Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Κυριακή, 2 Απριλίου 2017

Ένα ποίημα της Κικής Δημουλά για τις Κυριακές του Απρίλη και πίνακες του William Henry Margetson.

Κική Δημουλά, οι λυπημένες φράσεις

Πρώτη Κυριακή του Απρίλη σήμερα. Η Άνοιξη έχει έρθει για τα καλά και εισέρχεται παντού, διεισδύει μέσα μας και αναταράσσει το σώμα και την ψυχή μας. Ο Απρίλης είναι η καρδιά της Άνοιξης, μίας εποχής "σκληρής" και σχεδόν μοιραίας, γιατί μας φέρνει αντιμέτωπους με την Αναγέννηση της φύσης, την επίγνωση του κύκλου της ζωής και την αδυναμία των ανθρώπων να σταματήσουν τη ροή του χρόνου και την αμετάκλητη πορεία προς τη λήξη, προς το τέλος. Για αυτό, θυμήθηκα το ποίημα της Κικής Δημουλά "οι λυπημένες φράσεις" που αναφέρεται σε μία Κυριακή του Απριλίου.
  Το ποιητικό υποκείμενο περιγράφει με ρεαλιστικές αλλά και ταυτόχρονα λυρικές εικόνες τη μονοτονία μιας Ανοιξιάτικης Κυριακής, μίας Κυριακής του Απριλίου. Μιλά με "λυπημένες φράσεις", γιατί αισθάνεται μοναξιά και θλίψη, αισθήματα που γίνονται πιο έντονα και δυνατά σε μία Ανοιξιάτικη Κυριακή. Το ποίημα συνοδεύεται με "λουλουδιασμένους" ανοιξιάτικους πίνακες του Άγγλου ζωγράφου William Henry Margetson (1861-1940) που απεικονίζει όμορφες και αιθέριες γυναικείες μορφές σε στιγμές της καθημερινότητας.


William Henry Margetson (1861-1940)Στην πόρτα του αγροτικού σπιτιού. Γύρω στα 1900.

William Henry Margetson (1861-1940), Η νέα ημέρα.


William Henry Margetson (1861-1940), Προάγγελοι της Άνοιξης. 1911.

Μὲ ἡμέρα ἀρχίζει ἡ ἑβδομάδα,
μὲ ἡμέρα τελειώνει.
Κι ἡ Κυριακή, κόμπος σφιχτὸς
νὰ μὴ λυθοῦν οἱ ἑβδομάδες.
Ἔρχεται πάντα ἀπὸ τὸ ἴδιο Σαββατόβραδο
καὶ φέρνει λίγο ὕπνο παραπάνω τὸ πρωὶ
καὶ τὸ θεό, ὅσο τὸν δίνουν οἱ ὀρθρινὲς καμπάνες.
Λίγο νὰ σταθεῖς στ᾿ ἀνοιχτὰ παράθυρα
καὶ νὰ κοντοσταθεῖς σ᾿ αὐτὰ ποὺ δὲν συμβαίνουν,
περνάει ἡ ὥρα.
Δημοτικὰ τραγούδια ἀπ᾿ τὰ παράθυρα
ποιὰ γυναῖ- ποιὰ γυναῖ- ποιὰ γυναῖκα θὰ σὲ πάρει,
σιγὰ-σιγὰ ἡ Κυριακὴ μεσουρανεῖ
σὰν τρομαγμένη ἀπορία.

William Henry Margetson (1861-1940), Γυναίκα σε ανοιξιάτικο τοπίο. 1924.

William Henry Margetson (1861-1940)Γυναίκα της Εδουαρδινής εποχής με πανσέδες.

Στὶς γειτονιὲς
περνᾶνε γύφτισσες νὰ πῶ τὸ ριζικό σου,
ποιὰ γυναῖ- ποιὰ γυναῖ- ποιὰ γυναῖκα θὰ σὲ πάρει,
δημοτικὰ τραγούδια ἀπ᾿ τὰ παράθυρα, ριζικά.
Πιὸ πέρα κάποιο ντέφι, ἕν᾿ ἀρκουδάκι
δεῖξε πῶς βάζουν πούδρα τὰ κορίτσια
στὸν καθρέφτη, πῶς γδύνεται ἡ Μονρόε...
Μὴ γελᾷς. Βρέθηκε κάποτε νεκρὴ ἡ Μονρόε.
Μὲ πράγματα ποὺ δὲν ἀντέχουν μὴ γελᾷς.
Ἄχ, οἱ λυπημένες φράσεις, οἱ λυπημένες λέξεις,
πῶς μοιάζουν στοὺς τυφλοὺς ὀργανοπαῖχτες
στοὺς δρόμους τοὺς ἐμπορικούς, τὶς Κυριακές.

William Henry Margetson (1861-1940), Πρωινή βόλτα.

William Henry Margetson (1861-1940), Άνοιξη.

Νὰ εἴχαμε μίαν ἄνοιξη.
Μὴ γελᾷς.
Μὲ πράγματα ποὺ δὲν ὑπάρχουν μὴ γελᾷς.
Ἂς λένε τὰ πουλιὰ κι οἱ μυρωδιὲς στὰ πλάγια
πῶς εἶναι Ἀπρίλης.
Τὸ λένε τὰ πουλιὰ κι οἱ ἔρωτες τῶν ἄλλων.
Ἐμένα μ᾿ ἐξαπατοῦνε οἱ θεοὶ
κάθε ποὺ ἀλλάζει ὁ καιρός,
κάθε ποὺ δὲν ἀλλάζει.
Μὴ γελᾷς.
Ἔαρ δὲν γίνεται
μὲ ρίμες
ἥλιοι-Ἀπρίλιοι,
ἥλιοι-Ἀπρίλιοι,
ὁμοιοκατάληκτες στιγμές,
χρόνος χρωμάτων,
στρέμματα φωτός,
χαμομηλιῶν ἀνυπομονησία νὰ μυρίσουν.
Δημοτικὰ τραγούδια ἀπ᾿ τὰ παράθυρα
ποιὰ γυναῖ- ποιὰ γυναῖ- ποιὰ γυναῖκα θὰ σὲ πάρει,
καὶ ὅλα τ᾿ ἄλλα τρόποι
γιὰ νὰ πεθαίνουνε ἀνώδυνα τὰ ἡμερολόγια.

Τὴν Κυριακὴ τραβάει σὲ μάκρος
τῶν τραγουδιῶν ἡ ἀγωνία
ποιὰ γυναῖ- ποιὰ γυναῖ-

Ἄχ, οἱ λυπημένες φράσεις, οἱ λυπημένες λέξεις,
στοὺς δρόμους τοὺς ἐμπορικούς,
τὶς Κυριακὲς τὶς ἀνοιξιάτικες.


William Henry Margetson (1861-1940)Ποτίζοντας τους νάρκισους.

William Henry Margetson (1861-1940), Ποτίζοντας τα λουλούδια.

William Henry Margetson (1861-1940),  Tαχτοποιώντας λουλούδια. Γύρω στα 1920.


3 σχόλια:

  1. Ἔαρ δὲν γίνεται
    μὲ ρίμες
    ἥλιοι-Ἀπρίλιοι

    Να που γίνεται και έαρ και λυπημένες φράσεις αν είναι μαεστρικό το χέρι που τις φτιάχνει.

    *

    Δόξα της Κυριακής

    Η κοπέλα απέναντι στο άλσος
    συνομιλεί μ’ επιθυμίες κι ατσάκιστα μυστικά.
    Τα χέρια της δείχνουν τους δρόμους,
    τα πόδια της προσανάβουν το τραγούδι της χλόης,
    τα μάτια της καλημερίζουν το δροσερό φως.
    Ο ήλιος λάμπει στο μέτωπό της,
    το μέτωπό της λάμπει πιο καλά από τον ήλιο.
    Τ’ ανεξάντλητα μαλλιά της μουσική
    που θέλει να τρελαθεί.
    Ολόκληρη είναι το καλωσόρισμα της αγάπης
    ο πιο αρμόδιος τίτλος της Κυριακής.

    Θωμάς Γκόρπας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Υπέροχο το ποίημα του Γκόρπα. Καλή μας εβδομάδα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή