Φθινοπωρινά φύλλα. Ένα ποίημα της Κικής Δημουλά και ένας πίνακας του Tom Scott

    Tώρα πια είναι μακριά το καλοκαίρι. Φθινοπωρινά φύλλα μας περιβάλλουν, αιωρούνται γύρω μας, περπατάμε πάνω τους… Για αυτό, ένα ποίημα της Κικής Δημουλά για τα κίτρινα φύλλα του φθινοπώρου και ένας πίνακας του Σκότου ζωγράφου Tom  Scott για φθινοπωρινά φύλλα.

Κική Δημουλά, Αυτόγραφο

Ένα κίτρινο φύλλο σου,

φθινόπωρο,

σ' έναν άνεμο ράθυμο κάθισε

και μ' ακολούθησε επίμονα.

Το πήρα 

και το κρατώ

σαν κάτι συμβολικό από μέρους σου,

σαν φιλικό αυτόγραφο,

ίσως σαν ένα "ευχαριστώ"

που διόλου μέρος δεν έλαβα

στο καλοκαίρι τούτο.

Το πήρα

κι εξιχνιάζω

τις φετινές προθέσεις σου

απέναντί μου.

Από την ποιητική συλλογή "Ερήμην" (1958).

Tom Scott, φθινοπωρινά φύλλα (Σκωτία). 1902. Ιδιωτική Συλλογή.

http://www.leicestergalleries.com/19th-20th-century-paintings/d/tom-scott/11997
http://www.artmagick.com/pictures/picture.aspx?id=10911&name=autumn-leaves

Φερνάντο Πεσσόα. Από το βιβλίο της ανησυχίας του Μπερνάρντο Σοάρες

   Επιστρέφω στον αγαπημένο μου και στον αγαπημένο σας (γιατί γνωρίζω ότι κάποιοι από εσάς τον αγαπάτε ιδιαίτερα) Φερνάρντο Πεσσόα. Ένα απόσπασμα, λοιπόν, από "Το βιβλίο της ανησυχίας".

80.

ΟΔΥΝΗΡΟ ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ

   Όλα με κουράζουν, ακόμα και αυτά που δεν με κουράζουν. Η χαρά μου είναι τόσο οδυνηρή όσο και η οδύνη μου.

   Και τι θα 'δινα να 'μαι ένα παιδί που ρίχνει χάρτινες βαρκούλες στη στέρνα μιας αγροικίας, κάτω από τη χωριάτικη σκέπη μιας κληματαριάς που τα κλήματά της σχηματίζουν μια σκακιέρα από φως και πράσινη σκιά στις σκοτεινές αντανακλάσεις του λιγοστού νερού.

   Ανάμεσα σ' εμένα και τη ζωή υπάρχει ένα λεπτό τζάμι. Παρότι βλέπω και καταλαβαίνω τη ζωή ξεκάθαρα, δεν μπορώ να την αγγίξω.

Childe Hassam, Στο μπαλκόνι. 1888. Ιδιωτική Συλλογή.

   Nα εξορθολογίσω τη θλίψη μου; Για ποιο λόγο, αν ο εξορθολογισμός είναι μια προσπάθεια; Όποιος είναι λυπημένος δεν μπορεί να καταβάλει προσπάθεια. Δεν παραιτούμαι καν από εκείνες τις καθημερινές χειρονομίες της ζωής από τις οποίες θα ήθελα τόσο να παραιτηθώ. Παραιτούμαι είναι προσπάθεια, και δεν διαθέτω την ελάχιστη ψυχή για να μπορώ να παραιτηθώ.

Childe Hassam, Κόντρα στο φως. 1910. Ιδιωτική Συλλογή.

   …

   Τα όνειρά μου είναι ένα ανόητο καταφύγιο, σαν ομπρέλα για να προφυλαχτείς από τον κεραυνό. Είμαι τόσο αδρανής, τόσο κακόμοιρος, τόσο ενδεής σε χειρονομίες και πράξεις.

   Όσο περισσότερο βυθίζομαι μέσα μου, όλα τα μονοπάτια του ονείρου με οδηγούν στα ξέφωτα αγωνίας.

Childe Hassam, Η γυάλα του χρυσόψαρου. 1912. Ιδιωτική Συλλογή (Ball Brothers Foundation Gallery).

   Ακόμα κι εγώ, που ονειρεύομαι τόσο, γνωρίζω διαλείμματα όπου το όνειρο φεύγει μακριά μου. Τότε τα πράγματα μου φαίνονται καθαρά. Η ομίχλη από την οποία περιβάλλομαι χάνεται. Και όλες οι ορατές ακίδες πληγώνουν τη σάρκα της ψυχής μου. Όλες οι σκληρότητες που έχω κοιτάξει με πληγώνουν γιατί τις γνωρίζω. Όλα τα ορατά βάρη των αντικειμένων με βαραίνουν μέσα στην ψυχή μου.

   Η ζωή μου είναι σαν να με χτυπούσαν μ' αυτήν.

Childe Hassam, Το παράθυρο με το χρυσόψαρο. 1916. Ιδιωτική Συλλογή (The Currier Gallery of Art in Mancester. N. Hampshire).

…και επειδή αυτή την εποχή ξαναβλέπω τους πίνακες του Childe Hassam, το κείμενο του Πεσσόα περιβάλλεται με πίνακες του Αμερικανού ιμπρεσιονιστή.

Μπερνάρντο Σοάρες (Φερνάντο Πεσσόα), Το βιβλίο της ανησυχίας, τόμος Α΄, μετάφραση Μαρία Παπαδήμα, εκδ. Εξάντα, Αθήνα 2004, σ. 126-127.

http://www.frederickhassam.org
http://www.wikiart.org/en/childe-hassam/bowl-of-goldfish

http://www.wikiart.org/en/childe-hassam/on-the-balcony

http://www.wikiart.org/en/childe-hassam/against-the-light
http://www.wikiart.org/en/childe-hassam/the-goldfish-window

Το Φθινόπωρο στη ζωγραφική. Πίνακες του Childe Hassam

Φθινόπωρο στο Παρίσι.  Σκηνές από τους δρόμους.

   Τελευταίος μήνας του Φθινοπώρου ο Νοέμβριος. Για αυτό συνεχίζω με φθινοπωρινά θέματα από δύο πίνακες του Αμερικανού ζωγράφου Childe Hassam (1859-1935). Εμβληματική μορφή του Αμερικανικού ιμπρεσιονισμού (μαζί με τον John Henry Twachtman και την Mary Cassatt) με καταγωγή από τη Βοστόνη, ο Childe Hassam έχει συνθέσει πάνω από 3.000 πίνακες, υδατογραφίες, χαρακτικά, λιθογραφίες με καθημερινά θέματα από την αστική ζωή αλλά και τη ζωή της υπαίθρου.
   Οι παρακάτω πίνακες απεικονίζουν σκηνές από τους δρόμους της γαλλικής πρωτεύουσας το Φθινόπωρο. Tην περίοδο 1886-1889 ο Hassam βρέθηκε στο Παρίσι όπου ήρθε σε επαφή με τον γαλλικό ιμπρεσιονισμό και μελέτησε ζωγραφική στην Ακαδημία Julian.

Childe Hassam, Σκηνή δρόμου στο Παρίσι. Φθινόπωρο. 1889. Ιδιωτική Συλλογή.

 Childe Hassam, Boulevard στο Παρίσι. Φθινόπωρο. Ιδιωτική Συλλογή.

http://www.artnet.com/artists/childe-hassam/autumn-boulevard-paris-6WxsdpxaStsb5n8nS9ieWA2

http://www.the-athenaeum.org/art/list.php?s=du&m=a&aid=1310&p=1

Οι προσωπογραφίες του El Greco

             Tα πορτρέτα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου

    Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, ο επονομαζόμενος El Greco, έχει ζωγραφίσει μία εξαιρετική σειρά προσωπογραφιών που απεικονίζουν πρόσωπα που είχαν σημαντική θέση στη δημόσια ζωή αλλά και στην προσωπική ζωή του ίδιου του καλλιτέχνη. Φίλοι και υποστηρικτές του, αστοί και ευγενείς του περιβάλλοντός του, ανώτεροι κληρικοί και μοναχοί, αριστοκράτισες και αρχοντοπούλες.  

   Οι προσωπογραφίες του El Greco δεν αποτελούν μόνο ρεαλιστικές απεικονίσεις των εξωτερικών χαρακτηριστικών των προσώπων. Ο μεγάλος καλλιτέχνης υπερβαίνει την πραγματικότητα και με εξπρεσιονιστικές παραμορφώσεις δημιουργεί ένα μαγικό κόσμο προσώπων κυρίως της Τολεδιανής κοινωνίας. Διεισδύει στην ψυχολογία των προσώπων, ψυχογραφεί και ταυτόχρονα "ανοίγει" ένα διάλογο με τους ήρωες του, καλώντας και τους θεατές να συνδιαλεχθούν μαζί τους.

El Greco, Προσωπογραφία του Giorgio Ciulio Clovio. 1570. Μουσείο Capodimonte. Νάπολη. Ο Giulio Clovio ήταν φίλος και υποστηρικτής του El Greco στην Ιταλία. Είναι η πρώτη προσωπογραφία του El Greco που διασώζεται και από την οποία ήδη διαφαίνεται η ψυχογραφική ικανότητα του καλλιτέχνη. Στο έργο είναι εγκιβωτισμένες οι εικόνες του βιβλίου που κρατά ο Clovio, αλλά η εικόνα του τοπίου που διακρίνεται από το παράθυρο.

El Greco, Ευγενής με το χέρι στο στήθος. 1580. Μουσείο Prado. Μαδρίτη.

    Έχει ζωγραφίσει ένα μεγάλο αριθμό προσωπογραφιών Ισπανών ευγενών. Οι προσωπογραφίες αυτές, εκτός του ότι αποτελούν ντοκουμέντα για την ισπανική κοινωνία της εποχής, είναι και αριστοτεχνικά ψυχογραφήματα. Η έκφραση, το έντονο βλέμμα και η θλίψη που αποπνέουν τα μάτια τους γοητεύουν τους θεατές και τους κάνουν να αναρωτιούνται για τις σκέψεις και τα συναισθήματα των προσώπων.

El Greco, Ένας ευγενής. 1585. Μουσείο Prado.  Μαδρίτη.

   Η παρακάτω προσωπογραφία του ηλικιωμένου ευγενή που μας κοιτάζει με θλιμμένο βλέμμα είναι από τις αγαπημένες μου.

El Greco, Προσωπογραφία ηλικιωμένου ευγενή. 1587-1590. Μουσείο Prado. Μαδρίτη.

El Greco, Προσωπογραφία άνδρα. Θεωρείται αυτοπροσωπογραφία του ίδιου του El Greco. 1590-1600. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Ν. Υόρκη.

Εl Greco, Προσωπογραφία γέρου με γούνα. 1590-1600. Norton Simon Μουσείο. Πασαντένα.

El Greco, Ο καρδινάλιος Fernando Nina Guevara. 1600. Mητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Ν. Υόρκη.

El Greco, Η προσωπογραφία του Jorge Manuel Θεοτοκόπουλου. 1603. Μουσείο Καλών Τεχνών. Σεβίλλη. Είναι προσωπογραφία του γιου του καλλιτέχνη. Ο Jorge Manuel ήταν επίσης ζωγράφος, για αυτό και απεικονίζεται με την παλέττα.

El Greco, Προσωπογραφία ενός μοναχού. 1605. Μουσείο Prado. Μαδρίτη.

   Μυστηριώδεις, αινιγματικές, με μεγάλα μαύρα μάτια και έντονο βλέμμα είναι οι γυναίκες των προσωπογραφιών του El Greco.

El Greco, Η κυρία με τη γούνα. 1580. Μουσείο Γλασκόβη.

El Greco, Η κοπέλα με το λουλούδι στα μαλλιά. 1600. Ιδιωτική Συλλογή.

El Greco, Προσωπογραφία μίας κυρίας. 1580. Philadelphia Museum of Art.

El Greco, Η Παρθένος Μαρία. 1590-1600. Μουσείο Καλών Τεχνών. Στρασβούργο.

El Greco, Η  Παρθένος Μαρία. 1595-1600. Μουσείο Prado. Μαδρίτη.


ww.museodelprado.es/index.php?id=995&no_cache=1&L=5&cHash=e002734e82&gbobras%5Badv%5D=0&gbobras%5Bcriterio%5D=1&gbobras%5Bexpuesto%5D=1&gbobras%5Bstring%5D=El+Greco
http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search?ft=El+Greco
http://www.artble.com/artists/el_greco
http://www.nortonsimon.org/el-greco/
http://www.wga.hu/html_m/g/greco_el/15/1511grec.html
https://sites.google.com/site/elmondelart/female-portraits-by-el-greco
http://www.philamuseum.org/collections/permanent/102630.html?mulR=524206757|4
http://www.el-greco-foundation.org
http://en.wikipedia.org/wiki/Musée_des_Beaux-Arts_de_Strasbourg

Στο δάσος. Πίνακες του Ρενουάρ

Στο δάσος

   Το δάσος είναι ένας μαγικός μεγάλος "μικρόκοσμος", μυστηριώδης και αινιγματικός πολλές φορές για μας που κατοικούμε στις πόλεις και που δεν είχαμε συνηθίσει από παιδιά να έχουμε επαφή με τη φύση. ...Και επειδή πάντα με γοήτευε το μυστήριο των υπάρξεων του δάσους, ιδού κάποιοι πίνακες του Γάλλου ιμπρεσιονιστή ζωγράφου (1841-1919) Πιέρ Ογκύστ Ρενουάρ, που απεικονίζουν τοπία του δάσους. 

   Στον παρακάτω πίνακα μία κομψή γυναίκα κρατώντας από το χέρι τα παιδιά της, κάνει βόλτα στο δάσος, ανάμεσα στα ψηλά δένδρα που απεικονίζονται ως αιθέριες οπτασίες. Το δάσος αποκτά υπόσταση...

P. A. Renoir, βόλτα στο δάσος ή η κυρία Lacoeur με τα παιδιά της. 1870. Ιδιωτική Συλλογή.

   Στον παρακάτω πίνακα διακρίνουμε μία ανθρώπινη φιγούρα να κινείται στο μονοπάτι του δάσους.

P. A. Renoir, μονοπάτι στο δάσος. 1871. Ιδιωτική Συλλογή.

P. A. Renoir, μονοπάτι στο δάσος. 1874. Ιδιωτική Συλλογή.

P. A. Renoir, Στο δάσος. 1880. Εθνικό Μουσείο Δυτικής Τέχνης. Τόκυο.

Δυο γυναίκες κάνουν βόλτα ανάμεσα στα πεύκα του δάσους που φθάνουν ως την παραλία...

P. A. Renoir,  δάσος με πεύκα κοντά στην ακτή Αzur. 1885. Ιδιωτική Συλλογή.

Η Lane κάνει μόνη της  περίπατο στο δάσος...

P. A. Renoir,  η Lane στο δάσος. 1900. Ιδιωτική Συλλογή.

Μια νεαρή κοπέλα κάθεται να ξεκουραστεί από τον περίπατό της στο δάσος...

P. A. Renoir,  νεαρό κορίτσι στο δάσος. 1910. Ιδιωτική Συλλογή.

http://collection.nmwa.go.jp/artizewebeng/search_7_detail.do

http://www.wikiart.org/en/pierre-auguste-renoir/a-walk-in-the-woods-madame-lecoeur-and-her-children-1870

http://www.pierre-auguste-renoir.org/Path-Through-The-Woods.html
http://www.wikiart.org/en/pierre-auguste-renoir/lane-in-the-woods-1900
http://www.wikiart.org/en/pierre-auguste-renoir/young-girl-in-the-woods
http://www.wikiart.org/en/pierre-auguste-renoir/path-through-the-woods-1874
http://www.pierre-auguste-renoir.org/Path-Through-The-Woods.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Pierre-Auguste_Renoir

Στέφανος. Ένα ποίημα του Τάσου Λειβαδίτη από την ποιητική συλλογή "Οι τελευταίοι".

…Επειδή σας αρέσει η ποίηση του Τάσου Λειβαδίτη και…επειδή είναι αγαπημένος ποιητής, ιδού ένα βαθύτατα πολιτικό ποίημά του, που από καιρό θέλω να αφιερώσω σ' όλους μας…

Ο ποιητής Τάσος Λειβαδίτης (1922-1988). Ανήκει στην πρώτη μεταπολεμική γενιά ποιητών. Έζησε διώξεις, φυλακίσεις και εξορίες για τις πολιτικές του ιδέες. Γνώρισε την απογοήτευση και βασανίστηκε από την ήττα των ιδεών του, αλλά δεν έχασε ποτέ την ανθρωπιστική ματιά και την τρυφερότητά του. Βαθύτατα ρομαντικός, νεορομαντικός, θα έλεγα, εμπλουτίζει την ποίησή του με στοιχεία του υπερρεαλισμού και του παραλόγου. Συνδυάζει το φανταστικό με το ρεαλισμό, δημιουργώντας μία μαγική ποιητική πραγματικότητα. 

Στέφανος

Ετούτη τη φορά, καθώς η μάχη θα καθόριζε για πάντα

τη ζωή μας, προσπαθήσαμε να τα προβλέψουμε όλα-

στρατηγική και ταχτική, τις εφεδρείες, τις πιθανές κινή-

σεις του εχθρού,

τη διαμόρφωση του εδάφους, ακόμα και τις καιρικές

 συνθήκες,

όλα προσεκτικά μελετημένα και, σχεδόν, ευνοϊκά. Κι όμως

ηττηθήκαμε! Τι έφταιξε; Τι μας διέφυγε; Πού ήταν το λά-

θος;

Προσβολές που κάναμε τάχα πως δεν τις καταλάβαμε

μεγάλες αποφάσεις τη νύχτα, που τις έθαψε σε λίγο ο

ύπνος, ένας τυφλός εγωισμός

όταν χρειάζονταν λίγη κατανόηση ή μια ηλίθια συγχώρεση

όταν έπρεπε να τους πιάσεις απ' τον λαιμό. Μεγάλα λόγια

που φωνάξαμε στους δρόμους

μικρές αλήθειες που αποσιωπήσαμε στον εαυτό μας-

χιλιάδες ήττες μέσα μας, αναίμαχτες, αόριστες, ασήμαντες,

σαν ένα κοπάδι ποντίκια που ροκανίζουν χρόνια στο υπό-

γειο

γκρεμίζοντας, άξαφνα, την πρόσοψη ενός σπιτιού

που μέχρι χτες υψώνονταν γεμάτο δύναμη και φώτα και

όνειρα και χορούς-

κι ανεξόφλητα χρέη.

Από την ποιητική συλλογή "Οι τελευταίοι" (1966).

Π. Πικάσο, Άνδρας και γυναίκα σε καφέ. 1903. Ιδιωτική Συλλογή.

http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=461&t=249
http://www.wikiart.org/en/pablo-picasso/man-and-woman-in-café-1903

Χρυσάνθεμα. Πίνακες του Henri Fontain Latour

Χρυσάνθεμα

Το Φθινόπωρο και κυρίως ο Οκτώβριος είναι η εποχή και ο μήνας των χρυσανθέμων.
Τα ανθοπωλεία αυτή την εποχή είναι γεμάτα από μικρές και μεγάλες γλάστρες με  χρυσάνθεμα διαφόρων χρωμάτων.  Ιδού, λοιπόν, πίνακες του Γάλλου ζωγράφου Henri Fontain Latour (1836-1904) που απεικονίζουν βάζα με χρυσάνθεμα. Όπως θα διαπιστώσετε, έχει ζωγραφίσει πολλά, πάρα πολλά χρυσάνθεμα...

Henri Fontain Latour, Μπουκέτο από χρυσάνθεμα. 1869. Ιδιωτική Συλλογή.

Henri Fontain Latour, Χρυσάνθεμα. 1871. Ιδιωτική Συλλογή.

Henri Fontain Latour, Χρυσάνθεμα. 1871. Ιδιωτική Συλλογή.

Henri Fontain Latour, Χρυσάνθεμα, σταφύλια και ροδάκινα. 1872. Ιδιωτική Συλλογή.

Henri Fontain Latour, Μεγάλο μπουκέτο με χρυσάνθεμα. 1873. Ιδιωτική Συλλογή.

Henri Fontain Latour, Χρυσάνθεμα. 1874. Συλλογή Burrell.

Henri Fontain Latour, Χρυσάνθεμα. 1875. Ιδιωτική Συλλογή.

Henri Fontain Latour, Λουλούδια, Χρυσάνθεμα. 1876. Ιδιωτική Συλλογή.

Henri Fontain Latour, Λευκά χρυσάνθεμα στο βάζο με λευκά τριαντάφυλλα, ροδάκινα και σταφύλια σε τραπέζι με λευκό τραπεζομάντηλο. 1876. Ιδιωτική Συλλογή.

Henri Fontain Latour, Χρυσάνθεμα με διάφορα λουλούδια. 1877. Ιδιωτική Συλλογή.

Henri Fontain Latour, Χρυσάνθεμα. 1877. Ιδιωτική Συλλογή.

Henri Fontain Latour, Βάζο με χρυσάνθεμα. Thyssen Bornemisza Μουσείο. Μαδρίτη.

Henri Fontain Latour, Κίτρινα χρυσάνθεμα. 1879. Μουσεία της Γλασκώβης.

http://www.bbc.co.uk/arts/yourpaintings/paintings/search/painted_by/henri-fantin-latour_artists
http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=154
http://www.the-athenaeum.org/art/list.php?m=a&s=tu&aid=360
http://www.museothyssen.org/en/thyssen/ficha_obra/817