρωσία. Στους παρακάτω πίνακες Ρώσων ζωγράφων απεικονίζονται σκηνές με πασχαλινά αυγά.

Nikolay Koshelev, Παιδιά που παίζουν με πασχαλινά αυγά. 1855.

Sergey Miloradovich, Προετοιμασία για το Πάσχα. 1910. Ζωγραφίζει τα πασχαλινά αυγά.

Κυριακή, 12 Απριλίου 2020

Κυριακή των Βαΐων. Ένα ποίημα της Κικής Δημουλά για την Απαρηγορία της Μεγάλης Εβδομάδας

Κυριακή των Βαΐων. Αρχίζει η "Απαρηγορία" της Μεγάλης Εβδομάδας.

   Kυριακή των Βαΐων σήμερα, η προηγούμενη Κυριακή της Κυριακής της Ανάστασης! 
Η πρώτη ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας..Με την Κυριακή των Βαΐων αρχίζει η Μεγάλη, η Εβδομάδα των Παθών του Κυρίου. Μ' ένα θρίαμβο αρχίζει η πορεία του Ιησού Χριστού προς τον Γολγοθά και τη Σταύρωση. Την Κυριακή των Βαΐων εορτάζεται η  ανάμνηση της θριαμβευτικής εισόδου του Χριστού στα Ιεροσόλυμα...Τον υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό, κρατώντας κλαδιά από βάγια, από φοίνικες, ζητωκραυγάζοντας "Ωσαννά" και λατρεύοντάς τον ως τον Μεσσία. Μόνο που αυτή θριαμβευτική υποδοχή δεν κράτησε για πολύ...
 Για αυτό, λοιπόν, τη μέρα αυτή το εσωτερικό των εκκλησιών στολίζονται με κλαδιά από βάγια-φοίνικες ή κλαδιά άλλων λατρευτικών φυτών, όπως δάφνες και μυρτιές... Μετά το τέλος της λειτουργίας οι πιστοί επιστρέφουν στο σπίτι με κλαδάκια από βάγια που τα κρεμούν στα εικονίσματα. 
    Στο παρακάτω υπέροχο πίνακα της Βικτωριανής Περιόδου, βλέπουμε μία κομψή νεαρή γυναίκα να κρεμά ένα κλαδάκι από βάγια στο πορτρέτο της μητέρας της, που έχει πεθάνει...Συνήθιζαν να κρεμούν βάγια και στις εικόνες των αγαπημένων προσώπων  που είχαν χάσει...

Alfred Stevens (1823-1962), Κυριακή των Βαΐων. Περίπου 1862. The Walters Art Museum.

"Απαρηγορία" αισθανόμαστε τη Μεγάλη Εβδομάδα, "απαρηγορία" για την Εβδομάδα των Παθών του Κυρίου και για τα αγαπημένα πρόσωπα που έχουμε απωλέσει...Ένα ποίημα της Κικής Δημουλά για την "Απαρηγορία" της "Μεγάλης Εβδομάδας".


Κική Δημουλά, Η απαρηγορία
Μεγάλη Εβδομάδα

Οι βιολέτες, όπως ανήσυχα,
διορατικά μυρίζουν
όταν κάτι δεν πάει καλά,
κάτι απογοητεύει πάλι.

Η Μεγάλη Εβδομάδα,
όπως στάζει κερί και τάμα
στη θρησκόληπτη ανάμνηση,
στην άθεη απουσία.

Η Κυριακή του Νυμφίου,
όπως αναστατώνει,
βασίζεις δεν βασίζεις το Μεγάλο
στις αφίξεις.




Θεόδωρος Ράλλης, Ευλάβεια. 1935.

Οι διάφοροι Νυμφίοι,
που κάτι τους τυχαίνει και δεν έρχονται,
κάποια διήμερη εκδρομή,
κάποια ευκολότερη θρησκεία
που την ασπάζονται.

Οι πολλαπλασιασμένοι κήποι της Γεθσημανή
σε κάθε βήμα,
δπως κατασταλάζεις για το έθιμο,
έχουν δεν έχουνε ανθίσει οι απορίες.

Οι Πατέρες μας, γέροι στο σπίτι,
περιμένουν αυγά και τσουρέκι.

Οι πολλαπλασιασμένοι κήποι της Γεθσημανή,
τα περιστύλια της υπομονής,
τα παγκάκια να κάτσεις να περιμένεις
τον ετήσιο Ιούδα,
πού αργεί να 'ρθεί
από το ράφτη, απ' τον κουρέα.
Το μεγάλο ποσόν που του δίνεις
για να δεχθεί να σε προδίνει ανεξήγητα.



Szinyei Merse Pal, Κυρία με φόρεμα σε χρώμα βιολέτας. 1874. Εθνική Πινακοθήκη της Ουγγαρίας. Βουδαπέστη.

Της καμπάνας η Μεγάλη εξάντληση
κι η άπαρηγορία,
ο νηστικός της ήχος
όπως λιποθυμάει
στα εαρινά αρμόνια
των καθολικών απογευμάτων.



Θεόδωρος Ράλλης (1852-1909), Εσπερινός.

Οι αργίες,
οι αργοπορίες,
οι αγριότητες,
όπως τις πάμε ως επάνω μόνοι μας.

Ο Σίμων, που στο τέλος αδιαφόρησε
κι έφτιαξε τη ζωή του.

Η Μυροφόρος έλλειψις,
που θα σε ψάχνει απόψε να σε ράνει.

Η Προηγιασμένη των διαφόρων θρήνων
τη Μεγάλη Εβδομάδα
και τις διάφορες άλλες εβδομάδες τα ίδια.



Θεόδωρος Ράλλης (1852-1909), Στιγμή περισυλλογής.

Η Αγία Επανάληψη,
η θαυματουργή,
η άχειροποίητος,
όπως τη βρήκανε ανυπόγραφη τα πράγματα,
θαμμένη
σε κάποια παλαιότητα της μοίρας μας,
σε κάποιο προγονό μας μέλλον.
Όπως την πιστεύω.

Aπό τη συλλογή "Το λίγο του κόσμου", εκδ. Ίκαρος, 1998.



George Henry Boughton, Γονατισμένη γυναίκα που προσεύχεται. Γύρω στα 1860. Walters Art Museum.

https://art.thewalters.org/detail/21547//
https://art.thewalters.org/detail/12881//

https://paletaart.wordpress.com/2012/07/09/%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CE%B8%CE%B5%CF%8C%CE%B4%CF%89%CF%81%CE%BF%CF%82-rallis-theodoros-1852-1909/#jp-carousel-14109
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Szinyei_Merse,_P%C3%A1l_-_Lady_in_Violet_-_Google_Art_Project.jpg

Τετάρτη, 8 Απριλίου 2020

Το φεγγάρι στην ποίηση και τη ζωγραφική. Της Σελήνης. Ένα ποίημα της Ζωής Καρέλλη και πίνακες του Νορβηγού ζωγράφου Harald Sohlberg

Της Σελήνης. Ζωή Καρέλλη και Harald Sohlberg.

...Πανσέληνος του Απριλίου απόψε!
... Για αυτό, ένα υπέροχο ποίημα της Ζωής Καρέλλη που με συγκινεί κάθε φορά που το διαβάζω και μου θυμίζει τις ποιητικές εικόνες του Νορβηγού ζωγράφου Harald Sohlberg (1869-1935).  Το ποιητικό υποκείμενο  απευθύνεται στη σελήνη και περιγράφει με δραματικό μονόλογο την επιρροή του σεληνόφωτος στην ψυχική διάθεση. 

Harald Sohlberg, Ανθισμένο λιβάδι στο βορρά. 1905. Εθνικό Μουσείο Τέχνης. Όσλο. To φως της σελήνης φωτίζει το ανοιξιάτικο ανθισμένο λιβάδι. Μία βαθύτατα λυρική εικόνα από ένα μεγάλο νεορομαντικό ζωγράφο.

Harald Sohlberg, Σεληνόφως. 1899. Εθνικό Μουσείο Τέχνης. Όσλο. 

Υπό το σεληνόφως το ποιητικό υποκείμενο ανακαλεί μνήμες αγαπημένων προσώπων...

Ζωή Καρέλλη, Της σελήνης (II)

[Από την ενότητα Της σελήνης]

II

Αργυρόηχη, μελίχροη, χρυσορόδινη,
μειλιχόμειδη ερωμένη, ασύλληπτη.
Ηδονή ομιχλώδης η χάρη σου, η καλλονή
πάρα πολύ σιωπηλή,
βασίλισσα
στο μαβί, στιλπνό στερέωμα,
του σκοταδιού αργυρή αρχόντισσα, μακρινή.



Harald Sohlberg, Νύχτα με σελήνη στο Nevlunghavn. 1922.


Είναι το φως σου παράξενα οδυνηρό
και μαγικό, σαν τη σκιά
εκείνων που αγαπήσαμε τρυφερά
και ξανάρχονται να μας ψιθυρίσουν,
να πουν για τ’ ανύπαρχτα, για τα φανταστικά,
για κείνα τα μυστικά,
που μόνο οι ανήσυχες ψυχές
έχουν μέσα τους.


Harald Sohlberg, Ελεγεία. 1903.


Παρηγοριά εκείνων που γνωρίζουν τη μοναξιά,
την πλήρη ονείρων κατάσταση
που το φως σου ξυπνά,
καθώς τις σκιές διαπερνά,
δίχως να τις κυνηγά να φύγουν.


Harald Sohlberg, Σεληνόφως στη θάλασσα. 1907. Το φεγγάρι καθρεφτίζεται στη θάλασσα.

Harald Sohlberg, Το σπίτι του ψαρά. 1906. Ινστιτούτο Τέχνης. Σικάγο. Το φως της σελήνης φωτίζει το μοναχικό σπίτι του ψαρά.


Τόσο υπερήφανη, ασυγκίνητη στην εμορφιά σου
λάμψη διαβρωτική, ύπουλα διαπεραστική
εντός μου σταλάζεις
τα μυστικά της νύχτας.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)


Harald Sohlberg, Στη βεράντα. 1892. Εθνικό Μουσείο Τέχνης. Όσλο. Περιμένει το φως του φεγγαριού για να δει τις σκιες των αγαπημένων προσώπων...

Κυριακή, 22 Μαρτίου 2020

Τι είναι ποίηση! Ένα ποίημα του Μ. Γκόρπα για την ποίηση

Θωμάς Γκόρπας, Ποίηση

 Τι είναι άραγε η ποίηση; Πολλοί ποιητές προσπάθησαν να απαντήσουν στο ερώτημα "Τι είναι ποίηση". Συχνά επιχείρησαν να δώσουν ποιητική απάντηση, γράφοντας ποιήματα για την ποίηση. Yπάρχουν πάρα πολλά ποιήματα αυτοανοφορικά, που αναφέρονται στην ίδια την ποίηση. Το ποιητικό υποκείμενο μιλά για τον δημιουργό και το έργο του, για τον ποιητή και την ποίηση. 
 Το ποιητικό υποκείμενο προσπαθεί να ορίσει την ποίηση. 
 ...επειδή πιστεύω ότι η ποίηση είναι υπόθεση "καθημερινή", ότι υπάρχει σε κάθε στιγμή της καθημερινότητάς μας, αυτή τη φορά επιλέγω ένα ποίημα "περί ποιήσεως" του Θωμά Γκόρπα (1935-2003), ενός ποιητή ως κατέγραψε ποιητικά την καθημερινότητα...
(Για τον Θωμά Γκόρπα, Βλ. http://www.biblionet.gr/author/29584 και
https://www.kathimerini.gr/842849/article/politismos/vivlio/8wmas-gkorpas-h-tryferh-eirwneia-ths-poihshs)

Ishibashi Kazunori (1876-1926), Γυναίκα που διαβάζει ποίηση. 1906. Shimane Art Museum. Ιαπωνία.

Ποίηση

ανάμνηση από φίλντισι


William Merritt Chase (1849-1916),  1910. Αναμνήσεις.

περίπατος τα ξημερώματα

άναμμα τσιγάρου κατά λάθος από φεγγάρι

χαρταετός που ξέφυγε απ’ τα χέρια παιδιού

Dame Laura Knight (1877-1970), Πετώντας χαρταετό. 1910.

κλάμα παιδιού στη μέση πανηγυριού

φιλία ανάμεσα σε δυο προδοσίες

κλωνάρι που ταξιδεύει

δασκάλα μόνη μελαγχολική στο διάλειμμα

Winslow Homer, To κόκκινο σχολείο, 1873.

ένα βιολί που παίζει μοναχό του

αριθμός 7

της καρδιάς τα μέσα φυλλώματα

χαλκός χαλκωματένια χαλκωματάς – όλα τα παλιά γυαλίζω

χρυσάφι για όλους ή για κανένα

πόλη που κυριεύτηκε άδεια μετά μακριά πολιορκία

παλιές φωτογραφίες και μακρυμπάνι της μνήμης

The Family Album Painting - The Family Album by Charles Edouard Frere
Eduard Frère (1837-1894), Το οικογενειακό άλμπουμ.

πεταλούδα που γλιτώνει απ’ τη φωτιά

φωτιά που γλιτώνει απ’ τα νερά

χαρά που γλιτώνει απ’ τα γεράματα

βιολέτες σ’ άσπρο λαιμό

Paul Desire Trouillebert (1829-1900), Γυναίκα με βιολέτα στο λαιμό. 1870.

άσπρο άλογο που τρέχει σε μαύρο ουρανό
μαύρος ήλιος καλοκαιρινός
άσπρος ήλιος χειμωνιάτικος

λεμόνι κάρβουνο γλυκό του κουταλιού

νύχτα στρωμένη τσιγάρα
λέξεις


Edward Munch (1863-1944), Κορίτσι στο παράθυρο τη νύχτα. 1893. Ινστιτούτο Τέχης. Σικάγο.


Από τη συλλογή Ποίηση ’76 (1976) του Θωμά Γκόρπα