Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Σάββατο, 26 Ιανουαρίου 2013

Ποιήματα για την ποίηση: Θανάσης Κωσταβάρας, Τι είναι επομένως η ποίηση, Η μοίρα μιας γενιάς


Τι είναι η ποίηση

   Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το ποίημα του Θανάση Κωσταβάρα, Τι είναι επομένως η ποίηση είναι ένα ποίημα απόλυτα αυτοαναφορικό. Το ποιητικό υποκείμενο, μιλώντας σε πρώτο πρόσωπο (εγώ-εμείς) προσπαθεί να ορίσει την ποίηση, να ορίσει τα απεριόριστα όρια της ποιητικής δημιουργίας. Ο Θανάσης Κωσταβάρας (1927-2007), ποιητής της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αφιέρωσε τη ζωή του στην ποίηση. Γιατί, όπως και ο ίδιος αναρωτιέται, "πέστε μου μόνο τι θα᾽ταν η ζωή δίχως αυτή"...

Θανάση Κωσταβάρα, ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΠΟΜΕΝΩΣ Η ΠΟΙΗΣΗ

Μη με ρωτάτε τι είναι η ποίηση.

Πέστε μου μόνο τι θα ’ταν η ζωή

δίχως αυτή.
Μιλάω για μένα βέβαια πάντα.

Αν και τι θα ’ταν ο κόσμος ολόκληρος.

Δίχως τ’ όνειρο, δίχως την κρυφή ελπίδα για φυγή μέσα απ’ τ’ όνειρο.

Δίχως το άλλο πρόσωπο του χρόνου, την άλλη φωνή.

Δίχως την αυταπάτη ακόμα

πως πάντα ήμασταν φωτεινοί

πως δεν είμαστε για πάντα κλεισμένοι

μέσα σε μια τυφλή, σε μια απελπισμένη

σε μια δίχως νόημα τέλος

αναμονή.
(Άραγε θα μπορέσουμε να συναντήσουμε κάποτε

τη μακρινή χώρα απ’ όπου πριν απ’ τη γέννηση μας

εξοριστήκαμε;
Αυτή η ακοίμητη νοσταλγία

αυτή η οδυνηρή περιπλάνηση για την αναζήτηση της χαμένης πατρίδας μπορεί να είναι η ποίηση.)
Από το «ΦΟΒΟ ΤΟΥ ΑΚΡΟΒΑΤΗ» - 1989

Milton Avery, Διαβάζοντας ποίηση. 1957.

...Και το επόμενο ποίημα είναι αυτοαναφορικό. Το ποιητικό υποκείμενο γίνεται η φωνή των ποιητών της γενιάς του και μιλά πάλι για τη δύναμη της ποίησης να δίνει καταφύγιο και ελπίδα, να δίνει ομορφιά στο φοβισμένο άνθρωπο.


Θανάση Κωσταβάρα, Η ΜΟΙΡΑ ΜΙΑΣ ΓΕΝΙΑΣ
Η φωνή μας
σαν τα τσαλακωμένα χαρτιά που τα παίρνει ο άνεμος.
Σαν πουλιά σκοτωμένα, φιμωμένοι οι στίχοι μας.
Κι όμως, κάτι κατορθώσαμε κάποτε.
Κάτι πιστέψαμε πως χρωστάμε ακόμα.
Γι’ αυτό, έστω και με κομμένη τη γλώσσα
δίχως μιλιά
δεν σταματάμε
να τραγουδάμε.
Έξω από το τραγούδι, ο άνθρωπος
δεν είναι παρά ένα φοβισμένο αγρίμι.
Μέσα στο τραγούδι η καρδιά του χτυπάει πιο ανθρώπινα.
Ανάβει μυστικά φεγγάρια στα σκοτεινά, στα έρημα βράδια
κρατάει συντροφιά στους ξένους, στους κυνηγημένους
δίνει στους απελπισμένους κουράγιο.
Ας το πούμε μια φορά ακόμα: δίχως Ποίηση
δεν ξέρω αν υπάρχει ελπίδα στον κόσμο.
Πάντως δίχως τραγούδι
δεν υπάρχει Ομορφιά
Από «ΤΗΣ ΜΟΝΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΥΠΗΣ» - 2007

Βλ. βιογραφικό σημείωμα και εργογραφία του Θανάση Κωσταβάρα στο
http://poeticanet.com/dokimia.php?subaction=showfull&id=1210269288&archive=&start_from=&ucat=35&show_cat=35
http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=461&t=610
http://www.poiein.gr/archives/17272/index.html
http://www.diapolitismos.gr/epilogi/about.php?id_atomo=132
Για τους πίνακες του Αμερικανού Milton Avery, βλ.
http://www.bertc.com/subfour/g123/avery21.htm
http://www.bertc.com/subfour/g123/index.htm

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου