Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Τετάρτη 2 Δεκεμβρίου 2015

Ο χειμώνας στην art nouveau ζωγραφική και στην ποίηση. Πίνακες της Elisabeth Sonrel και ένα ποίημα της Μυρτιώτισσας για το χιόνι

O χειμώνας της Elisabeth Sonrel

  Είναι χειμωνιάτικες εικόνες της Elisabeth Sonrel (1874-1953), Γαλλίδας ζωγράφου, σχεδιάστριας και εικονογράφου του κινήματος art nouveau. Στα τοπία και τις γυναικείες προσωπογραφίες της Sonrel διακρίνουμε χαρακτηριστικά της αλληγορίας, του συμβολισμού, και του μυστικισμού, ενώ είναι εμφανής και κάποια επιρροή από τους Προραφαηλίτες ζωγράφους.
    Η παρακάτω εικόνα είναι μία αλληγορία της εποχής του Χειμώνα. Σ' ένα χιονισμένο δάσος λευκοφορεμένες γυναικείες μορφές συμβολίζουν τον Χειμώνα.

Elisabeth Sonrel, Χειμώνας. 1890.

    Στην παρακάτω κάρτα μία λευκοφορεμένη γυναικεία μορφή ανάμεσα σε χιονισμένα λουλούδια συμβολίζει τον Χειμώνα. Η Sonrel σχεδίαζε κάρτες, αφίσσες και ημερολόγια.

Elisabeth Sonrel, Χειμώνας. 1902. Μουσείο Καλών Τεχνών. Βοστόνη. Aπό ημερολόγιο.

  Οι χιονισμένες εικόνες της Sonrel μου θύμισαν ένα ποίημα της Μυρτιώτισσας (1885-1968)για
το χιόνι. Το ποιητικό υποκείμενο απευθύνεται στο ερωτικό εσύ...

Μυρτιώτισσα, Αγαπημένε, στρώνεται το χιόνι

Αγαπημένε, στρώνεται το χιόνι
στον κήπο, στην αυλή, στα κεραμίδια.
Την αρχοντιά του όπου σταθεί ξαπλώνει,
περήφανο και πάναγνο το χιόνι,
στολίζοντας παλάτια και καλύβια.

Αγαπημένε, σα θα 'ρθεις κοντά μου
αργά κι όταν θα σβήσει το φανάρι
τ' αντικρινόν, από την κάμαρά μου,
μαζί θα δούμε, σα θα 'ρθεις κοντά μου
να βγει μες απ' τα νέφια το φεγγάρι,

κι όλο το θησαυρό του να σκορπίσει
απάνω από την κοιμισμένη πόλη
που, ω θάμα! τώρα όλη θα 'χει ανθίσει
και το φεγγάρι θα 'βγει να φωτίσει
απέραντο και μάγο περιβόλι!

Τότε, καλέ μου, μέσα στη λαμπράδα
μιας τέτοιας νύχτας, ταπεινή η ψυχή μας
του Έρωτα θα σβήσει τη λαμπάδα
με δέος, θαμπωμένη απ' τη λαμπράδα,
κι ας ζώνει ανατριχίλα το κορμί μας.

Ευλαβική στο πάναγνο το χιόνι
βλέπει η ψυχή βαθύτερα και νιώθει
πως πρέπει σ' ένα κάτασπρο σεντόνι,
κάτασπρο σαν το πάναγνο το χιόνι,
να νεκροτυλιχτούν απόψε οι πόθοι.
Από την ποιητική συλλογή της Μυρτιώτισσας, Κίτρινες Φλόγες (1924).

Elisabeth Sonrel, Χειμώνας. 1924.  Μία αναγεννησιακή δεσποσύνη στον χιονισμένο κήπο. Η επιρροή των Προραφαηλιτών είναι εμφανής. Η χρονολογία του έργου της Sonrel είναι ίδια
με τη χρονολογία έκδοσης της ποιητικής συλλογής της Μυρτιώτισσας.

Τρίτη 1 Δεκεμβρίου 2015

Ο Δεκέμβριος σε ημερολόγια Art Nouveau.

O Δεκέμβριος του Eugène Grasset και του Alphonse Mucha

   Ήρθε ο Δεκέμβριος, ο τελευταίος μήνας του χρόνου και ο πρώτος του Χειμώνα. Για αυτό, δύο εικόνες-λιθογραφίες από ημερολόγια που σχεδίασαν δύο καλλιτέχνες πρωτοπόροι του κινήματος art nouveau στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα. Ο Δεκέμβριος του Γαλλοελβετού Eugène Grasset (1845-1917) και του Τσέχου Alphonse Mucha (1860-1939).

Eugène Grasset, Δεκέμβριος. 1896. Λιθογραφία για ημερολόγιο. Το ημερολόγιο φέρει τον τίτλο "η ωραία κηπουρός" και σε κάθε μήνα παρουσιάζει μία νεαρή γυναίκα στον κήπο. Στον Δεκέμβριο βλέπουμε τη γυναίκα στον χιονισμένο κήπο με χειμωνιάτικα λουλούδια.. Είναι τυλιγμένη με σάλι που ανεμίζει και κρατά στην αγκαλιά της χριστουγεννιάτικα κλαδιά.


Alphonse Mucha, Δεκέμβριος. 1899. Λεπτομέρεια. Λιθογραφία για ημερολόγιο. Μία νεαρή γυναίκα με χριστουγεννιάτικο στεφάνι.

Δευτέρα 30 Νοεμβρίου 2015

Το μήλο στη ζωγραφική. Πίνακες του Ρενουάρ

Πουλώντας μήλα

   Είναι δύο πίνακες του Γάλλου ιμπρεσιονιστή ζωγράφου Πιέρ Ωγκύστ Ρενουάρ (1841-1919) με το ίδιο θέμα. Απεικονίζουν μία σκηνή που διαδραματίζεται στη γαλλική ύπαιθρο.  Βλέπουμε μία γυναίκα αγρότισσα να  προσπαθεί να πουλήσει μήλα...
   Η αγρότισσα κρατά ένα καλάθι με μήλα και απευθύνεται στην κομψή αστή κυρία που χαίρεται την εξοχή μαζί με τα παιδιά της.

Π. Ωγκ. Ρενουάρ, Η πωλήτρια μήλων. 1890. Μουσείο Τέχνης του Κλήβελαντ.

Π. Ωγκ. Ρενουάρ, Η πωλήτρια μήλων. 1890. Ίδρυμα του Barnes. Σε παραλλαγή το ίδιο θέμα.

Κυριακή 29 Νοεμβρίου 2015

To μήλο στη ζωγραφική. Μαζεύοντας μήλα. Πίνακες του Camille Pissarro

Camille Pissarro, Μαζεύοντας μήλα

Ο Γάλλος ζωγράφος Camille Pissarro (1830-1903) αποτυπώνει στους παρακάτω πίνακες ένα στιγμιότυπο από την αγροτική ζωή της γαλλικής υπαίθρου: το μάζεμα των μήλων.
Τρεις γυναίκες και ένας άνδρας μαζεύουν μήλα...

Camille Pissarro, Μάζεμα μήλων στο Epagny. 1888. Μουσείο Καλών Τεχνών του Ντάλας. Τέξας.

Camille Pissarro, Μαζεύοντας μήλα. 1886. Μουσείο Τέχνης Οhara. Κουρασίκι Ιαπωνίας. Τρεις γυναίκες αγρότισσες μαζεύουν μήλα...

Σάββατο 28 Νοεμβρίου 2015

Το μήλο στη ζωγραφική και την ποίηση. Πίνακες του Edvard Munch και ένα ποίημα του Τζέιμς Τζόυς

Μηλιές. Πίνακες του Edvard Munch και ένα ποίημα του Τζέιμς Τζόυς

   Είναι δύο πίνακες του Νορβηγού εξπρεσιονιστή ζωγράφου Edvard Munch (1863-1944)  που απεικονίζουν γυναίκες κάτω από μηλιές. Και αυτοί οι δύο πίνακες μου θύμισαν ένα ερωτικό ποίημα του Ιρλανδού συγγραφέα Τζέιμς Τζόυς (1882-1941).

Edvard Munch, Γυναίκα κάτω από μηλιά. 1904. Μουσείο Τέχνης του Carnegie. Πίτσμπουργκ.

Η αγάπη μου με αραχνοΰφαντη στολή
είναι χαμένη στη φυτεία με τις μηλιές,
όταν ξυπνούν τους πόθους άνεμοι φαιδροί
και τρέχουν παίζοντας σε συντροφιές.

Φαιδροί άνεμοι ερωτοτροπούν εκεί
καθώς περνούν, με των δεντρών τα φύλλα,
κι η αγάπη μου γέρνει ως αργοπερπατεί
προς το γρασίδι τη σκιά της για να δει

και όπου τ᾽ουρανού η γαλανή απεραντοσύνη
απλώνεται πάνω απ᾽τη χώρα τη φαιδρή,
με το κομψό της χέρι η δεσποσύνη
σηκώνοντας το φόρεμα ελαφροπερπατεί.

Βλ. Τζέιμς Τζόυς, Τα ποιήματα, μετάφραση Ευάγγελος Κ. Βαλσαμίδης, εκδ. Οδός Πανός, Αθήνα 2000, σ. 35.

Edvard Munch, Δύο κορίτσια κάτω από μία ανθισμένη μηλιά. 1905. Μουσείο Bojimans. Ρότερνταμ

Ο Εdvard Munch έχει ζωγραφίσει και άλλους πίνακες με μηλιές.

 Edvard Munch, Η μηλιά. 1902. Ιδιωτική Συλλογή.

Edvard Munch, Η μηλιά. 1921. Μουσείο Τέχνης. Ζυρίχη.

Edvard Munch,  Ο Αδάμ και η Εύα κάτω από τη μηλιά. 1909. Μουσείο Munch. Όσλο.


Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2015

Το μήλο στη ζωγραφική. Μαζεύοντας μήλα

Παιδιά που μαζεύουν μήλα

Παιδιά που μαζεύουν μήλα απεικονίζουν οι παρακάτω πίνακες της Βικτωριανής εποχής.

Sir James Guthrie, Στον οπωρώνα ή μαζεύουν μήλα. 1886. Εθνική Πινακοθήκη Σκοτίας. Εδιμβούργο.
  Στον πρώτο πίνακα ένα κορίτσι τοποθετεί μήλα στο καλάθι που κρατά ένα αγόρι. Μαζεύει τα μήλα που έχουν πέσει στο έδαφος.

Seymour Joseph Guy, Μαζεύοντας μήλα. 1870. Ιδιωτική Συλλογή. Ένα κορίτσι κόβει μήλα από το δέντρο.

Arthur John Elshley, Μαζεύοντας μήλα. 1919. Ιδιωτική Συλλογή. Μία χαρούμενη σκηνή. Μαζεύουν μήλα...



Πέμπτη 26 Νοεμβρίου 2015

Γυναίκες που διαβάζουν. Πίνακες του Auguste Toulmouche

Γυναίκες που διαβάζουν

   …Συνεχίζω με το αγαπημένο μου θέμα, τους πίνακες "φιλαναγνωσίας". Είναι δύο πίνακες του Γάλλου ζωγράφου Auguste Toulmouche (1829-1890) που απεικονίζουν γυναίκες αναγνώστριες βιβλίων.
     "Στη βιβλιοθήκη" βρίσκεται η γυναίκα του παρακάτω πίνακα. Ντυμένη με γαλάζιο  φόρεμα ξεφυλλίζει όρθια ένα βιβλίο που προφανώς έχει πάρει από το ράφι της βιβλιοθήκης. Δίπλα της βλέπουμε μία πολυθρόνα με βιβλία…

Auguste Toulmouche, Στη βιβλιοθήκη. 1872. Ιδιωτική Συλλογή.

Auguste Toulmouche, Dolce for niente. 1877. Ιδιωτική Συλλογή.

Ξαπλωμένη αναπαυτικά ρεμβάζει, κρατώντας ένα βιβλίο. Φορά ένα υπέροχο δαντελένιο 
φόρεμα. 
  Ο Toulmouche αποδίδει αριστοτεχνικά την ενδυμασία των γυναικών. Οι πίνακες του θα μπορούσαν να αποτελούν "πηγή" για την ιστορία του γυναικείου ενδύματος των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων στα τέλη του 19ου αιώνα.