Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Τετάρτη, 8 Ιουλίου 2015

Γιάννης Ρίτσος. Μετά την ήττα. Ένα ποίημα για την ήττα των Αθηναίων στους Αιγός Ποταμούς.

Γιάννης Ρίτσος, Μετά την ήττα


   Η προβολή "εικόνων" από την ιστορία στην ποίηση και η συμβολική χρήση της ιστορίας (ιστορικών προσώπων και ιστορικών γεγονότων) από τους ποιητές αποτελούν αντανακλάσεις της συλλογικής και ατομικής ιστορικής συνείδησης σε συγκεκριμένες πάντα ιστορικές συνθήκες.
   Θα συνεχίσω, λοιπόν και σήμερα,  με ένα ακόμα ποίημα του Γιάννη Ρίτσου και με πίνακες του Κωνσταντίνου Παρθένη. Στο ποίημα Μετά την ήττα το συλλογικό ποιητικό υποκείμενο "εμείς" ταυτίζεται με τη συλλογική συνείδηση των  ηττημένων Αθηναίων πολιτών μετά την πανωλεθρία που υπέστη ο Αθηναϊκός στόλος στους Αιγός Ποταμούς (405 π.Χ.), ήττα η οποία ουσιαστικά σήμαινε το τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου σε βάρος της Αθήνας και υπέρ της Σπάρτης.

   
Κωνσταντίνος Παρθένης, Μορφή από την ελληνική αρχαιότητα. Δίπτυχο. 1930-1938. Εθνική Πινακοθήκη. Αθήνα.


Κωνσταντίνος Παρθένης, Μορφή από την ελληνική αρχαιότητα. Δίπτυχο. 1930-1938. Εθνική Πινακοθήκη. Αθήνα.

Ύστερ' απ' την πανωλεθρία των Αθηναίων στους Αιγός
Ποταμούς, και λίγο αργότερα
μετά την τελική μας ήττα, -πάνε πια οι ελεύθερες κου-
βέντες μας, πάει κι η Περίκλεια αίγλη,
η άνθηση των Τεχνών, τα Γυμναστήρια και τα Συμπόσια
των σοφών μας. Τώρα
βαριά σιωπή στην Αγορά και κατήφεια, κι η ασυδοσία των
Τριάντα Τυράννων.
Τα πάντα (και τα πιο δικά μας) γίνονται ερήμην μας, χω-
ρίς καθόλου
τη δυνατότητα μιας κάποιας προσφυγής, μιας υπεράσπι-
σης ή απολογίας,
μιας έστω τυπικής διαμαρτυρίας. Στη φωτιά τα χαρτιά και
τα βιβλία μας˙
κι η τιμή της πατρίδας στα σκουπίδια. Κι αν γινόταν ποτέ
να μας επέτρεπαν
να φέρουμε για μάρτυρα κάποιον παλιό μας φίλο, αυτός
δε θα δεχόταν από φόβο
μήπως και πάθει τα δικά μας-με το δίκιο του ο άνθρω-
πος. Γι' αυτό
καλά είναι εδώ,-μπορεί και ν' αποχτήσουμε μια νέα επα-
φή με τη φύση
κοιτώντας πίσω από το σύρμα ένα κομμάτι θάλασσα, τις
πέτρες, τα χορτάρια,
ή κάποιο σύννεφο στο λιόγερμα, βαθύ, βιολετί, συγκινη-
μένο. Κι ίσως
μια μέρα να βρεθεί ένας νέος Κίμωνας, μυστικά οδηγημένος
από τον ίδιο αιτό, να σκάψει και να βρει τη σιδερένια
αιχμή απ' το δόρυ μας,
σκουριασμένη, λιωμένη κι αυτήν, και να την κουβαλήσει
επίσημα
σε πένθιμη ή δοξαστική πομπή, με μουσική και στεφάνια
στην Αθήνα.
Λέρος, 21-03-68.

Από την ποιητική συλλογή Επαναλήψεις. Σειρά Δεύτερη.


Κωνσταντίνος Παρθένης, Νεκρή φύση με την Ακρόπολη στο βάθος. Πριν το 1931. Εθνική Πινακοθήκη. Αθήνα.


www.hellinon.net/Aneotera/Navmaxia.htm
http://www.nationalgallery.gr/site/content.php?sel=247&artwork_id=63864
http://www.nationalgallery.gr/site/content.php?sel=612&artwork_id=60708

2 σχόλια:

  1. Εξαιρετικός Ρίτσος για τη συγκυρία.
    Εγώ βρίσκομαι στον Παπατσώνη και λέω να τον μοιραστώ μαζί σας.


    Μεγάλη αναμονή της επιούσης

    Καμωμένος από πηλούς, από φθαρτές ουσίες
    ο άνθρωπος, δεν έχει σταθερή ενατένιση, ούτε ομοιάζει
    άνθρωπος προς άνθρωπο· σπουδαίες διαφορές τον κόσμο χωρίζουν.
    Γι’ αυτό βλέπεις άλλον ν’ αρκείται στον κόσμο
    που μοναχός του δημιουργεί, ενώ άλλος παρέκει
    τα περιμένει έξωθεν όλα, είτε από τον πλησίον, είτε από τον ουρανό.

    Πικρά λυπούμαι το αδύνατο τούτο μέρος των ανθρώπων.
    Καμωμένοι δεν είναι όλοι να θαμπώνονται από κάθε στιγμή
    της ημέρας ή της νύχτας, από κάθε δίπλα της δημιουργίας,
    από κάθε αποσκίαση του βουνού, από κάθε τροπή του καιρού.
    Γράφω για όσους δεν έχουν το κράτος να ξεδιαλύνουν
    τα μεγαλεία των μικρών πραγμάτων και τα πολλά των ολίγων.
    Γι’ αυτούς απομένει το μέγα θέλγητρο της αναμονής.
    Γι’ αυτούς απομένει ο λαμπρός Ήλιος της Επιούσης.

    Κάθε νύχτα περιμένουν. Περιμένουν το μέλλον της Ημέρας,
    τρέφουν την ελπίδα που θα τους κομίσει το μέγα Απρόοπτο,
    την αψηλή φαντασία, τη νέα σπουδή, το βαθύ πάθος,
    ό,τι κάνει να σπαράζουνε επί καλού τους ή κακού τους οι ψυχές.
    Φθάνει να τους κομίσει κάτι ογκώδες νέο, ας είναι τραγικό,
    ας είναι αγαθό, μόνο η φριχτή ηρεμία να μην είναι πια,
    η πραϋντική, η ηρεμία της βλακείας και της ανοστιάς.

    Τάκης Παπατσώνης (απόσπασμα)

    ΑπάντησηΔιαγραφή