Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Κυριακή, 3 Νοεμβρίου 2019

Παράκλησις της Κικής Δημουλά και πίνακες του Diego Rivera

Diego Rivera, Μελαγχολικός Περίπατος.

Ο πίνακας αυτός του Μεξικανού ζωγράφου Diego Rivera (1886-1957) ανήκει στα πρώιμα έργα του. Μου θύμισε ένα ποίημα της Κικής Δημουλά...Το ποιητικό υποκείμενο επιθυμεί να εμπιστευτεί την ιστορία του στο άγνωστο "εσύ"...

Diego Rivera, Μελαγχολικός Περίπατος. 1904.

Κική Δημουλά, Παράκλησις


Αὐτὴ τὴ μέρα
ἄφησε νὰ σοῦ ἐμπιστευτῶ τὴν ἱστορία μου:
Μελαγχολικός της ζωῆς ἄνεμος εἶμαι
ποὺ νυχτώθηκα καὶ ἀπόμεινα σ᾿ ἕνα χθὲς ἀνάλγητο.


Ἔλα λοιπόν, καὶ μὲ τὰ μάτια σου,
ποῦ ῾ναι καταχνιὰ κι ἐνάστρωση,
τὸ σύθαμπο καὶ τὸ πρωὶ
σὲ μιὰν ἀλλόκοτη σύγκλιση,
ἀνάστειλε τὴ νύχτα μου.


Ἔλα
Κι ἂς εἶναι μοιραῖο πὼς ἀργότερα,
ὅταν ἀνάμεσά μας θ᾿ ἀναδεύεται,
σὲ ἀνυπόφορη μεγέθυνση,
τὸ μυστικό μας τ᾿ ἀδυσώπητο,
-πὼς σημερινοὶ εἴμαστε καὶ ξένοι-
μὲ τὸν ὑποβολέα τῆς πίκρας μου
παμπάλαιο κατευόδιο θ᾿ ἀπαγγείλω πάλι
στὶς ὧρες τὶς ἀγέρωχες,
ποὺ ἀνεβασμένες στὶς σχεδίες τοῦ ἀνέκκλητου
πρὸς ἕνα ἀδηφάγο αὔριο θὰ λάμνουν.

Diego Rivera, To πορτρέτο μίας γυναίκας. 1947.


Παρασκευή, 1 Νοεμβρίου 2019

Έμιλυ Ντίκινσον, ένα ποίημα για τον Νοέμβριο.

Nοέμβριος: Ένα ποίημα της Έμιλυ Ντίκινσον και πίνακες του John Atkinson Grimshaw

Είναι Νοέμβριος πια, σκέφτομαι. Ο τελευταίος μήνας του Φθινοπώρου έχει έρθει και ο χειμώνας είναι κοντά. Για αυτό, ένα "φθινοπωρινό" ποίημα της Έμιλυ Ντίκινσον, νομίζω ότι ταιριάζει με τη διάθεση της εποχής, των ημερών και της ψυχής μας…και βέβαια οι πίνακες του Βρετανού ζωγράφου της Βικτωριανής εποχής John Atkinson Grimshaw(1836-1893) ταιριάζουν απόλυτα με τη "φθινοπωρινή ατμόσφαιρα" που μας περιβάλλει.

{1140}

Η Μέρα συνέχεια μίκραινε, πιεσμένη
Από μια Νύχτα κυρτωμένη και πρόωρη
Το Απόγευμα έριχνε το λιγοστό του Κίτρινο
Στο βαθύ Δειλινό-
Οι Άνεμοι έβγαλαν τις πολεμικές τους συνήθειες
Τα Φύλλα ζήτησαν άδεια και την πήραν-
Ο Νοέμβρης κρέμασε το Γρανιτένιο Καπέλο του
Πάνω σε καρφί Βελουδένιο.

John Atkinson Grimshaw, Ειδυλλιακό Φθινόπωρο. 1885. Ιδιωτική Συλλογή.

The Day grew small, surrounded tight
By early, stooping Night-
The Afternoon in Evening deep
Its yellow shortness dropt-
The winds went out their martial ways
The Leaves obtained excuse-
November hung his Granite Hat
Upon a nail of Plush-

Johh Atkinson Grimshaw, Νοέμβριος. 1879. Ιδιωτική Συλλογή.

Johh Atkinson Grimshaw, Πρωινό Νοεμβρίου στο Leeds. 1883. Ιδιωτική Συλλογή.

Βλ. Emily Dickinson, Έλα στον κήπο μου. Ποιήματα, Μετάφραση Κώστας Λάνταβος, εκδ. Αρμός, Αθήνα 2013.


Κυριακή, 27 Οκτωβρίου 2019

Το Φθινόπωρο στην ποίηση. Τα Χρυσάνθεμα του Τάσου Λειβαδίτη

Ποιήματα του Τάσου Λειβαδίτη και πίνακες ζωγραφικής με Χρυσάνθεμα


Βαδίζει σιγά-σιγά προς το τέλος του, ο μήνας Οκτώβριος, ο μήνας των Χρυσανθέμων! Θυμάμαι στίχους του αγαπημένου Τάσου Λειβαδίτη με αναφορές στα "Χρυσά Άνθη" του Φθινοπώρου και πίνακες ζωγραφικής με αυτά τα υπέροχα φθινοπωρινά άνθη, που πλέον "επιμένουν σαν τις πλάνες μας" να ανθίζουν όλο τον χρόνο... Eίναι πάμπολλοι οι πίνακες ζωγραφικής με απεικονίσεις χρυσανθέμων...Ιδού μία μικρή ανθολόγηση αγαπημένων έργων, κάποια από τα οποία έχω αναρτήσει και παλιότερα.

Konstantin Egorovich Makovsky (Russian, 1839-1915), Πορτραίτο κοριτσιού με το κόκκινο χρυσάνθεμο. Ένα υπέροχο πορτρέτο. Το χρυσάνθεμο-κόκκινη πινελιά φωτίζει...


Olga Boznańska (Polish, 1865-1940) Κορίτσι με χρυσάνθεμα. 1894. Krakow National Gallery. Κρατάει λευκά χρυσάνθεμα...

Τάσος Λειβαδίτης, Χρυσάνθεμα
Φθινόπωρο ήσυχο, αφηρημένο – τα φύλλα θα ’λεγες πέφτουν από μιαν άλλη ζωή 
και μόνο τα χρυσάνθεμα επιμένουν, σαν τις πλάνες μας
Είμαι μόνος, η κάμαρα άδεια και δεν έχω παρά ένα μοναδικό στόμα

……………για τόσα χαμένα πράγματα.

Από τη συλλογή «Εγχειρίδιο ευθανασίας», Κέδρος 1979

Dennis Miller Bunker (American, 1861-1890), Χρυσάνθεμα. 1888. Isabella Stewart Gardner Μουσείο. 

Τάσος Λειβαδίτης, Τα Ωραία Χρυσάνθεμα

...Εκείνη τη νύχτα ήμουν κρυμμένος πίσω από την ντουλάπα,
αλλά γιατί να προβαίνω σε αποκαλύψεις, οι καιροί ήταν δύσκολοι:
επαναστάσεις, διαψεύσεις κι άλλοτε συμβαίνουν γεγονότα που θυμάσαι ότι τα ξαναέζησες – σε ποιό όνειρο τάχα ή σε ποιάν άλλη ζωή,
μικρές κάμαρες που περπάτησα πάνω κάτω όλη την απεραντοσύνη
άδειοι μοναχικοί δρόμοι όπου έζησα τις πιο ωραίες μου περιπέτειες
κι όταν κάποτε έρθει η ώρα ν’ απολογηθώ, θα ‘χω μάρτυρες όλους
τους περαστικούς που στάθηκα αμήχανος μπροστά τους
μην έχοντας τι να πω. 


 Λοιπόν, τι απέγιναν τα ωραία χρυσάνθεμα;
Πού πήγαν οι παλιές μέρες;...


 
Από την ποιητική συλλογή "Τα Χειρόγραφα του Φθινοπώρου", Kέδρος 1990.


James Tissot (French, 1836-1912), Χρυσάνθεμα. Γύρω στα 1875. Clark Art Institute. Μία γυναίκα ανάμεσα σε πολύχρωμα χρυσάνθεμα...


Edgar Degas, Γυναίκα που κάθεται ακουμπώντας σε τραπέζι με βάζο λουλουδιών. 1865. The Metropolitan Art Museum. Μία τεράστια ανθοδέσμη από χρυσάνθεμα σ' ένα τεράστιο βάζο...


Daniel Ridgway Knight (American, 1839-1924), Χρυσάνθεμα. 1898. Μία νεαρή κοπέλα φροντίζει τα χρυσάνθεμα του κήπου. Δίπλα της ένα ποτιστήρι...


Τρίτη, 8 Οκτωβρίου 2019

Ποιήματα του Νίκου Καββαδία για το Φθινόπωρο

Το Καλοκαίρι Επέρασε...Ήλθε το Φθινόπωρο


   Ο Οκτώβριος έχει έλθει και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι "Τώρα τὸ καλοκαίρι πάει ... ἐπέρασε ...", όπως λέει και ο αγαπημένος ποιητής Νίκος Καββαδίας σ' ένα από τα νεανικά του ποιήματα που δημοσιεύει με το ψευδώνυμο Πέτρος Βαλχάλας στο περιοδικό της "Μεγάλης Ἑλληνικῆς Ἐγκυκλοπαίδειας" τον Οκτώβριο του 1928.  Σπάνια διαβάζουμε αυτά τα πρώιμα ποιήματα του νεαρού Καββαδία (1910-1975), που τα γράφει στην ηλικία των 18 ετών, λίγο πριν μπαρκάρει σε καράβι και γίνει ναυτικός. Η παρουσία της θάλασσας, όμως, είναι ήδη φανερή σ' αυτά τα πρώιμα ποιητικά σχεδιάσματα.


Emil Nolde, Φθινοπωρινή θάλασσα VII. 1910.

Friedrich Nach, Φθινοπωρινή Θάλασσα. Γύρω στα 1900.

Νίκος Καββαδίας, Το Καλοκαίρι Επέρασε


Τώρα τὸ καλοκαίρι πάει ... ἐπέρασε ...

Κ᾿ εἶνε καιρὸς νὰ φύγουμε γιὰ πέρα.
Δυὸ μῆνες ἐπεράσαμε ἔτσι ἄσκοπα
ἂν κ᾿ εἴχαμε πολλὲς ἰδέες στὸ νοῦ μας.

Ἐκεῖνα ποὺ σκεφθήκαμε δὲν κάναμε

καὶ πάντα τ᾿ ἀναβάλαμε γιὰ τ᾿ αὔριο
γιὰ κάποιαν κάθε μέρα γράμμα ἐγράφαμε
ποὺ ὅμως αὐτὴ δὲν τόλαβεν ἀκόμα.


Σὲ ναυτικὲς ταβέρνες ἐκαθήσαμε

σὲ γέρους πλάϊ ποὺ λέγαν ἱστορίες
καὶ ποὺ συχνά, σιγὰ μᾶς ἐσυμβούλευαν
μὲ λόγια ποὺ πιὰ τἄχαμε ξεχάσει.


Σὲ πανηγύρια πήγαμε χωριάτικα

ψηλὰ σὲ ρημοκλήσια γκρεμισμένα
κι ἐπιάσαμε μαντήλι καὶ χορέψαμε
μὲ παληκάρια, καὶ παιδοῦλες νιές.

Πολλὲς φορὲς τ᾿ ἀγέρι μᾶς ἐκοίμισε

μέσα σὲ βάρκα ... κάτω ἀπ᾿ ἕνα δέντρο
κι ἐκάναμ᾿ ἕναν ὕπνο τόσον ἥσυχο
ἔτσι μακρὺ ... σὰ νἄχαμε πεθάνει ...

Καὶ τ᾿ αὔριο ποτὲ δὲν ἐσκεφθήκαμε

οὔτε καὶ τὴν ἡμέρα τῆς φυγῆς μας.
... Τώρα τὸ πλοῖο μᾶς παίρνει. Πέρα τὸ ἄγνωστο
ἢ τρικυμίες!, οἱ μπόρες! ...
13-09-1928
Πέτρος Βαλχάλας


Δημοσιεύτηκε στὸ Περιοδικὸ τῆς "Μεγάλης Ἑλληνικῆς Ἐγκυκλοπαίδειας"
στὶς 21 Ὀκτωβρίου 1928, ἀρ. φύλλου 153, σελίδα 3.

Gustave Gourbet, Η θάλασσα το Φθινόπωρο. 1867.  Ohara Μουσείο Τέχνης.

...Ακόμα ένα νεανικό ποίημα του Νίκου Καββαδία με "φθινοπωρινή" ατμόσφαιρα και εμφανή στοιχεία συμβολισμού.

Νίκος Καββαδίας, Ήλθε μία θύμησι...


Ἦρθε μία θύμησι παληὰ πολὺ καὶ χτύπησε

τὴν πόρτα τῆς θλιμμένης τῆς ψυχῆς μου ...
Ἦταν ἕνα θλιμμένο δειλινό.
Ξερὰ τὰ φύλλα χάμω πέφτανε.
Οἱ γερανοὶ στὸ νότο πέταγαν.
Μέσ᾿ στὴ γαλήνη τὰ καράβια ἀρμενίζαν
καὶ σὺ φτωχὴ ψυχὴ κάτι περίμενες ...
Στὸ πέλαγο ἡ γολέτα τῶν ὀνείρων σου ταξίδευε.
Στὸ πέλαγο ἡ γολέτα τῶν ὀνείρων σου βυθίστηκε.
Καὶ κεῖνο ποὺ περίμενες τὸ πήρανε
οἱ γερανοὶ στὸ μακρινὸ ταξίδι τους.
Μὲ τὰ ξερόφυλλα τὸ πῆρε ὁ ἀγέρας τοῦ φθινοπώρου
τὸ κλέψαν τὰ καράβια τὰ λευκόπανα.
Φτωχὴ ψυχὴ ... Προσμένοντας ἀπόμεινες.

Πέτρος Βαλχάλας

 Δημοσιεύτηκε στὸ Περιοδικὸ τῆς "Μεγάλης Ἑλληνικῆς Ἐγκυκλοπαίδειας"

στὶς 20 Μαΐου 1928, ἀρ. φύλλου 131, σελίδα 2.


Emil Nolde,  Φθινοπωρινή θάλασσα ΧΙΙ. 1910.

Emil Nolde, Φθινοπωρινή βραδινή θάλασσα. 1951.



Κυριακή, 11 Αυγούστου 2019

Ιστιοφόρα. Ένα ποίημα του Γιώργου Θέμελη και πίνακες με ιστιοφόρα του Νικόλαου Χειμώνα

Ιστιοφόρα του Γιώργου Θέμελη και του Νικόλαου Χειμώνα

   Σήμερα φυσάει...και σκέφτηκα ότι είναι ο κατάλληλος καιρός για να πλεύσουν τα ιστιοφόρα, τα καράβια με τα πανιά...Κατάλληλος καιρός για ιστιοπλοΐα...
     Στη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης βρίσκεται ένας υπέροχος πίνακας του Νικόλαου Χειμώνα (1866-1929), που απεικονίζει βάρκες με λευκά πανιά να αρμενίζουν στη θάλασσα με φόντο τα λευκά σύννεφα του ουρανού... Το αριστούργημα του Νικόλαου Χειμώνα μου θύμισε το στίχο "τα καράβια είναι σα θλιμμένα μυστικά" από το λυρικό ποίημα του Γιώργου Θέμελη, "Ιστιοφόρα". 

Νικόλαος Χειμώνας (1866-1929), Ιστιοπλοΐα, 1927, Εθνική Πινακοθήκη. Αθήνα.

  O Nικόλαος Χειμώνας (1866-1929) είναι ένας εξαιρετικός τοπιογράφος που γεννήθηκε στην Ευπατορία της Κριμαίας από πατέρα Έλληνα και έζησε πολλά χρόνια στη Ρωσία. Σπούδασε ζωγραφική στην τότε Αγία Πετρούπολη και συνέχισε τις σπουδές του στην Ευρώπη, όπου γνώρισε τον γαλλικό ιμπρεσιονισμό. Επέστρεψε στη Ρωσία και έγινε γνωστός για το έργο του. Μετά τη Ρωσική Επανάσταση εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα, στη χώρα της καταγωγής του πατέρα του, την οποία είχε επισκεφθεί νωρίτερα και είχε γοητευτεί από τις φυσικές ομορφιές και τους αρχαιολογικούς χώρους της. Έχει ζωγραφίσει πολλές θαλασσογραφίες με ιστιοφόρα.

Νικόλαος Χειμώνας (1866-1929), Ηλιοβασίλεμα και ιστιοφόρο.

Γιώργος Θέμελης, Ιστιοφόρα

Τα καράβια είναι σαν τα θλιμμένα μυστικά.
(Πανιά ριχτά, χείλος στη θάλασσα.)
Σαν τα θλιμμένα μυστικά που λησμονήθηκαν.

Μπορείς να τ’ αγγίξεις, να τ’ αφουγκραστείς.
Κάτι έχουν να πουν, τα καλύπτει, δεν μπορούν.
Σε κοιτάζουν, μάτια μεγάλα, σου χαρίζουν ονόματα:

ΜΑΙΡΗ, ΜΑΡΙΝΑ, ΕΛΠΙΣ, ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ…
Νικόλαος Χειμώνας (1866-1929), Ιστιοφόρα.

Μπορεί να λάμψουν αμμουδιές, φυσιογνωμίες, ν’ ακουστούν
Φωνές και βόγκοι από ταξίδια που κάναμε.

Να πω τη μαύρη αλήθεια: Δε πάτησα ποτέ
Σε ξύλινο παλιό σκαρί, φοβόμουν τον καιρό,
Φοβόμουν τη σκοτεινή –κάτω μαύρη– ρωγμή.

Από τη συλλογή Συνομιλίες (1953) του Γιώργου Θέμελη
Νικόλαος Χειμώνας (1866-1929), Σκηνή λιμανιού.

Νικόλαος Χειμώνας (1866-1929), Βάρκες στη θάλασσα. 1919.

Πέμπτη, 1 Αυγούστου 2019

Ένα ποίημα για το Καλοκαίρι του Αντρέα Καμπά και πίνακες ζωγραφικής του Joaquin Sorolla

Αντρέας Καμπάς, "Έχεις το μυστικό να ξέρεις να στολίζεσαι" και
"γυναίκες στην παραλία" του Joaquin Sorolla

Ήρθε και φέτος ο τρίτος μήνας του Καλοκαιριού, ο μήνας Αύγουστος. Στο απόγειο του Καλοκαιριού, επιλέγω "θαλασσινούς" πίνακες του γνωστού Ισπανού ζωγράφου Joaquin Sorolla (1863-1923) και ένα ποίημα με νεορομαντική καλοκαιρινή διάθεση από μία ποιητική "φωνή" του νεοελληνικού μοντερνισμού, που με συγκινεί ιδιαίτερα, του Αντρέα Καμπά (1919-1965).


Joaquin Sorolla,  Η Έλενα στη σπηλιά. San Vicente. Μαγιόρκα. 1919.

Joaquin Sorolla, Η Μαρία στην παραλία. Zarauz. 1910.

Αντρέας Καμπάς, Έχεις ένα μυστικό να ξέρεις να στολίζεσαι

Ετούτο το καλοκαίρι έχει ένα παράξενο φως
που στάζει κάθε μέρα στη μορφή σου
έχει μιαν ωριμότητα η φετινή η θάλασσα
τελείως αναπάντεχη
ένα οίστρο πιο δυνατό κι απ' το μελτέμι.

Joaquin Sorolla, H Mαρία στην ακτή. Mπιάρριτζ. 1906.

Έχεις το μυστικό να ξέρεις να στολίζεσαι
κι έχεις όλον τον αφρό της θάλασσας
μες στα μαλλιά σου
οι μυρουδιές οι δικές σου είναι το πιο
απαλό τραγούδι που ακούστηκε ποτές.

Joaquin Sorolla, Η Κλοτίλντ στην παραλία. 1904. Μουσείο του Sorolla.

Για αυτό τούτο το φετινό καλοκαίρι
το βγάλαμε με τ' όνομά σου
γιατί έχει όλο το πλάτος της ματιάς σου.

Joaquin Sorolla, Κοπέλα στην παραλία.

Παρασκευή, 26 Ιουλίου 2019

Καλοκαιρινές νύχτες της Σκανδιναβίας. Πίνακες Σκανδιναβών ζωγράφων και ένα ποίημα του Νικηφόρου Βρεττάκου

Νύχτες Καλοκαιρινές

   Στις χώρες του Βορρά δεν πέφτει ποτέ βαθύ σκοτάδι το Καλοκαίρι. Το φως της ημέρας διατηρείται αχνό... Οι νύχτες είναι "λευκές"...νύχτες ονείρου... παραμυθένιες και μαγικές, νύχτες που αποπνέουν απόκοσμο ερωτισμό... 
 Οι Σκανδιναβοί ζωγράφοι έχουν προσπαθήσει να αποτυπώσουν εικόνες από τις καλοκαιρινές νύχτες του Βορρά, εικόνες ονείρου και μυστηρίου. Ιδού, μία επιλογή από αγαπημένους  μου πίνακες που μου θυμίζουν ένα ποίημα του Νικηφόρου Βρεττάκου.


Edvard Munch, Καλοκαιρινή Νύχτα στην παραλία. 1902-1903. Μουσείο Berberini. Πότσδαμ. Είναι ένα από τα πολλά καλοκαιρινά Νυχτερινά τοπία του Νορβηγού ζωγράφου.


Aksel Waldemar Johannessen (1880-1922), Καλοκαιρινή νύχτα. Γύρω στα 1920. Μία εξπρεσιονιστική νύχτα Καλοκαιριού. Σ' ένα πραγματικά απόκοσμο τοπίο οι φιγούρες ενός άνδρα και μίας γυναίκας συναντώνται στην άκρη του μονοπατιού που περνά μέσα από το άνοιγμα ενός φράκτη...


Richard Bergh, Καλοκαιρινό βράδυ. 1899-1900. Gothenburg Μουσείο Τέχνης. Ένας άνδρας και μία γυναίκα κοιτάζουν το "ελαφρό τοπίο που θαρρείς πως στηρίζεται στο φως...".

Νικηφόρος Βρεττάκος, Ένα βράδυ ο κόσμος

Ηρεμία, βαθιά, ελαφρό τοπίο
που θαρρείς πως στηρίζεται στο φως 

κ’ επιπλέει και μαζί του ο ουρανός
 μετακινιέται απάνω του όλος θείο 
χρώμα απ’ τη δύση. Τι ‘ναι ένα βιβλίο; 
Τι’ ναι ένας ποιητής εμπρός σ’ αυτό; 
Αεράκι έχει γίνει φωτεινό
το βαρύ που είχα πάνω μου φορτίο.

Και δεν ξέρω που πρέπει να στραφώ 
και δεν ξέρω σε ποιον πρέπει να ειπώ, 
στη ζωή ή στο θάνατο, αντίο. 


P. S. Krøyer (1851-1909), Καλοκαιρινό βράδυ στην παραλία του Σκάγκεν. Ο ζωγράφος και η γυναίκα του. 1899. Μουσείο του Σκάγκεν.  Ένα καλοκαιρινό βράδυ "Αεράκι έχει γίνει φωτεινό το βαρύ που είχα πάνω μου φορτίο".

Edvard Munch, Ερωτισμός ένα καλοκαιρινό βράδυ. 1891. Μουσείο Munch. Όσλο. Ένα καλοκαιρινό βράδυ οι φιγούρες μίας γυναίκας και ενός άνδρα στο βάθος του μονοπατιού... Σε πρώτο πλάνο μία ηλικιωμένη γυναίκα..."Και δεν ξέρω που πρέπει να στραφώ 
και δεν ξέρω σε ποιον πρέπει να ειπώ, 
στη ζωή ή στο θάνατο, αντίο"

Harald Sohlberg (1869-1935), Καλοκαιρινή Νύχτα. 1899.  Εθνική Πινακοθήκη της Νορβηγίας. Όσλο.  Ένα καλοκαιρινό βράδυ "Ηρεμία, βαθιά, ελαφρό τοπίο
που θαρρείς πως στηρίζεται στο φως 
κ’ επιπλέει και μαζί του ο ουρανός
 μετακινιέται απάνω του όλος θείο 
χρώμα απ’ τη δύση".

P. S. Krøyer (1851-1909), Καλοκαιρινό βράδυ στη βόρεια παραλία του Σκάγκεν. 1893. Μουσείο του Σκάγκεν. Σκάγκεν. Ένα βράδυ "ηρεμία, βαθιά..."



Κυριακή, 30 Ιουνίου 2019

Ο μήνας Ιούνιος. Το ποίημα "Ζούγκλα" της Κικής Δημουλά και πίνακες ζωγραφικής του Isaak Levitan

O Ιούνιος της υπαίθρου

Τελευταία ημέρα του Ιουνίου σήμερα. Πότε πέρασε ο πρώτος μήνας του Καλοκαιριού; Αισθάνομαι την ανάγκη να τον αποχαιρετήσω με το ποίημα "Ζούγκλα" της Κικής Δημουλά και με τοπία της καλοκαιρινής υπαίθρου του Ρώσου ζωγράφου Isaak Levitan (1860-1900).

Isaak Levitan (1860-1900), Ημέρα του Ιουνίου. 1895.

Κική Δημουλά, Ζούγκλα


“Πρωί κι όλα του κόσμου/ στημένα
στην ιδεώδη απόσταση μιας μονομαχίας.
Τα όπλα έχουν διαλεχτεί

τα ίδια πάντα,
οι ανάγκες σου, οι ανάγκες μου.
Αυτός που θα μέτραγε ένα δύο τρία πυρ
καθυστερούσε,

κι ώσπου να ‘ρθει 
καθίσαμε στην ίδια καλημέρα
και χαζεύαμε τη φύση.

Η εξοχή βρισκόταν στην ήβη

και το πράσινο ασελγούσε.
Κραυγές τροπαιοφόρου θηριωδίας

 έσερνε ο Ιούνιος της υπαίθρου.
Πιανόταν και πηδούσε

από κλαδί δέντρων και αισθήσεων,
Ταρζάν ταινίας μικρού μήκους

 που κυνηγάει αθέατα θηρία
στη μικρή ζούγκλα μιας ιστορίας.
Το δάσος υποσχότανε πουλιά

και φίδια. Δηλητηριώδης αφθονία αντιθέτων.
Το φως έπεφτε καταπέλτης, σε ό, τι δεν ήταν φως,
κι η ερωτομανής λαμπρότης
παράφορα φιλούσε κι ό, τι δεν ήταν έρωτας,
μέχρι και τη δική σου συνοφρύωση.
Isaak Levitan (1860-1900), Λιβάδι στο τέλος του δάσους. 1898.

Isaak Levitan (1860-1900), Καλοκαίρι, 1917.

Στη μικρή εκκλησία άλλος κανείς
εκτός από το πολύ όνομά της, Ελευθερώτρια.
Ένας Χριστός περίφροντις
μέτραγε με το πάθος του φιλάργυρου

 το βιος του: καρφιά κι αγκάθια.
Επόμενο ήταν να μην έχει ακούσει
τους πυροβολισμούς.


Κική Δημουλά, Ποιήματα, Ίκαρος 


Isaak Levitan, Εκκλησία στο  Plyos. 1888.



Κική Δημουλά, Ποιήματα, Ίκαρος 

https://en.wikipedia.org/wiki/Isaac_Levitan

Κυριακή, 12 Μαΐου 2019

Μητέρα και παιδί στη ζωγραφική και την ποίηση. Προραφαηλίτες ζωγράφοι και ένα ποίημα του Ραμπιντράνθ Ταγκόρ

Μητέρα και Παιδί στους Προραφαηλίτες ζωγράφους και ένα ποίημα
του Ραμπιντράνθ Ταγκόρ

   Επιστρέφω στους αγαπημένους μου Προραφαηλίτες ζωγράφους.  Μία επιλογή από σκηνές μητρικής αγάπης μαζί μ' ένα λυρικό ποίημα του Ραμπιντράνθ Ταγκόρ για τη μητέρα.

Dante Gabriel Rossetti, Oι δύο μητέρες. 1850-1865. Μουσεία του Λίβερπουλ.

 Arthur Hughes (1832-1915),  H κυρία Leathart και τα τρία παιδιά της. 1863-1865. Laing Art Gallery.

Arthur Hughes, Μουσική Παρέα. 1861-1864.

Μαργαριταρένιο Περιδέραιο
Μητέρα, θα πλέξω μαργαριταρένιο περιδέραιο για το λαιμό μου

με τα δάκρυα της θλίψης μου.


Τ’ αστέρια κατεργάστηκαν αστραγαλίδες από φως 
για να στολίσουνε τα πόδια τους,

μα εμένα τα δικά μου θενά κρέμονται απ’ τα στήθια σου.


Πλούτη και δόξα τα χρωστώ σε σένα

κι είναι για σένα που τα δίνω ή τα κρατάω.
Όμως η θλίψη μου αυτή είν’ όλη δικιά μου,
Κι όταν σου την προσφέρω σαν αφιέρωση
συ μ’ ανταμείβεις με τη χάρη τη δική σου.

...
Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ
Arthur Hughes (1832-1915), Μητέρα καθιστή με παιδί στον κήπο.  Orleans House Gallery.

Arthur Hughes, Η κ. Νorman Hill και τα παιδιά της. 1897. Bruce Castle Museum.

Edward Robert Hughes (1851-1914), Μητέρα και Κόρη.

Frederic Leighton, Μάθημα Μουσικής. 1877. Guildhall Art Gallery.

 
Frederick Leighton, Mητέρα και Παιδί (Κεράσια). 1865.  Blackburn Museum and Art Gallery.

Hugues Merle, Μητρική Στοργή. 1867.

Marianne Stokes, Μητέρα και παιδί. 1899.

Marianne Stokes, Μητέρα και Παιδί. 1909. Εικόνα από το βιβλίο "Ουγγαρία".

James Jebusa Shannon, Τα παραμύθια της ζούγκλας. 1895. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Νέα Υόρκη.

http://www.liverpoolmuseums.org.uk/collections/preraphaelites/item-235685.aspx
http://preraphaelitepaintings.blogspot.com/2010/10/marianne-stokes-mother-and-child-c1899.html
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hugues_Merle_-_Maternal_Affection.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Hungary_(1909)_(14597411697).jpg/507px-Hungary_(1909)_(14597411697).jpg
https://books.google.gr/books/about/Hungary_Painted_by_Adrian_Marianne_Stoke.html?id=Hvq5MwEACAAJ&redir_esc=y
http://hoocher.com/lord_frederick_leighton/lord_frederick_leighton.htm
https://artuk.org/discover/artworks/mother-and-child-seated-in-a-garden-87323/search/actor:hughes-arthur-18321915/page/1/view_as/grid
https://www.the-athenaeum.org/art/detail.php?ID=170612
https://www.wikiart.org/en/arthur-hughes/a-music-party-1864
https://arthive.com/artists/6097~Edward_Robert_Hughes/works/229563~The_mother_and_daughter
Blackburn Museum and Art Gallery
https://www.wikiart.org/en/frederic-leighton/mother-and-child
https://artuk.org/discover/artworks/the-music-lesson-51240/search/actor:leighton-frederic-18301896/page/8