Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Κυριακή, 27 Μαρτίου 2016

Ο Ευαγγελισμός. Η Παναγία στην ποίηση και τη ζωγραφική

Η Παναγία.
 Ένας πίνακας του Προραφαηλίτη ζωγράφου 
George Hitchcock
και ένα ποίημα του Τάκη Βαρβιτσιώτη

   Είναι μία σπάνια απεικόνιση του Ευαγγελισμού της Παναγίας. Ο Αμερικανός ζωγράφος George Hitchcock (1850-1913) απεικονίζει τη νεαρή γυναίκα, ντυμένη με αέρινο φόρεμα και πέπλο, να στέκεται σκεπτική σ' ένα κήπο με κρίνους. Οι κρίνοι, οι οποίοι παραπέμπουν στον Ευαγγελισμό, συμβολίζουν την αθωότητα και αγνότητα της Παρθένου Μαρίας που επιλέχθηκε να γίνει η επι γης μητέρα του Υιού του Θεού. Στην εικόνα δεν υπάρχει η παρουσία του αγγέλου. Προφανώς, η μελλοντική Παναγία μόλις έχει λάβει το θεόσταλτο μήνυμα από τον άγγελο Γαβριήλ.

G. Hitchcock, Ευαγγελισμός. 1892. Ινστιτούτο Τέχνης. Σικάγο. Σαν ένα όνειρο παρουσιάζεται ο Ευαγγελισμός. Η Παναγία σε "ουτοπικό" τόπο, σ' ένα απόκοσμο κήπο με κρίνους.

  Με αφορμή τον πίνακα του Hitchcock με την ονειρική και απόκοσμη ατμόσφαιρα, θυμήθηκα το συγκινητικό ποιητικό έργο ενός σημαντικού ποιητή, του Τάκη Βαρβιτσιώτη (1916-2011). Ο Ταπεινός αίνος προς την Παρθένο Μαρία (1977) είναι μία λυρική προσευχή, μία τρυφερή παράκληση για ένα ουτοπικό κόσμο αγάπης


Τάκης Βαρβιτσιώτης, Ταπεινός αίνος προς την Παρθένο Παναγία
(απόσπασμα)

...
Σε ικετεύουμε Αειπάρθενε πάντα Ελεούσα
Γύρισε πάλι κοντά μας
Είτε από το αρχιπέλαγος μαζί με τις αλκυόνες
Κομίζοντας τα πιο ευρύχωρα όνειρα
Είτε από τη στεριά με χιλιάδες λαμπάδες
Που ταξιδεύουν σαν ολόψυχα περιστέρια.

Άνοιγε Ρόδο αμάραντο
Και περιτύλιξέ με τον ασημένιο χιτώνα Σου
Τη θλιβερή μας γυμνότητα
Φανερώνοντας την επουράνια Κλίμακα
Που θα μας οδηγήσει ως Εσένα
Πάνω από τα βουνά τα ποτάμια την άβυσσο
Στον κόσμο του μέλλοντος δίχως όρια
Δίχως βιγλάτορες και δεσμωτήρια

Όπου η αγάπη εκτείνεται ως το άσμα του κορυδαλλού.


George Hitchcock, Ευλογημένη Μητέρα. 1892. Μουσείο Τέχνης του Κλήβελαντ. Η Παναγία κάθεται στον "ουτοπικό" κήπο κρατώντας στην αγκαλιά της τον Νεογέννητο Χριστό. Στο γρασίδι διακρίνουμε πολύχρωμα αγριολούλουδα. Είναι Άνοιξη!


   Ο Hithcock ήταν Αμερικανός ζωγράφος που συνήθιζε να ζωγραφιζει θρησκευτικά θέματα. Συνέχισε τις σπουδές του στο Παρίσι και εγκαταστάθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα στην Ολλανδία όπου ζωγράφισε πολλά έργα του. 


... Αχτίδα εσύ του ρυακιού

Σύσκιο πασίχαρο κρινάκι

Ζεστό φτερό περιστεριού

Στο πέτρινό μας το σπιτάκι.

Ω Παναγίτσα ηλιόκαλη δική μας

Παρηγοριά μας και καταφυγή μας



George Hitchcock, Η φυγή στην Αίγυπτο. 1892. Smithsonian Mουσείο Αμερικανικής Τέχνης. Συλλογή Renwick. Η Μαρία και ο Ιωσήφ αναζητούν καταφύγιο στην Αίγυπτο.  Ήταν και αυτοί ΄"πρόσφυγες". Η Παναγία που είχε ζητήσει παρηγοριά και καταφύγιο, γίνεται στην παγκόσμια συλλογική συνείδηση η "παρηγοριά" και το "καταφύγιο" των δυστυχισμένων που ονειρεύονται την ουτοπία.

   Στο έργο του Hitchcock διακρίνουμε επιρροές από τον ιμπρεσιονισμό και την ποιητική ατμόσφαιρα και τον συμβολισμό των Προραφαηλιτών ζωγράφων.

Βλ. Τάκης Βαρβιτσιώτης, Τα ποιήματα 1941-2002, Καστανιώτης, Αθήνα 2003.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου