Ναπολέων Λαπαθιώτης. Ένα ποίημα για τα καημένα τα πουλάκια του χειμώνα

Ο Χειμώνας στην ποίηση. Ένα ποίημα του Ν. Λαπαθιώτη

    Χειμωνιάτικη ημέρα η σημερινή! Σκέφτομαι αυτούς που κρυώνουν, που βρίσκονται εκεί έξω στην παγωνιά, που έχουν κρύο και παγωνιά γύρω τους και στην ψυχή τους. Όταν ήμουν μικρή, αγαπούσα πολύ ένα ποίημα του Λαπαθιώτη, το γνωστό, ίσως, σε πολλούς από εσάς, "Τα καημένα τα πουλάκια". Σήμερα το θυμήθηκα. Θυμήθηκα, επίσης, πως έβαζα ψίχουλα ψωμιού στις γλάστρες του μπαλκονιού και περίμενα πίσω από το παράθυρο να δω τα σπουργιτάκια να τα τρώνε.

Ethel Franklin Betts (1878-1956), Εικόνα από το εικονογραφημένο παιδικό μυθιστόρημα "Η μικρή Πριγκίπισσα" της Φ. Χ. Μπερνέτ (1905).

Τα καημένα τα πουλάκια

Kρύο βαρύ, χειμώνας όξω,
τρέμουν οι φωτιές στα τζάκια·
τώρα, ποιος τα συλλογιέται
τα καημένα τα πουλάκια!

Tα πουλάκια είναι στα δέντρα,
τα πουλάκια είναι στα δάση,
― τα πουλάκια θα τα πάρει
ο βοριάς που θα περάσει·

η βροχή, και το χαλάζι,
κι ο βοριάς που θα περάσει,
― και το χιόνι, που το παίρνουν,
στις αυλές με το φαράσι...

Kι αν η νύχτα είναι μεγάλη,
κι έρχεται γιομάτη τρόμους,
κι αν ο θάνατος, απόψε,
φέρνει γύρα, μες στους δρόμους,

κι αν η παγωνιά θερίζει,
κι είναι δίχως ρουχαλάκια,
δε βαριέσαι, ― ποιος θυμάται
τα καημένα τα πουλάκια...

Tα πουλάκια είναι στα δέντρα,
τα πουλάκια είναι στα δάση,
― τα πουλάκια θα τα πάρει,
ο βοριάς που θα περάσει·

η βροχή, και το χαλάζι,
κι ο βοριάς που θα περάσει,
― και το χιόνι, που το παίρνουν,
στις αυλές, με το φαράσι...

Στα παιδάκια είναι τα χάδια,
στα παιδάκια, τα φιλάκια:
τώρα, ποιος τα συλλογιέται
τα καημένα τα πουλάκια;

Kι όταν γίνει, πάλι, βράδυ,
κι όλοι πάνε να πλαγιάσουν,
να χωθούν μες στα κρεβάτια,
μην τυχόν και ξεπαγιάσουν,

τα πουλάκια τα καημένα,
τα πουλάκια, τώρα, πέρα
θα χαθούν, χωρίς ελπίδα
να φανούν την άλλη μέρα…

John George Brown, Δεν είναι κρύο. 1876. Ιδιωτική Συλλογή.


http://www.snhell.gr/kids/content.asp?id=146&cat_id=6
http://www.the-athenaeum.org/art/detail.php?ID=31871
http://www.writingupastorm.com/writing-up-a-storm/2009/10/all-the-little-princesses.html

Η Γέννηση του Χριστού τη Νύχτα. Ένας πίνακας της Ολλανδικής Αναγέννησης

Η Γέννηση του Χριστού τη Νύχτα

    Έρχονται τα Χριστούγεννα για ακόμη μια φορά…και σκέφτηκα να κάνω την πρώτη φετινή χριστουγεννιάτικη ανάρτηση. Είναι ένας πίνακας της Ολλανδικής Αναγέννησης, του ζωγράφου με το δύσκολο στην προφορά όνομα Geertgen tot Sint Jans. Θεωρείται από τις πρώτες απεικονίσεις της Γέννησης του Χριστού τη Νύχτα. Βλέπουμε μία νυχτερινή σκηνή που αποπνέει μαγική, ονειρική ατμόσφαιρα.
        Βαθύ σκοτάδι περιβάλλει τη φάτνη του Νεογέννητου Χριστού, που αποτελεί δυνατή εστία φωτός. Φωτίζει τη γλυκύτατη Παναγία στα δεξιά και τα χαριτωμένα αγγελάκια στα αριστερά. Η μορφή του Ιωσήφ βρίσκεται στο σκοτάδι στην άκρη αριστερά, ενώ πάνω από το Χριστό διακρίνεται αχνά το απορημένο κεφάλι μιας αγελάδας. Πίσω στην άκρη αριστερά ένας άγγελος πετά για να μεταφέρει το χαρμόσυνο μήνυμα της Γέννησης στους ποιμένες που επίσης βρίσκονται στο σκοτάδι.
         Η μυσταγωγία της Νυχτερινής Γέννησης του Χριστού εκφράζεται αριστοτεχνικά από τον Ολλανδό ζωγράφο. Ένα "άγνωστο" αριστούργημα της Εθνικής Πινακοθήκης του Λονδίνου!

Geertgen tot Sint Jans, Η Νυχτερινή Γέννηση του Χριστού. Περίπου 1490. Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου.

Λεπτομέρεια από το έργο. Τα αγγελάκια δοξολογούν τη Γέννηση του Χριστού.

Λεπτομέρεια του έργου. Η λευκή οπτασία του άγγελου πάνω από τους ποιμένες. Η σκηνή αυτή είναι μια ακόμα εστία φωτός του πίνακα.

http://en.wikipedia.org/wiki/Nativity_at_Night

http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/geertgen-tot-sint-jans-the-nativity-at-night

Παιδιά του δρόμου. Η παιδική εργασία στη ζωγραφική. Πίνακες του Γιώργου Ιακωβίδη

Παιδιά του δρόμου.

   Είναι δύο πίνακες του γνωστού εκπροσώπου της νεότερης ελληνικής ζωγραφικής Γεωργίου Ιακωβίδη (1853-1932) που απεικονίζουν σκηνές από την καθημερινή ζωή δύο παιδιών-βιοπαλαιστών. Η ζωγραφική του Ιακωβίδη κινείται στο πλαίσιο της ηθογραφίας ως προς τη θεματική και φθάνει στο ρεαλισμό ως προς την απόδοση. Ο καλλιτέχνης, που μετά από την αποφοίτησή του από το Σχολείο των Τεχνών της Αθήνας φοίτησε στην Ακαδημία των Καλών Τεχνών του Μονάχου, ενδιαφέρεται ιδιαίτερα να αποδώσει την πραγματικότητα, αλλά όχι να ασκήσει κοινωνική κριτική. Εξιστορεί κυρίως καθημερινές σκηνές από την παιδική και οικογενειακή ζωή που εκτυλίσσονται σ΄ευχάριστο, χαρούμενο και σχεδόν ειδυλλιακό περιβάλλον. Ο ειδυλλιακός αυτός ηθογραφικός χαρακτήρας διακρίνει και τους δύο παρακάτω πίνακες, παρά το γεγονός ότι τα πρόσωπα είναι μικρά φτωχά παιδιά του δρόμου.

Γεώργιος Ιακωβίδης, Η κοιμισμένη ανθοπώλις. Μετά το 1900. Εθνική Πινακοθήκη.

   Το φτωχικά ντυμένο κοριτσάκι κάθεται στο μαρμάρινο σκαλοπάτι του νεοκλασικού μέγαρου. Έχει ακουμπήσει το κεφάλι του στην κολόνα και κοιμάται. Στην αγκαλιά του κρατά ένα καλαθάκι με λουλούδια που προφανώς προσπαθεί να πουλήσει στους περαστικούς.

Γεώργιος Ιακωβίδης, Ο μικρός βιοπαλαιστής (ή δακτυλίδια του καπνού). 1887. Ιδιωτική Συλλογή.

   Το αγόρι, που κρατά δύο ψάθινα καλάθια, είναι ένα παιδί βιοπαλαιστής του δρόμου. Καπνίζει επιδεικτικά τη γόπα που προφανώς έχει βρει πεταμένη στο δρόμο. "Παίζει" με τα δακτυλίδια του καπνού του τσιγάρου...

Οι δύο πίνακες του Ιακωβίδη μου θύμισαν πίνακες με παρόμοια θεματική του Αμερικανού ζωγράφου J. George Brown, βλ. http://annagelopoulou.blogspot.gr/2013/04/j-george-brown.html

http://www.nationalgallery.gr/site/content.php?sel=247&artwork_id=63268

http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Γεώργιος_Ιακωβίδης_-_Ο_Μικρος_Βιοπαλαιστης_(1887).jpg

Στο καπελάδικο. Πίνακες του Degas

Oι καπελούδες του Degas

   Συνεχίζω με πίνακες του Edgar Degas που απεικονίζουν εργαζόμενες γυναίκες. Εκτός από τις πλύστρες και τις "γυναίκες που σιδερώνουν" ο Degas κυρίως τη δεκαετία του 1880 έχει ζωγραφίσει μία σειρά έργων που απεικονίζουν συνήθως νεαρές γυναίκες να εργάζονται σε καπελάδικα. Το καπέλο ήταν απαραίτητο αξεσουάρ της ενδυμασίας των γυναικών, ιδιαίτερα εκείνων που ανήκαν στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις. 

   Θα ξεκινήσω μ' ένα αγαπημένο μου πίνακα που βρίσκεται στο Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγο. Απεικονίζει το εσωτερικό ενός καταστήματος με καπέλα. Μία νεαρή γυναίκα ασχολείται μ' ένα καπέλο, ενώ γύρω της διακρίνουμε και άλλα καπέλα.

Ed. Degas, Το καπελάδικο. 1879-1886. Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγο.

Ένας μαγικός κόσμος βρίσκεται κρυμμένος στο καπελάδικο. Πολύχρωμα καπέλα με φιόγκους και λουλούδια, τούλια και φτερά,  περιβάλλουν την "καπελού".

Ed. Degas, Στο καπελάδικο. 1881. Μητροπολιτικό Μουσείο της Ν. Υόρκης.

   Στον παραπάνω πίνακα δύο καλοντυμένες γυναίκες κάθονται στον καναπέ ενός καπελάδικου, ενώ στον παρακάτω πίνακα μία γυναίκα προβάρει ένα καπέλο.

Ed. Degas, Στο καπελάδικο. 1882. Thyssen Bornemisza Μουσείο. Μαδρίτη.

   

   Δύο καπελούδες διακοσμούν καπέλα. Ασφαλώς η εργασία σ' ένα καπελάδικο στο Παρίσι στα τέλη του 19ου αιώνα ήταν πολύ καλύτερες από άλλους χώρους όπου δούλευαν γυναίκες.

Ed. Degas, Oι καπελούδες. 1882. Nelson Atkins Mουσείο Τέχνης.

Ed. Degas, Στο καπελάδικο. 1882. Μουσείο της Μοντέρνας Τέχνης (MOMA). Ν. Υόρκη.

   Η κομψή γυναίκα, που στον παρακάτω πίνακα προβάρει καπέλα μπροστά στον καθρέπτη, είναι η  γνωστή Αμερικανίδα ιμπρεσιονίστρια ζωγράφος Mary Cassat, η οποία υπήρξε μαθήτρια και φίλη του Degas. Στην άκρη δεξιά του πίνακα διακρίνουμε την εργαζόμενη κοπέλα να κρατά καπέλα.

Εd. Degas, Στο καπελάδικο. 1882. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Ν. Υόρκη.

Ed. Degas, Οι καπελούδες. 1882-1905. Κέντρο του Getty. Los Angeles. 

 Ed. Degas, Οι καπελούδες. 1898. Saint Louis Art Museum.

http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search/437993
http://www.getty.edu/art/gettyguide/artObjectDetails?artobj=258077
http://www.museothyssen.org/en/thyssen/ficha_obra/355
http://www.slam.org/emuseum/code/emuseum.asp?style=Browse&currentrecord=1&page=search&profile=objects&searchdesc=Degas&quicksearch=Degas&newvalues=1&newstyle=single&newcurrentrecord=8
http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search/436126
http://www.nelson-atkins.org/collections/objectview.cfm?Start=6&ret=1&objectid=16770&b2f4966cbb96dff1-6C6AB3B5-C169-E9C7-66B8B15D5198C484

Η εργατική τάξη στη ζωγραφική. Γυναίκες που σιδερώνουν. Πίνακες του Degas

Γυναίκες που σιδερώνουν

  O Γάλλος ζωγράφος Edgard Degas έχει απεικονίσει σε αρκετά έργα του καθημερινές σκηνές από γυναίκες της εργατικής τάξης στην ώρα της βιοπάλης. Στους παρακάτω πίνακες βλέπουμε εικόνες από πλύστρες να σιδερώνουν ρούχα. 

   Η κίνηση των σωμάτων των κουρασμένων γυναικών και ο μόχθος της εργασίας φαίνεται να ελκύουν το βλέμμα του ζωγράφου. 

Ed. Degas, Γυναίκα που σιδερώνει. 1869. Nέα Πινακοθήκη. Μόναχο.

Ed. Degas, Γυναίκα που σιδερώνει. 1873. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Ν. Υόρκης.

 Ed. Degas, Γυναίκα που σιδερώνει. 1873. Μουσείο Norton Simon.

Ed. Degas, Γυναίκα που σιδερώνει. 1879. Μουσείο Norton Simon.

Ed. Degas, Γυναίκα που σιδερώνει. 1876-1887. Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης. Ουάσινγκτον.

Ed. Degas, Γυναίκες που σιδερώνουν. 1884-1886. Musée d' Orsay.

Ed. Degas, Γυναίκα που σιδερώνει. 1890. Lady Lever Πινακοθήκη. Μουσεία της πόλης του Λίβερπουλ.

Ed. Degas, Οι πλύστρες. 1879. Μουσείο Andre Malraux. Χάβρη.

    Επηρεασμένος από τον Degas ο Πικάσο ζωγραφίζει ένα από τα πιο γνωστά του έργα. "Η Γυναίκα που σιδερώνει" του Πικάσο αποπνέει μελαγχολία και θλίψη.

P. Picasso, Γυναίκα που σιδερώνει. 1904. Solomon R. Guggenheim Μουσείο. Ν. Υόρκη.

http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search/436174

http://www.nga.gov/content/ngaweb/Collection/art-object-page.53532.html

http://www.musee-orsay.fr/en/collections/works-in-focus/painting/commentaire_id/women-ironing-2236.html?cHash=e1121cba6c

http://www.liverpoolmuseums.org.uk/ladylever/exhibitions/impressionists/woman_ironing.aspx

http://www.pinakothek.de/edgar-degas

http://www.nortonsimon.org/collections/highlights.php?period=19H&resultnum=109

http://www.muma-lehavre.fr/en/collections/artworks-in-context/impressionism/washerwomen/edgar-degas

http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/artwork/3417

Πουλώντας λουλούδια στο Παρίσι. Πίνακες του Childe Hassam

Γυναίκες που πουλούν λουλούδια

   Την περίοδο 1888-89 ο Αμερικανός  ζωγράφος Childe Hassam βρέθηκε στο Παρίσι όπου ήλθε σε επαφή με το κίνημα του ιμπρεσιονισμού. Τότε ζωγράφισε μία σειρά έργων που απεικονίζουν καθημερινές σκηνές από τους δρόμους της γαλλικής πρωτεύουσας. Επιλέγω να δείξω εκείνα τα έργα του που απεικονίζουν νεαρές γυναίκες και κορίτσια να πουλούν λουλούδια στους περαστικούς. 

   Στην άκρη και τις γωνιές των δρόμων, στο κρύο και την υγρασία, ακουμπισμένες στους τοίχους των κτιρίων, περιμένουν υπομονετικά να πουλήσουν τα λουλούδιά τους στους περαστικούς.  

Childe Hassam, Η λουλουδού. 1888.

Childe Hassam, Μαγαζί που πουλά λουλούδια και γαλακτομικά προϊόντα. 1888.

Childe Hassam, Στην Οδό Μονμάρτη. Παρίσι. 1888.

Childe Hassam, Παιωνίες. 1888.

Childe Hassam, Γυναίκα που πουλά λουλούδια. 1889.

Childe Hassam, Κορίτσι που πουλά λουλούδια στο Seine. 1889.

Childe Hassam, Κορίτσι που πουλά λουλούδια. 1889.

Childe Hassam, Στο ανθοπωλείο. 1889.

   

Η κυρία συνοδεύεται από την υπηρέτρια της που κρατά τα λουλούδια.

Childe Hassam, Η αγορά των λουλουδιών. 1895.

http://www.frederickhassam.org
http://www.the-athenaeum.org/art/list.php?m=a&s=du&aid=1310

http://www.wikiart.org/en/childe-hassam/flower-market#supersized-artistPaintings-244013

http://www.wikiart.org/en/childe-hassam/flower-girl

http://www.wikiart.org/en/childe-hassam/peonies

http://www.wikiart.org/en/childe-hassam/rue-montmartre-paris

http://www.artnet.com/artists/childe-hassam/the-flower-seller-boODWxqcec4ZfdT1D0EW9Q2

O Xειμώνας στη ζωγραφική. Πίνακες του Sir John Everett Millais

Χειμώνας

   Είναι η πρώτη ημέρα του πρώτου μήνα του Χειμώνα. Ήλθε ο Δεκέμβριος. Η μέρα σήμερα, εδώ που βρίσκομαι, είναι πραγματικά χειμωνιάτικη, γκρίζα και κρύα. Σκέφτομαι αυτούς που κρυώνουν, που ψάχνουν να βρουν καύσιμα για να ζεστάνουν το σπίτι τους, αυτούς που έχουν "χειμώνα" στην καθημερινότητα, στην καρδιά και τη ζωή τους...

   O Βρετανός Προραφαηλίτης ζωγράφος της Βικτωριανής εποχής Sir John Everett Millais  (1829-1896) απεικονίζει δύο χειμωνιάτικα τοπία της υπαίθρου της Σκωτίας, της περιοχής του Glen Birnam. Την τελευταία εικοσαετία της ζωής του ο Millais ζωγράφισε αρκετά τοπία από περιοχές της Σκωτίας όπου συνήθιζε να νοικιάζει σπίτια στην εξοχή και να περνά μήνες στη φύση κυνηγώντας και ζωγραφίζοντας. Τα περισσότερα τοπία του αποτυπώνουν εικόνες από την εξοχή στα τέλη του Φθινοπώρου και τις αρχές του Χειμώνα.

S. John Everett Millais, Καύσιμα του Χειμώνα. 1873. Πινακοθήκη Τέχνης του Manchester .

   Ατμόσφαιρα μελαγχολίας αποπνέουν και οι δύο πίνακες του Millais. Mια νεαρή κοπέλα με κόκκινο μαντήλι στα μαλλιά κάθεται πάνω σ' ένα κάρο με καύσιμα του Χειμώνα. Είναι χωριατοπούλα (φαίνεται από την ενδυμασία της) από το Glen Birnam…Στο βάθος διακρίνεται ο λόφος του Birnam. H κοπέλα κάθεται με προφίλ του προσώπου της προς τους θεατές, έχοντας για παρέα ένα σκύλο. Το τοπίο είναι κρύο και χειμωνιάτικο.

S. John Everett Millais, Glen Birnam, 1891. Πινακοθήκη Τέχνης του Manchester.

   Μια ηλικιωμένη γυναίκα με μαύρα ρούχα και κόκκινο μαντήλι στα μαλλιά, κρατώντας ένα μεγάλο καλάθι, περπατά σ' ένα ελαφρά πασπαλισμένο με χιόνι μονοπάτι μέσα στο δάσος. Η γυναίκα έχει γυρισμένη την πλάτη της στο κοινό. Το τοπίο είναι κρύο και χειμωνιάτικο. 

http://www.bbc.co.uk/arts/yourpaintings/paintings/winter-fuel-205597

http://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_Everett_Millais_-_Glen_Birnam.JPG

http://www.bbc.co.uk/arts/yourpaintings/paintings/glen-birnam-205600

http://www.bbc.co.uk/arts/yourpaintings/paintings/winter-fuel-205597