Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Τρίτη, 10 Ιανουαρίου 2017

Το χιόνι στην ποίηση. Ένα ποίημα του Ανέστη Ευαγγέλου

Το χιόνι στην ποίηση

Καθώς κοιτάζω το χιόνι από το παράθυρό μου, θυμάμαι το ποίημα ενός αγαπημένου ποιητή, του Ανέστη Ευαγγέλου. Ποίημα συνειρμών και ανάκλησης μνήμης της χαμένης αθωότητας της παιδικής ηλικίας. Το τώρα γίνεται τότε...  Το ποιητικό υποκείμενο υπερβαίνει την πραγματικότητα των χιονισμένων εικόνων και κινείται σε ατμόσφαιρα μυστηρίου, σχεδόν μεταφυσική, αποδίδοντας στο χιόνι-ένα φυσικό φαινόμενο-υπερφυσικές ιδιότητες...

Vilhelm Kyhn (1819-1903), Όνειρα ημέρας. Ιδιωτική Συλλογή. Ο Kyhn είναι Δανός ζωγράφος του εθνικού ρομαντισμού.


Ανέστης Ευαγγέλου, Το χιόνι


Στον Κρίτωνα Ζωάκο


Χιονίζει πάλι σήμερα.
Απ’ το παράθυρό μου
βλέπω τα δέντρα, τις στέγες των αντικρινών
σπιτιών, όλα μες στ’ άσπρα.
Θυμάμαι
ένα πρωί, σαν ήμασταν παιδιά -χαράματα ήταν
κι έτσι και τότε χιόνιζε- βγαίνω στον κήπο
και βρίσκω τ’ αδερφάκι μου.
Είχε ανοίξει
μια τρύπα μες στο χιόνι κι είχε μπει
μέσα κι έπαιζ’ εκεί με τ’ αρκουδάκι του.
Τι κάνεις
εδώ, του λέω, μονάχος, δεν κρυώνεις;

Δεν θα ξαναγυρίσω σπίτι σας, άκουσα τη φωνή του
οδυνηρά αινιγματική, γεμάτη πείσμα
και μια κακία που δε θα λησμονήσω
-κι έλαμπαν στο μισόφωτο τα ωραία του μάτια,
για ν’ απομείνει εκεί στους άθλιους πάγους
για ν’ απομείνει εκεί ανεξήγητα
παρ’ όλες έκτοτε τις συνεχείς εκκλήσεις μου.

Τη μέρα εκείνη μίσησα το χιόνι
κι ορθός, σε στάση προσοχής, μπρος στ’ αδερφάκι μου
ορκίστηκα να το πολεμώ μέχρι θανάτου.

Αυτά ήτανε τα πρώτα μου μαθήματα
πολύ προτού μάθω την αλφαβήτα.
Αργότερα,
όσο ο καιρός περνούσε κι ένιωθα
να μου έχει δωρηθεί από τους θεούς
της ομιλίας η χάρη, είναι γνωστό το χιόνι
πως όχι μόνο το κατάγγειλα με χίλιους τρόπους
παρά πως του αφιέρωσα για να το στιγματίσω
τις πιο παράφορες, πιο ρωμαλέες στροφές της ποίησής μου.

Σήμερα ωστόσο,
μισό σχεδόν αιώνα απ’ το πρωί εκείνο
των πρώτων παιδικών μου χρόνων,
χιονίζει πάλι.
Απ’ το παράθυρό μου
βλέπω τα δέντρα, τις στέγες των αντικρινών
σπιτιών, όλα μες στ’ άσπρα.

Πέφτει το χιόνι τώρα και σκεπάζει
με μια δική του απόρρητη δικαιοσύνη
τις πράξεις και τις παραλείψεις μας
τις χαρές και τις λύπες μας
τα μεγαλόπνοα σχέδια και τις μικρότητές μας
τους έρωτες
τις φιλίες
τα λάθη μας και τις εξάρσεις.

Κατευνάζει την αλαζονεία∙
διδάσκει την ισότητα∙
χορηγεί την ειρήνη.

Χιόνι της Ευσπλαχνίας -όχι της Ορφάνιας.
Χιόνι της Συγκατάβασης -όχι της Τιμωρίας.

Χιόνι της μυστικής αγάπης πια.
Από την ποιητική συλλογή Χιόνι και Ερήμωση, Το χιόνι (1987-1990)


Για το ποίημα του Ανέστη Ευαγγέλου, 
βλ. Ανέστης Ευαγγέλου, Ποιήματα (1956-1993), Εκδόσεις Καπάνι, 
Θεσσαλονίκη, σσ. 253-256.


2 σχόλια:

  1. Ανέστης Ευαγγέλου, εξαιρετικός, πρόωρα χαμένος.


    Η ΘΕΑ ΤΟΥ ΧΙΟΝΙΟΥ

    Η μέρα χαράζει· το χιόνι σταμάτησε.
    Ο κόσμος που πίσω μου άφησα,
    γεμάτος όλος πόνο,
    καλύπτετ’ από τ’ άσπρο σάβανο.

    Η αιώνια χιονισμένη έκταση μου λέει:
    ο θάνατος μπορεί να είν’ εξαγνισμός·
    να φτάνεις ως τα γηρατειά, αξία.

    Είμαι ένας επιζών·
    τη μακριά σκιά μου, στο χιόνι επάνω τη φορτώνω.

    Hwang Ji-u (1952- ) μετ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΑΤΣΟΥΚΑΣ, Ανθολογία Κορεατικής ποίησης

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ωραία, όπως κάθε φορά, η επιλογή σου. Μου αρέσει πολύ:
      "Είμαι ένας επιζών·
      τη μακριά σκιά μου, στο χιόνι επάνω τη φορτώνω".

      Διαγραφή