Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Σάββατο 7 Μαΐου 2016

Μητέρα και παιδί στη ζωγραφική. Εικόνες αγάπης και τρυφερότητας

Μητέρα και παιδί στη ζωγραφική. Οικιακές σκηνές.

   Η σχέση μητέρας και παιδιού έχει απεικονισθεί αμέτρητες φορές από τους καλλιτέχνες διαφόρων εποχών. Ακολουθεί μία επιλογή από εικόνες σκηνών μητέρας και παιδιού που διαδραματίζονται εντός του σπιτιού. Ένας μαγικός "μυστικός" κόσμος πίστης, αγάπης και αφοσίωσης. Στη σχέση τους απουσιάζει κάθε τρίτος...

Frederic Leighton, Μητέρα και παιδί. 1865. Blackbnurn Museumn and Art Gallery. Μία εικόνα ονειρική δια χειρός ενός ζωγράφου από τους πιο δημοφιλείς στο Λονδίνο της Βικτωριανής Εποχής. Μητέρα και κοριτσάκι κοιτάζονται με τρυφερότητα και αφοσίωση.

Berthe Morisot, Η κούνια. 1872. Μusee D' Orsay. H μητέρα κοιτάζει με τρυφερότητα και προσήλωση το μωρό που κοιμάται στην κούνια. 

Agnes Rose Bouvier,  Κάνοντας δίπλες. 1872. Μητέρα και κόρη στην κουζίνα. Ιδιωτική Συλλογή. Μία εικόνα που αγαπώ ιδιαίτερα. Μητέρα και κόρη αφοσιωμένες στη δουλειά τους και αφοσιωμένες η μία στην άλλη. Το παιδί βοηθά τη μητέρα και μαθαίνει από αυτή.

J. P. Aug. Renoir, Η κυρία Georges Charpantier με τις κόρες του. 1878. Μητροπολιτικό Μουσείο Καλών Τεχνών. Ν. Υόρκη. Μία αστική εύπορη οικογένεια. Στο  σαλόνι του σπιτιού τους η καλοντυμένη μητέρα με τα καλοντυμένα παιδιά της ποζάρουν στον ζωγράφο.

P. Aug. Renoir, Μητέρα και παιδί. 1883. Μουσείο Καλών Τεχνών (Λεγεώνα της Τιμής)  του Σ. Φρανσίσκο.   Μητέρα και παιδί παίζουν με τη γατούλα.

 Mary Cassatt, Το μπάνιο του παιδιού. 1893. Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγο. Μία υπέροχη εικόνα. Η μητέρα πλένει με τρυφερότητα τα πόδια του παιδιού της.

Arthur Hacker (1858-1919), Οι προσευχές των παιδιών. Ο Βικτωριανός ζωγράφος απεικονίζει μία απόλυτα ιδιωτική σκηνή. Η μητέρα μαθαίνει στα παιδιά της να  προσεύχονται...

Pablo Picasso, Μητέρα και παιδί μπροστά σε βάζο με λουλούδια. 1901. Ατενίζουν προς τα λουλούδια. Μητέρα και παιδί κοιτάζουν με προσήλωση το βάζο με τα λουλούδια.

Arthur Hacker (1858-1919), Η νεαρή μητέρα. 1912. Προσεύχονται πριν καθήσουν στο ταπεινό τραπέζι.

Frank Dicksee, Mητέρα. 1907. Ιδιωτική Συλλογή.  Σκηνή αγάπης. Η αγκαλιά της μητέρας προσφέρει προστασία, ασφάλεια και παρηγοριά.

Frank Dicksee, Mητέρα και παιδί. 1922. Ιδιωτική Συλλογή. Μία άγια και ιερή σχέση. Η σχέση της Παναγίας με τον Χριστό.


Τρίτη 3 Μαΐου 2016

Πρωτομαγιάτικο στεφάνι. Πίνακες του Απόστολου και Λουκά Γεραλή για την Πρωτομαγιά.

Πρωτομαγιά. Δύο πίνακες  με πρωτομαγιάτικα στεφάνια

   Επειδή σήμερα γιορτάζεται επίσημα η  Πρωτομαγιά, ιδού δύο ηθογραφικοί πίνακες των αδελφών Λουκα και Απόστολου Γεραλή με το ίδιο πρωτομαγιάτικο θέμα: Μία γυναίκα ντυμένη με παραδοσιακή φορεσιά κάνει το στεφάνι της Πρωτομαγιάς με λουλούδια.

Λουκάς Γεραλής (1878-1953), Πρωτομαγιά. Ιδιωτική Συλλογή. Σε κλειστό χώρο ετοιμάζει με προσοχή το πρωτομαγιάτικο στεφάνι. Στο καρεκλάκι που βρίσκεται δίπλα της βλέπουμε ένα καλάθι με λουλούδια.

Απόστολος Γεραλής (1886-1983), Το μαγιάτικο στεφάνι. Ιδιωτική Συλλογή. Στην αυλή ενός αγροτικού σπιτιού η γυναίκα κάνει το πρωτομαγιάτικο στεφάνι με λουλούδια που βρίσκονται στον πάγκο.



Δευτέρα 2 Μαΐου 2016

Αγ. Γεώργιος. Πίνακες του Προραφαηλίτη Edward Burne Jones

Οι Προραφαηλίτες ζωγράφοι και ο  μύθος του Αγίου Γεωργίου

    Ο Άγιος Γεώργιος είναι από τους πιο δημοφιλείς αγίους του Χριστιανισμού. Από εύπορη οικογένεια της Βιθυνίας της Μ. Ασίας και με καταγωγή από την Καππαδοκία, ο Γεώργιος έγινε αξιωματικός του ρωμαϊκού στρατού επί αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Ασπάστηκε τη χριστιανική θρησκεία και αρνήθηκε να λάβει μέρος στους διωγμούς εναντίον των χριστιανών, επιλέγοντας να μαρτυρήσει με βασανιστήρια λόγω της πίστης του. Από τον 9ο αιώνα άρχισαν να του αποδίδονται πολλά θαύματα καθώς και ο μύθος της δρακομαχίας που έχει τις ρίζες της στην ελληνική αρχαιότητα.
  Τον 11ο αιώνα ο μύθος έφθασε στην Βρετανία και ο Άγιος Γεώργιος προβλήθηκε με την εικόνα του γενναίου ιππότη του Μεσαίωνα και έγινε ο προστάτης άγιος της Αγγλίας.
    O μύθος του Αγ. Γεωργίου είχε μεγάλη διάδοση στον ανατολικό και δυτικό χριστιανικό κόσμο και το θέμα του Γεωργίου να μάχεται με τον δράκο απεικονίστηκε πολύ συχνά στη χριστιανική τέχνη. Οι Βρετανοί Προραφαηλίτες ζωγράφοι του 19ου αιώνα γοητεύθηκαν από το μύθο της μονομαχίας του Αγ. Γεωργίου και απεικόνισαν σκηνές από τον μύθο που διακρίνονται για τα μεσαιωνικά στοιχεία.
  Παρουσιάζω μία σειρά έργων του Προραφαηλίτη Εdward Burne Jones που έχουν ως θέμα τους σκηνές από τον μύθο του Αγ. Γεωργίου. Ο μύθος του Αγ. Γεωργίου παρουσιάζεται ως ένα μεσαιωνικό παραμύθι με ιππότες και βασιλοπούλες.
  Σε μία φανταστική χώρα, σ' ένα μεσαιωνικό βασίλειο, οι κάτοικοι ζουν με τον φόβο ενός τέρατος, ενός δράκου που φυλάει τις πηγές και εμποδίσει την ύδρευση. Για να παραχωρήσει το νερό στους κατοίκους της χώρας, ζητά να του στέλνουν για τροφή μία νεαρή κοπέλλα. Κάθε φορά κληρώνεται μία κοπέλλα για να θυσιασθεί στον δράκο. Ο Άγιος Γεώργιος θα σκοτώσει τον δράκο...

Edward Burne Jones, Η πριγκίπισσα Σάμπρα. 1865. Μουσείο του Ορσέ. Παρίσι. Η πριγπίπισσα Σάμπρα διαβάζει το βιβλίο στον κήπο. Μία σπάνια απεικόνιση  της πριγκίπισσας που έσωσε από τον δράκο ο Αγ. Γεώργιος.

Η νεαρή γυναίκα που διαβάζει ανυποψίαστη στον  κήπο είναι η πριγγίπισσα Σάμπρα, η κόρη του βασιλιά της χώρας. Η Σάμπρα θα κληρωθεί για να σταλεί στον δράκο.

Edward Burne Jones, Η αναφορά στον βασιλιά. Κάτοικοι της πόλης αναφέρουν τον χαμό των κορών τους, δείχνοντας ένα κουτί με τα οστά τους. 1866. Συλλογή του κολεγίου Hanover. Idiana.

Edward Burne Jones, Η πριγκίπισσα κληρώνεται και δείχνει τον λαχνό της. 1866. Συλλογή του κολεγίου Hanover. Idiana.


Edward Burne Jones, Η πριγκίπισσα Σάμπρα οδηγείται στον δράκο. 1866. Ιδιωτική Συλλογή.

Edward Burne Jones, Ο αγώνας. Ο Άγ. Γεώργιος σκοτώνει τον δράκο. 1866. Πινακοθήκη Τέχνης της Νέας  Νότιας Ουαλίας. Σίδνεϋ.

Edward Burne Jones, H πριγκίπισσα Σάμπρα δεμένη. 1866. Ιδιωτική Συλλογή.

Edward Burne Jones, Ο Άγιος Γεώργιος και ο δράκος. 1868. Πινακοθήκη William Morris. Λονδίνο.

Edward  Burne Jones, Η επιστροφή της πριγκίπισσας Σάμπρα. Ο Γεώργιος επιστρέφει την πριγκίπισσα στο βασίλειο του πατέρα της. 1868. Μουσεία και Πινακοθήκη του Μπρίστολ.

Κυριακή 1 Μαΐου 2016

Εικόνες από Πάσχα στη Ρωσία στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα

Πάσχα στη Ρωσία μέσα από τις εικόνες του Michail Germashev

   To Πάσχα θεωρείται η μεγαλύτερη χριστιανική γιορτή της Ορθοδοξίας και γιορταζόταν με μεγάλη λαμπρότητα στην προεπαναστατική Ρωσία. Πολλοί Ρώσοι καλλιτέχνες έχουν απεικονίσει σκηνές από την εορταστική καθημερινότητα της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα. Επιλέγω κάποιες εικόνες του Ρώσου ζωγράφου και εικονογράφου Michail Germashev (1867-1930) με πασχαλινά στιγμιότυπα που μας μεταφέρουν στη Ρωσία των απλών ανθρώπων στα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ού αιώνα.

Μichail Germashev (1867-1930), Προετοιμασία για το Πάσχα. Βάφουν τα πασχαλινά αυγά.

Μichail Germashev  (1867-1930), Πασχαλινές καμπάνες.

Michail Germashev  (1867-1930), To βράδυ μετά την Ανάσταση. 1908-1911.

Michail Germashev  (1867-1930), Το Πάσχα.

Michail Germashev  (1867-1930), Πασχαλινή λειτουργία.

    Κάποιες από αυτές τις εικόνες χρησιμοποιήθηκαν για κάρτες με πασχαλινές ευχές.

Μichail Germashev  (1867-1930), Πρωί του Πάσχα.

 Μichael Germashev  (1867-1930),  Γιορτές του Πάσχα.












Σάββατο 30 Απριλίου 2016

Ένα ποίημα του Νίκου Καρούζου για το Πάσχα και πίνακες του Κωνσταντίνου Παρθένη

Ο Κ. Παρθένης και ο Ν. Καρούζος για τα Πάθη και την  Ανάσταση του Κυρίου

   Καθώς πλησιάζει για ακόμη μία χρονιά ο εορτασμός της Ανάστασης του Κυρίου, σκέφτηκα τους ατμοσφαιρικούς, σχεδόν ονειρικούς, θρησκευτικούς πίνακες ενός από τους σημαντικότερους ζωγράφους της νεοελληνικής ζωγραφικής που υπήρξε από τους εισηγητές του μοντερνισμού, του Κωνσταντίνου Παρθένη (1878-1967).
    Με τις εικόνες, λοιπόν, του Παρθένη και μ' ένα αγαπημένο ποίημα, "Το Πάσχα των Πιστών" του Νίκου Καρούζου (1926-1990), εύχομαι ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ!

Κ. Παρθένης, Το όρος των ελαιών.

Κ. Παρθένης, Παναγία με το θείο βρέφος-Σταύρωση. 1940-42. Εθνική Πινακοθήκη. Οι δύο κορυφαίες στιγμές της Παναγίας. Η γέννηση του Χριστού και η Σταύρωση Του. Η χαρά και ο πόνος-η οδύνη της μάνας.

Κ. Παρθένης, Θρήνος ή η Αποκαθήλωση. 1917-1920.

Κ. Παρθένης, Η Αποκαθήλωση. Χαρακτικό. Λιθογραφική απεικόνιση-αντιγραφή του προηγούμενου έργου. Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας-Συλλογή Κατσίγρα.



Κ. Παρθένης, Πιετά. Εθνική Πινακοθήκη.

Ν. Καρούζος, Το Πάσχα των Πιστών

Θα σε σκεπάσω με γιρλάντες και τρόπαια
των ηττών μου...Θα σε περιμένω στη σκιά
κι όταν θα σου αρέσει, Κύριε, έλα σιγά
και κάθησε κοντά μου
Ταγκόρ

Κύριε λάμπρυνόν μου την στολήν της ψυχής.
Άστρα και χώμα σε βαστάζουν.
Μεριάζουν άφωνα τα σκότη και διαβαίνεις,
ανέγγιχτη τον κόσμον αγγίζει μουσική
και της καρδιάς τα πέταλα ροδίζουν,
άνθος όμορφο ζεσταίνεται στον ήλιο.
Λευκάνθηκαν οι άνθρωποι στο αίμα του αρνίου.
Θεέ μου ανέρχεσαι λυπημένος,
αν και για όραση εξακολουθείς να έχεις τη συγχώρηση.
Ω θλίψη των ματιών του Κυρίου μου,
της αιωνιότητας ο κάματος,
έχω πολύ συνεργήσει για να υπάρχεις,
είναι πολύ σ᾽ εμένα το μερίδιο της ανομίας.
Ανοίγει ένα τριαντάφυλλο, πάω και το ρωτώ:
Πού έκρυψαν τον ήλιο;
Πλησιάζω τη θάλασσα και της λέω:
Είσαι βαθειά και με τα μυστικά μεγάλη σου η σχέση.
Λυτρώνεται ο άνθρωπος;
Απαντά το λουλούδι: «Θα χαθούμε»
κι η θάλασσα με αχ αναταράζεται.
Βλ. Νίκος Καρούζος, Οιδίπους τυραννούμενος και άλλα ποιήματα, φιλολογική επιμέλεια Μαρία  Αρμυρά, Ίκαρος 2014, 67-68.

Κ. Παρθένη, Η Ανάσταση. 1917-19. Εθνική Πινακοθήκη.


http://www.nationalgallery.gr/site/content.php?sel=247

Μεγάλη Παρασκευή. Μέρα για προσευχή. Πίνακες


Πίνακες του Θεόδωρου Ράλλη για το Πάσχα και τη θρησκευτική ζωή


    Είναι μία επιλογή από πίνακες του Θεόδωρου Ράλλη (1852-1909), ενός από τους πρώτους εκπροσώπους της νεότερης ελληνικής ζωγραφικής. Απεικονίζουν σκηνές από τη θρησκευτική ζωή της Μεγάλης Εβδομάδας, την Εβδομάδας των Παθών του Κυρίου, από μία εποχή που οι θρησκευτικές συνήθειες είχαν σημαντική θέση στην καθημερινότητα των γυναικών των λαϊκών, κυρίως, αγροτικών κοινωνικών στρωμάτων. Οι περισσότεροι από αυτούς τους πίνακες βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές.
     Ο Ράλλης, γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη με καταγωγή από εύπορη οικογένεια εμπόρων της Χίου, υπήρξε ένας πραγματικά κοσμοπολίτης καλλιτέχνης, αφού σπούδασε στο Παρίσι και έζησε πολλά χρόνια στη γαλλική πρωτεύουσα όπου είχε στούντιο και ήταν γνωστός για το έργο του.
       Θεωρείται εκπρόσωπος του Γαλλικού Ακαδημαϊσμού και Οριενταλισμού στη ζωγραφική. Πολλά από τα έργα του προέρχονται από την ελληνική ηθογραφία και τη ζωή της "ξωτικής" Ανατολής που τότε γοήτευε τους Γάλλους αστούς.
     Οι παρακάτω πίνακες παρουσιάζουν εξιδανικευμένες σκηνές από την ελληνική θρησκευτική ζωή και αισθάνομαι ότι διακρίνονται από μία "ψυχρή" πνευματικότητα . Αισθαντικές νέες κοπέλλες, ντυμένες με παραδοσιακές ενδυμασίες,  προσεύχονται στο ημίφως των κεριών και των κανδηλιών. Εικόνες από μία εποχή που η έξοδος στην εκκλησία και η αγρυπνία σ' αυτή, ήταν ίσως η μοναδική ευκαιρία για τις νέες κοπέλλες να βγουν από το σπίτι και να ξενυχτήσουν έξω από αυτό.

Θεόδωρος Ράλλης, Στολισμός του Επιταφείου. Ελληνίδες με παραδοσιακές ενδυμασίες στολίζουν με λουλούδια τον Επιτάφειο.

Θεόδωρος Ράλλης, Μεγάλη Παρασκευή. Ξενυχτά στην πέτρινη φτωχική εκκλησία. Στο δάπεδο διακρίνουμε πέταλα λουλουδιών από τον Επιτάφειο.

Θεόδωρος Ράλλης, Νέα που κάθεται σε στασίδι.

Θεόδωρος Ράλλης, Ευλάβεια.   Προσεύχεται με ευλάβεια στο εικονοστάσι. Στον τοίχο μία γλάστρα με λευκό κρίνο, σύμβολο της αγνότητας.

Θεόδωρος Ράλλης, Εσωτερικό Εκκλησίας. 1852. Εθνική Πινακοθήκη. Μία υπέροχη προσωπογραφία. Ντυμένη με τη γιορτινή στολή της, ανάβει το κερί της από το καντήλι.

Θεόδωρος Ράλλης, Προσευχή σε ελληνική εκκλησία. 1876.

Θεόδωρος Ράλλης, Λιβάνι. 1907. Εθνική Πινακοθήκη.

Θεόδωρος Ράλλης, Ικεσία. 1908-1909. Εθνική Πινακοθήκη. Άραγε, για τι ικετεύει. Τι παρακαλά;

Θεόδωρος Ράλλης, Κοπέλλα που κοιμάται στην εκκλησία. Κουρασμένη από τις πρωινές εργασίες, κοιμάται γλυκά στο ημίφως και την ησυχία της εκκλησίας.

Θεόδωρος Ράλλης, Στην εκκλησία.

Θεόδωρος Ράλλης, Νέα που κοιμάται στην εκκλησία.







Παρασκευή 29 Απριλίου 2016

Μεγάλη Πέμπτη. Ο Μυστικός Δείπνος του Λεονάρντο Ντα Βίντσι

Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Ο Μυστικός Δείπνος

   Βλέπω στην τραπεζαρία του πατρικού μου σπιτιού τη σκηνή του Μυστικού Δείπνου του Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Πριν από χρόνια η μητέρα μου είχε κεντήσει τη σκηνή με βελονιά κομπλέ
 (είχε προσπαθήσει να μάθω και εγώ κέντημα, αλλά μάλλον απέτυχε...) και την κορνίζωσε σε κάδρο. 
  O Τελευταίος Δείπνος, επικαλούμενος "Μυστικός", είναι ο Δείπνος του Χριστού με τους 12 μαθητές του στην Ιερουσαλήμ, μία ημέρα πριν τη Σταύρωσή του. Οι σκηνές του Μυστικού Δείπνου αποτελούν αγαπημένα θέματα των καλλιτεχνών της  εκκλησιαστικής ζωγραφικής και είναι από τις πιο αναγνωρίσιμες από το ευρύ κοινό. 
  Από τις πιο δημοφιλείς σκηνές του Μυστικού Δείπνου, η οποία έχει αναπαραχθεί πάμπολλες φορές σ' όλο το χριστιανικό κόσμο για να διακοσμήσει διάφορους χώρους, ιδιωτικούς και δημόσιους, σπίτια πλουσίων και φτωχών, περίλαμπρες εκκλησίες και ταπεινά παρεκκλήσια, είναι η παρακάτω τοιχογραφία δια χειρός ενός πραγματικά μεγάλου δημιουργού, του Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Απεικονίζεται ο Χριστός να κάθεται στη μέση της Τράπεζας, έχοντας δεξιά και αριστερά τους μαθητές του και μελλοντικούς απόστολους. Βλέπουμε το στιγμιότυπο της αντίδρασης των μαθητών, όταν ο Δάσκαλος  ανακοινώνει ότι κάποιος από όλους τους θα τον προδώσει σύντομα για λίγα χρήματα. Ο Ντα Βίντσι απεικονίζει αριστοτεχνικά την έκφραση των προσώπων και τις κινήσεις των μαθητών.

Leonardo Da Vinci, O Μυστικός Δείπνος. 1495-98. Τοιχογραφία στην
τραπεζαρία της Ιεράς Μονής Σάντα Μαρία Ντελ Γκράτσιε (Αγία Μαρία της Χάριτος). Μιλάνο. Από τις πιο αναγνωρίσιμες και συγκινητικές στιγμές της ζωής του Χριστού  λίγο πριν τη θυσία του. Κάθε μαθητής απεικονίζεται με διαφορετική έκφραση. Σύμφωνα με το τυπικό της Χριστιανικής θρησκείας, ο Μυστικός Δείπνος έγινε τη Μεγάλη Πέμπτη.

  Πολλοί καλλιτέχνες έχουν επηρεασθεί από τον Μυστικό Δείπνο του Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Η σύνθεση και το θέμα του πίνακα συνεχίζει να γοητεύει και στη μοντέρνα και μεταμοντέρνα εποχή.



Salvador Dali, Η ιερή τελετουργία του Μυστικού Δείπνου. 1955. Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης. Ουάσιγκτον. Ατμοσφαιρική, νεοφουτουριστική, σχεδόν διαστημική η απεικόνιση του Νταλί, θυμίζει σκηνή από ταινία  επιστημονικής φαντασίας.


Andy Wharhol, O Mυστικός Δείπνος. Μουσείο Guggenheim. Soho-N.York. 1986. Μία pop art απεικόνιση.

Suzan Dorothea White, Ο Πρώτος Δείπνος. 1988. Ιδιωτική Συλλογή. Η Αυστραλή καλλιτέχνις απεικονίζει  στις θέσεις του Χριστού και των μαθητών γυναίκες διαφορετικών φυλών. Ο Χριστός είναι γυναίκα της φυλής των Αβοριγίνων (ιθαγενείς της Αυστραλίας) και φορά μπλουζάκι με τη σημαία της Αυστραλίας.

Victor Muniz, Ο Μυστικός Δείπνος. Τρίπτυχο για σοκαλάτα. 1998. Όταν τρως τη σοκολάτα σου, να θυμάσαι πάντα ότι κάποιος από τους μαθητές σου μπορεί να σε προδώσει για λίγα χρήματα και κάποιος να σε αρνηθεί από φόβο για τρεις φορές.