Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Σάββατο 12 Δεκεμβρίου 2015

Ο χειμώνας στη ζωγραφική και στην ποίηση. Παιδιά στο χιόνι του Albert Anker και Ο χειμώνας περίλαμπρος του Τάκη Βαρβιτσιώτη

Παιδιά στο χιόνι. Πίνακες του Albert Anker και ένα ποίημα του 
Τάκη Βαρβιτσιώτη για τον χειμώνα

Είναι πίνακες του  Albert Anker (1831-1910), του σημαντικότερου Ελβετού ζωγράφου του 19ου αιώνα, που απεικονίζουν μικρά παιδιά, αγόρια και κορίτσια σε χειμερινά τοπία. Άλλωστε, ο χειμώνας και τα χιόνια διαρκούν για μεγάλο χρονικό διάστημα στη χώρα του και οι εικόνες αυτές προέρχονται από την καθημερινή ζωή της Ελβετικής υπαίθρου του 19ου αιώνα.

Albert Anker, Παιδί με δεμάτι κλαδιά. 1872. Ιδιωτική Συλλογή. Μέσα στο χιόνι έχει μαζέψει κλαδιά...

Albert Anker, Μαθητής. 1875. Μουσείο Τέχνης. Ζυρίχη. Σε χιονισμένο τοπίο ένας μικρός μαθητής πηγαίνει στο σχολείο ή επιστρέφει από το σχολείο. Κάνει κρύο και έχει τυλιχθεί στο κασκόλ του, ενώ το σακάκι του φαίνεται φθαρμένο.

Albert Anker, Μαθητής σε χιονισμένο τοπίο. Ιδιωτική Συλλογή. Ένας ακόμα μαθητής μέσα στο χιόνι.

Σε ένα αστραφτερό, "περίλαμπρο" χιονισμένο τοπίο ένα κοριτσάκι τυλιγμένο με τη μαντήλα του κρατά ένα καλάθι και ένα σκεύος μάλλον με γάλα. Καθημερινή χειμωνιάτικη σκηνή από ελβετικό χωριό του 19ου αιώνα...

Albert Anker, Κορίτσι σε χειμερινό τοπίο. 1906. Ιδιωτική Συλλογή. Μια μικρή αγρότισσα μέσα στο χιόνι. Είναι ντυμένη σχετικά ελαφριά.

Η ίδια σκηνή σε παραλλαγή. Ένα κοριτσάκι μέσα στο χιόνι…Φορά σκουφάκι και είναι τυλιγμένο με το σάλι του…

Albert Anker, Κορίτσι με καρβέλι ψωμιού. Ιδιωτική Συλλογή. Ακόμα μία μικρή αγρότισσα. Κουβαλάει ένα τεράστιο ψωμί...

…και ένα ποίημα του Τάκη Βαρβιτσιώτη (1916-2011) για τα χιόνια και την παγωνιά του Χειμώνα...

Τάκη Βαρβιτσιώτη, Ο Χειμώνας περίλαμπρος

Ο χειμώνας περίλαμπρος
Απλώνεται εδώ χάμου
Σαν ένα σώμα που ξεχειλίζει από άστρα
Σα μια λάμπα που φωτίζει
Ολοσκότεινους δρόμους όπου γυαλίζουν
Αποτυπώματα παγωμένα

Όλα κρυστάλλινα λαμποκοπούν
Όλα περίτρομα φτερουγίζουν
Κι απομένει πάνω στους ώμους μας
Ένας μανδύας από χιόνι
Κι απομένει πάνω στα χείλη μας
Μια λάμψη φιλντισένια.

Τετάρτη 9 Δεκεμβρίου 2015

Γυναίκες που διαβάζουν. Πίνακες του Ελβετού ζωγράφου Albert Anker

Κοπέλες που διαβάζουν

  Είναι πίνακες του Ελβετού ζωγράφου Albert Anker (1831-1910) που απεικονίζουν κοπέλες να διαβάζουν, ενώ ταυτόχρονα κάνουν και κάτι άλλο.
  Στον παρακάτω πίνακα το κορίτσι πλέκει την πλεξούδα της και διαβάζει το βιβλίο της…

Albert Anker, Κοπέλα που πλέκει τα μαλλιά της. 1887. Μουσείο Τέχνης. Βέρνη.

Ο Albert Anker έχει ζωγραφίσει σκηνές της καθημερινότητας της αγροτικής Ελβετίας.

Albert Anker, Κοπέλα που πλέκει ενώ διαβάζει. 1907. Ιδιωτική Συλλογή.

Albert Anker, Ρόζα και Μπέρθα Κούγκερ.1883. Ιδιωτική Συλλογή. 
Μία τρυφερή σκηνή. Η νεαρή μητέρα διαβάζει το βιβλίο έχοντας στην αγκαλιά το κοιμισμένο μωρό της.

Albert Anker, Κοπέλα που τρώει μήλο ενώ διαβάζει. 1902. Ιδιωτική Συλλογή.

   Στους παρακάτω πίνακες οι νεαρές κοπέλες προτιμούν το διάβασμα από το πλέξιμο.
Albert Anker, Κοπέλα που διαβάζει με καλάθι και πλεκτό. 1904. Ιδιωτική Συλλογή.

Albert Anker, Κοπέλα που διαβάζει με πλεκτό. 1909. Ιδιωτική Συλλογή.

Albert Anker, Κοπέλα που διαβάζει με πλεκτό. 1910. Ιδιωτική Συλλογή.

Albert Anker, Κοπέλα που διαβάζει με πλεκτό. 1909. Ιδιωτική Συλλογή.

Albert Anker, Η αναγνώστρια. 1884. Ιδιωτική Συλλογή.

Η κοπέλα μόνη στο φτωχικό δωμάτιό της προτιμά το διάβασμα από τον ύπνο...


Δευτέρα 7 Δεκεμβρίου 2015

Τα Χριστούγεννα στη ζωγραφική και την ποίηση. Το τραγούδι των αγγέλων του William Adolphe Bougeureau και η Φάτνη του Γιώργου Θέμελη

Άγγελοι και Παναγία

Πλησιάζουν τα Χριστούγεννα και φέτος. Για αυτό, μία χριστουγεννιάτικη ανάρτηση. Μία πραγματική όμορφη, "αγγελική" εικόνα από τον Γάλλο ζωγράφο William Adolphe Bouguereau (1825-1905). Τρεις λευκοφορεμένοι άγγελοι παίζουν μουσική, κοιτάζοντας με τρυφερότητα και σεβασμό την Παναγία με τον νεογέννητο Χριστό.

William Adolphe Bouguereau, Το τραγούδι των αγγέλων. 1881. Museum at Forest Lawn Memorial Park. 

William Adolphe Bouguereau, Το τραγούδι των αγγέλων. 1881. Λεπτομέρεια. Γλυκύτατη έκφραση στο πρόσωπο των αγγέλων, του Χριστού και της Παναγίας.

...ιδού και ένα "χριστουγεννιάτικο" ποίημα του Γιώργου Θέμελη που μιλά για τη μουσική των Αγγέλων τη Νύχτα της Γέννησης του Χριστού.

Γιώργου Θέμελη, Η φάτνη


Μέσα μας γίνεται η Γέννηση.
Έξω στέκει το σχήμα της –
Μας φανερώνεται.
Εδώ που στήσαμε τη φάτνη,
Εδώ που κρεμάσανε το άστρο,
Είναι σα μια μεγάλη πέτρα –
Πέτρα υψηλή, μετέωρη.
Ένα πυκνό σημείο αιωνιότητας.
Το Βρέφος, ο Ιωσήφ και η Μαρία,
Τ’ αγαθά ζώα. Οι Άγγελοι
Σταματημένοι σε μια πτήση
Ψηλά, στη σιωπή, παίζοντας όργανα.
Άρπα, κορνέτα, βιολί και φυσαρμόνικα.
Ακίνητοι σαν από πορσελάνη,
Με σιωπή απόλυτη, μουσική.
(Η Νύχτα απλώνεται σαν την ηχώ
Αυτής της μουσικής, της σιωπής,
Της μουσικής των Αγγέλων μέσα μας, έξω μας).
Αν στέκουν εδώ, πετούν εκεί,
Στον άλλο χώρο∙ αντλούν
Αίμα σκληρό απ’ το αίμα μας,
Αγάπη απ’ την αγάπη μας.
Παίρνουν τα όνειρά μας και τα ψηλώνουν.
Η Μάνα στέκει κοντά τους ακίνητη,
Σαν από πορσελάνη, αγγίζει τα εύθραυστα πόδια τους.
Βλέπει το αόρατο στο μαγικό καθρέφτη του ορατού.
Τι τώρα, τι πάντα.
Ω καθαρότατη ψυχή,
Άμωμη, αμόλυντη, ανυπόκριτη.
Ο χρόνος ανοίγει σαν το φεγγίτη που μας φωτίζει.
Τα παίρνουμε και τα πλαγιάζουμε
Μέσα σ’ ένα κουτί να κοιμηθούν
Πάνω σε χάρτινο άχυρο να μη ραγίσουν.
Από το ποιητικό έργο Η Μόνα παίζει (1961)
William Adolphe Bouguereau, Η Παναγία με τους αγγέλους. 1900.

Κυριακή 6 Δεκεμβρίου 2015

To μήλο στη ζωγραφική. Πίνακες του Ρενουάρ

Μήλα του Ρενουάρ

...Συνεχίζω με τα μήλα στη ζωγραφική. Αυτή τη φορά είναι "Νεκρές Φύσεις" με μήλα δια χειρός του Γάλλου ζωγράφου Πιέρ Ωγκύστ Ρενουάρ (1841-1919).
  Ιδού, λοιπόν, κάποιοι πίνακες με μήλα του Ρενουάρ (έχει ζωγραφίσει πολλούς). Βλέπουμε μήλα σε φρουριέρες και πάνω στο τραπέζι, μήλα δίπλα σε βάζο με λουλούδια, μήλα μαζί με άλλα φρούτα του φθινοπώρου και του χειμώνα και ξηρούς καρπούς. Μήλα σε διάφορους συνδυασμούς και με αποχρώσεις διαφόρων χρωμάτων...

Π. Ωγκ. Ρενουάρ, Πιάτο με μήλα. 1883. Μουσείο Clark. N. Υόρκη.

Π. Ωγκ. Ρενουάρ, Αχλάδια και μήλα. 1890. Ιδιωτική Συλλογή.

Π. Ωγκ. Ρενουάρ, Λουλούδια και μήλα. 1895-96. Μουσείο Ερμιτάζ.

 Π. Ωγκ. Ρενουάρ, Πορτοκάλια και μήλα. 1897. Ιδιωτική Συλλογή.

Π. Ωγκ. Ρενουάρ, Νεκρή Φύση με μήλα. Ιδιωτική Συλλογή.

Π. Αγκ. Ρενουάρ, Αμύγδαλα και μήλα. Ιδιωτική Συλλογή.

Π. Ωγκ. Ρενουάρ, Σταφύλια και μήλα. 1910. Ιδιωτική Συλλογή.

To μήλο στη ζωγραφική. Πίνακες του Βίνσεντ Βαν Γκογκ

Μήλα του Βίνσεντ Βαν Γκογκ

...Συνεχίζω με το θέμα της "Νεκρής Φύσης" και συγκεκριμένα με το θέμα της απεικόνισης των μήλων. Είναι πίνακες του μεγάλου Ολλανδού ζωγράφου Βίνσεντ Βαν Γκογκ.
Ιδού, λοιπόν, τα μήλα του Βαν Γκογκ!

V. Van Gogh, Mήλα. 1887. Μουσείο Βαν Γκογκ. Άμστερνταμ.

V. Van Gogh, Καλάθι με μήλα. 1885. Μουσείο Βαν Γκογκ. Άμστερνταμ.

V. Van Gogh, Καλάθι με μήλα. 1885. Μουσείο Βαν Γκογκ. Άμστερνταμ.

V. Van Gogh, Νεκρή Φύση με μήλα. 1887. Kroller Muller Μουσείο.

V. Van Gogh, Νεκρή Φύση με μήλα. 1887. St. Louis Μουσείο Τέχνης.

V. Van Gogh, Κηπουρός κάτω από μηλιά. 1883. Μουσείο Van Gogh. Άμστερνταμ. Λιθογραφία.

Τετάρτη 2 Δεκεμβρίου 2015

Ο χειμώνας στην art nouveau ζωγραφική και στην ποίηση. Πίνακες της Elisabeth Sonrel και ένα ποίημα της Μυρτιώτισσας για το χιόνι

O χειμώνας της Elisabeth Sonrel

  Είναι χειμωνιάτικες εικόνες της Elisabeth Sonrel (1874-1953), Γαλλίδας ζωγράφου, σχεδιάστριας και εικονογράφου του κινήματος art nouveau. Στα τοπία και τις γυναικείες προσωπογραφίες της Sonrel διακρίνουμε χαρακτηριστικά της αλληγορίας, του συμβολισμού, και του μυστικισμού, ενώ είναι εμφανής και κάποια επιρροή από τους Προραφαηλίτες ζωγράφους.
    Η παρακάτω εικόνα είναι μία αλληγορία της εποχής του Χειμώνα. Σ' ένα χιονισμένο δάσος λευκοφορεμένες γυναικείες μορφές συμβολίζουν τον Χειμώνα.

Elisabeth Sonrel, Χειμώνας. 1890.

    Στην παρακάτω κάρτα μία λευκοφορεμένη γυναικεία μορφή ανάμεσα σε χιονισμένα λουλούδια συμβολίζει τον Χειμώνα. Η Sonrel σχεδίαζε κάρτες, αφίσσες και ημερολόγια.

Elisabeth Sonrel, Χειμώνας. 1902. Μουσείο Καλών Τεχνών. Βοστόνη. Aπό ημερολόγιο.

  Οι χιονισμένες εικόνες της Sonrel μου θύμισαν ένα ποίημα της Μυρτιώτισσας (1885-1968)για
το χιόνι. Το ποιητικό υποκείμενο απευθύνεται στο ερωτικό εσύ...

Μυρτιώτισσα, Αγαπημένε, στρώνεται το χιόνι

Αγαπημένε, στρώνεται το χιόνι
στον κήπο, στην αυλή, στα κεραμίδια.
Την αρχοντιά του όπου σταθεί ξαπλώνει,
περήφανο και πάναγνο το χιόνι,
στολίζοντας παλάτια και καλύβια.

Αγαπημένε, σα θα 'ρθεις κοντά μου
αργά κι όταν θα σβήσει το φανάρι
τ' αντικρινόν, από την κάμαρά μου,
μαζί θα δούμε, σα θα 'ρθεις κοντά μου
να βγει μες απ' τα νέφια το φεγγάρι,

κι όλο το θησαυρό του να σκορπίσει
απάνω από την κοιμισμένη πόλη
που, ω θάμα! τώρα όλη θα 'χει ανθίσει
και το φεγγάρι θα 'βγει να φωτίσει
απέραντο και μάγο περιβόλι!

Τότε, καλέ μου, μέσα στη λαμπράδα
μιας τέτοιας νύχτας, ταπεινή η ψυχή μας
του Έρωτα θα σβήσει τη λαμπάδα
με δέος, θαμπωμένη απ' τη λαμπράδα,
κι ας ζώνει ανατριχίλα το κορμί μας.

Ευλαβική στο πάναγνο το χιόνι
βλέπει η ψυχή βαθύτερα και νιώθει
πως πρέπει σ' ένα κάτασπρο σεντόνι,
κάτασπρο σαν το πάναγνο το χιόνι,
να νεκροτυλιχτούν απόψε οι πόθοι.
Από την ποιητική συλλογή της Μυρτιώτισσας, Κίτρινες Φλόγες (1924).

Elisabeth Sonrel, Χειμώνας. 1924.  Μία αναγεννησιακή δεσποσύνη στον χιονισμένο κήπο. Η επιρροή των Προραφαηλιτών είναι εμφανής. Η χρονολογία του έργου της Sonrel είναι ίδια
με τη χρονολογία έκδοσης της ποιητικής συλλογής της Μυρτιώτισσας.

Τρίτη 1 Δεκεμβρίου 2015

Ο Δεκέμβριος σε ημερολόγια Art Nouveau.

O Δεκέμβριος του Eugène Grasset και του Alphonse Mucha

   Ήρθε ο Δεκέμβριος, ο τελευταίος μήνας του χρόνου και ο πρώτος του Χειμώνα. Για αυτό, δύο εικόνες-λιθογραφίες από ημερολόγια που σχεδίασαν δύο καλλιτέχνες πρωτοπόροι του κινήματος art nouveau στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα. Ο Δεκέμβριος του Γαλλοελβετού Eugène Grasset (1845-1917) και του Τσέχου Alphonse Mucha (1860-1939).

Eugène Grasset, Δεκέμβριος. 1896. Λιθογραφία για ημερολόγιο. Το ημερολόγιο φέρει τον τίτλο "η ωραία κηπουρός" και σε κάθε μήνα παρουσιάζει μία νεαρή γυναίκα στον κήπο. Στον Δεκέμβριο βλέπουμε τη γυναίκα στον χιονισμένο κήπο με χειμωνιάτικα λουλούδια.. Είναι τυλιγμένη με σάλι που ανεμίζει και κρατά στην αγκαλιά της χριστουγεννιάτικα κλαδιά.


Alphonse Mucha, Δεκέμβριος. 1899. Λεπτομέρεια. Λιθογραφία για ημερολόγιο. Μία νεαρή γυναίκα με χριστουγεννιάτικο στεφάνι.