Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Δευτέρα 24 Οκτωβρίου 2011

Έμιλυ Ντίκινσον, ακόμα ένα ποίημα

Ακόμα ένα ποίημα της Έμιλυ Ντίκινσον
Κάσπαρ Ντάβιντ Φρήντριχ, Κήπος. 1811-1812. Βρίσκεται στο Πότσδαμ, στον πύργο Charlottenhof.

Κατοικώ μες στο Υποθετικό
πολύ πιο ωραία Κατοικία απ' την Πεζότητα
περσότερα παράθυρα
ψηλότερες πόρτες
δωμάτια πυκνά
καθώς οι κέδροι
αδιαπέραστα στο μάτι
Με στέγη αιώνια
τ' αετώματα του γαλανού
με τους πιο εξαίσιους επισκέπτες.
Κι η απασχόλησή μου εμένα
μ' ολάνοιχτες τις στενές μου παλάμες
να μαζεύω Παράδεισο.

Από το βιβλίο Ντίκινσον, επιλογή από το έργο της, μετάφραση Μελισσάνθη, εκδ. Εγνατία, Θεσσαλονίκη 1980, σ. 41.

Γραφείο της Έμιλυ Ντίκινσον. Γύρω στα 1830. Βρίσκεται στη βιβλιοθήκη Houghton στο Harvard.

Κυριακή 23 Οκτωβρίου 2011

Πέφτουν αστέρια στον ουρανό: Βίνσεντ Βαν Γκογκ (V.V.Gogh), Έναστρη Νύχτα (Starry Night)

Οι έναστροι ουρανοί, οι αστερόεσσες νύχτες του Βίνσεντ Βαν Γκογκ

   Διάβασα ότι σήμερα, μετά τα μεσάνυχτα και λίγο πριν από την αυγή, ο νυχτερινός ουρανός θα γεμίσει από αστέρια-"πεφταστέρια"...θα "πέσουν" αστέρια στον ουρανό.
...Τα χαράματα του Σαββάτου και της Κυριακής θα κορυφωθεί η "βροχή των αστεριών", φαινόμενο που έχει αρχίσει εδώ και αρκετές μέρες στον Οκτώβριο. Το μαγευτικό φαινόμενο της αστροβροχής θα γίνει ορατό περισσότερο στην ύπαιθρο και λιγότερο στα μεγάλα αστικά κέντρα. Τα "πεφταστέρια" είναι οι Ωριωνίδες, που δημιουργήθηκαν από υλικά του διάσημου κομήτη Χάλεϊ. Κινούνται με μεγάλη ταχύτητα, 67 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, και αφήνουν έντονα τα ίχνη τους στον ουρανό. Λένε, επίσης, ότι κοντά στο φεγγάρι, θα είναι αρατός και ο πλανήτης Άρης με χρώμα πορτοκαλοκίτρινο. Ως το Μάρτιο του 2012 ο Άρης θα γίνεται πιο φωτεινός και η φωτεινότητά του θα συναγωνίζεται αυτή του Σείριου, του πιο λαμπρού άστρου στο νυχτερινό ουρανό του πλανήτη μας.
   Το φαινόμενο αυτό, λοιπόν, της βροχής των αστεριών μου θύμισε τους πίνακες με έναστρους ουρανούς και αστερόεσσες νύχτες του Ολλανδού ζωγράφου Βίνσεντ Βαν Γκογκ.

  Είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς πίνακες του διάσημου ζωγράφου. To 1889 o Βαν Γκογκ νοσηλεύεται στο ψυχιατρικό άσυλο στο St. Rèmy. Προσπαθεί να ηρεμήσει την τρικυμία της ψυχής του, ζωγραφίζοντας με πάθος. Αυτή τη θέα του ταραγμένου έναστρου ουρανού πρέπει να έβλεπε από το παράθυρο του δωματίου του στο άσυλο. Στην κυματιστή θάλασσα του ουρανού στροβιλίζονται τα αστέρια και η σελήνη. Κάτω διακρίνονται τα σπιτάκια και η εκκλησία του χωριού, ενώ το τεράστιο αγαπημένο κυπαρίσι του Βαν Γκογκ (το συναντάμε και σε άλλα έργα του) συμπληρώνει τη σύνθεση.
Β. Βαν Γκογκ, Έναστρη νύχτα. 1889. Βρίσκεται στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Ν. Υόρκη (Museum of Modern Art-N.York)

  Ένας ακόμα πίνακας του Βαν Γκογκ που απεικονίζει αστερόεσσα βραδιά...Toν ζωγράφισε ένα χρόνο νωρίτερα, όταν ζούσε ακόμα στην πόλη Arl. Τα αστέρια και τα φώτα της πόλης Arl καθρεφτίζονται στον ποταμό Rhone. Οι δύο φιγούρες του ζευγαριού στην άκρη του πίνακα, σχεδόν ασήμαντα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας στη μαγική φωταψία της βραδιάς.
Β. Βαν Γκογκ, Έναστρη νύχτα πάνω από τον Rhone. 1888. Βρίσκεται στο Μουσείο ντ' Ορσέ (Musèe d' Orsay-Paris).

   To  φεγγάρι, ένα κίτρινο αστέρι, ο κυματοειδής ουρανός και το κυπαρίσι υπάρχουν και σ' αυτόν τον πίνακα του Βαν Γκογκ.
Β. Βαν Γκογκ, Δρόμος με κυπαρίσι και αστέρι στο St. Rèmy. 1890. Βρίσκεται στο Kröller-Müller Museum-Otterlo.

   Και φυσικά δεν θα μπορούσα να ξεχάσω τον έναστρο ουρανό αυτής της γλυκιάς βραδιάς που απαλάμβαναν όσοι κάθονταν στα τραπεζάκια του καφενείου ή έκαναν βόλτα στην Place du Forum στην Arl. Ένας από τους πιο διάσημους πίνακες του ζωγράφου. Ένα μαγικό στιγμιότυπο μιας έναστρης βραδιάς. Λένε ότι στον πίνακα αυτό ζωγράφισε για πρώτη φορά έναστρο ουρανό.
Β. Βαν Γκογκ, Η ταράτσα του καφενείου το βράδυ. 1888. Βρίσκεται στο Kröller-Müller Museum-Otterlo.

    Η Έναστρη Βραδιά και γενικά το έργο του Β. Γκογκ ενέπνευσε και το παρακάτω τραγούδι "Starry starry night" του Don McLean (1971).



Ιδού και οι στίχοι του τραγουδιού:


Starry, starry night
Paint your palette blue and gray
Look out on a summer's day
With eyes that know the darkness in my soul
Shadows on the hills
Sketch the trees and the daffodils
Catch the breeze and the winter chills
In colors on the snowy linen land

Now I understand
What you tried to say to me
How you suffered for your sanity
How you tried to set them free
They would not listen they did not how
Perhaps they'll listen now

Starry, starry night
Flaming flowers that brightly blaze
Swirling clouds in violet haze
Reflect in Vincent's eyes of china blue
Colors changing hue
Morning fields of amber grain
Weathered faces lined in pain
Are soothed beneath the artist's loving hand

For they could not love you
But still your love was true
And when no hope was left inside
On that starry, starry night
You took your life as lovers often do
But I could have told you Vincent
This world was never meant for one
as beautiful as you

Starry, starry night
Portraits hung in empty halls
Frameless heads on nameless walls
With eyes that watch the world and can't forget
Like the strangers that you've met
The ragged men in ragged clothes
The silver thorn of bloody rose
Lie crushed and broken on the virgin snow
Now I think I know
What you tried to say to me
How you suffered for your sanity
How you tried to set them free
They did not listen they're not listening still
Perhaps they never will

http://www.alfavita.gr/artrog.php?id=48554http://www.ellispoint.gr/index.php?option=com_resource&controller=article&article=11113&category_id=34&Itemid=21

http://www.musee-orsay.fr/en/collections/index-of-works/resultat-collection.html?no_cache=1&zoom=1&tx_damzoom_pi1%5Bzoom%5D=0&tx_damzoom_pi1%5BxmlId%5D=078696&tx_damzoom_pi1%5Bback%5D=en%2Fcollections%2Findex-of-works%2Fresultat-collection.html%3Fno_cache%3D1%26zsz%3D9

Πέμπτη 20 Οκτωβρίου 2011

Πίνακες ζωγραφικής με θέμα το Φθινόπωρο: Β. Βαν Γκογκ, περπατώντας στο πάρκο με τα φύλλα να πέφτουν

Ένας ακόμα πίνακας με φθινοπωρινό θέμα του Ολλανδού ζωγράφου Βίνσεντ Βαν Γκογκ

   Στην αριστερή άκρη του πίνακα, ανάμεσα από το λαβύρινθο των κορμών και των  κλαδιών πανύψηλων δένδρων διακρίνεται μία σκουρόχρωμη ανθρώπινη φιγούρα να περπατάει στο μονοπάτι. Ένας μοναχικός περιπατητής βαδίζει ανάμεσα στα κίτρινα φύλλα που ο άνεμος στροβιλίζει γύρω του. Προφανώς, είναι Φθινόπωρο σ' ένα πάρκο...

Βίνσεντ Βαν Γκογκ, Ο κήπος του νοσοκομείου Αγ. Παύλος (Η πτώση των φύλλων). Οκτ. 1889. Βρίσκεται στο Μουσείο Βαν Γκογκ στο Άμστερνταμ (Van Gogh Museum-Amsterdam).

 Από το Μάιο του 1889 ο Βαν Γκογκ ζούσε στο ψυχιατρικό άσυλο του νοσοκομείο Αγ. Παύλος στο St. Remy όπου και παρέμεινε για ένα χρόνο. Η καλύτερη ψυχοθεραπεία για αυτόν ήταν βέβαια η ζωγραφική. Συχνά περνούσε τις ώρες του στο πάρκο δίπλα στο νοσοκομείο, ζωγραφίζοντας τη φύση στις διάφορες στιγμές και εποχές.  Μία από τις ζωγραφικές συνθέσεις του σ' αυτό το πάρκο είναι και ο παραπάνω πίνακας με το φθινοπωρινό μελαγχολικό θέμα. Ο ίδιος ονόμασε το έργο με τον τίτλο "η πτώση των φύλλων". Σε πρώτο πλάνο οι δύο κοκκινόχρωμοι κορμοί δένδρων, που χωρίζουν σε δύο κομμάτια τη σύνθεση, μαγνητίζουν το βλέμμα του θεατή και τον κατευθύνουν στη φιγούρα του μοναχικού περιπατητή....Οι διάσπαρτες παντού, σ' όλα τα σημεία κίτρινες πινελιές είναι τα φύλλα που πέφτουν και δίνουν στο τοπίο το φθινοπωρινό τόνο και θέμα...


http://www.vangoghmuseum.nl/vgm/index.jsp?page=4628&collection=1282&lang=en

Τετάρτη 19 Οκτωβρίου 2011

Εικόνες από την παλιά Θεσσαλονίκη: H Ροτόντα

Περιήγηση στην παλιά Θεσσαλονίκη: Η Ροτόντα 

Είναι ένα από τα χαρακτηριστικά μνημεία της Θεσσαλονίκης, μάρτυρας των μεταβολών και των αλλαγών στην ιστορία της πόλης. Ένας ρωμαϊκός-χριστιανικός-μουσουλμανικός και πάλι χριστιανικός ναός, ένα μνημείο με πολυπολιτισμική ταυτότητα που αποδεικνύει την ιστορική συνέχεια και μεταβολή στο πέρασμα των αιώνων.

   Η Ροτόντα είναι ένα περίκεντρο κυκλικό οικοδόμημα με θόλο, όπως φαίνεται στη φωτογραφία. Στο κυκλικό σχήμα οφείλει το κτίριο την ονομασία του Ροτόντα. Αποτελεί κατάλοιπο της ρωμαϊκής παρουσίας στην αρχαία Θεσσαλονίκη, αφού κτίστηκε στην εποχή του Ρωμαίου Καίσαρα Γαλερίου, περίπου στα 306 μ.Χ. Πολύ κοντά στη Ροτόντα βρίσκεται η θριαμβική Αψίδα του Γαλερίου, η γνωστή Καμάρα, από την οποία περνούσε η πομπική οδός που συνέδεε τα δύο μνημεία με το ανακτορικό συγκρότημα που βρίσκεται νότια της Εγνατίας οδού. 
   Η πρώτη λειτουργία του οικοδομήματος ήταν μάλλον λατρευτική. Λειτούργησε ως ναός του Δία ή του Καβείρου και κατ' άλλους ως Μαυσωλείο του Γαλερίου. Διατήρησε τη λατρευτική λειτουργία της και όταν επιβλήθηκε ο Χριστιανισμός, μόνο που μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό. Η μετατροπή της σε χριστιανικό ναό, αφιερωμένο πιθανότατα στους Ασωμάτους ή Αρχαγγέλλους έγινε κατά τη διάρκεια των παλαιοχριστιανικών χρόνων, ίσως από τον Αυτοκράτορα Θεοδόσιο Α' (379-395). Τότε διευρύνθηκε το κτίριο με κόγχες, ιερό βήμα, είσοδο με νάρθηκα, πρόπυλο, δύο παρεκκλήσια (δεν έχουν διασωθεί).
   Η σημασία όμως του μνημείου για την παλαιοχριστιανική εκκλησιαστική τέχνη είναι μεγάλη, κυρίως, λόγω των μοναδικών ψηφιδωτών που κοσμούν το εσωτερικό του. Οι σημερινοί επισκέπτες γοητεύονται από τη γλυκύτητα και την πνευματικότητα των μορφών των μαρτύρων της ζωφόρου. Νεαροί μάρτυρες, αφοσιωμένοι στην ιδέα του υπέρτατου Καλού, θυσίασαν την εφήμερη επίγεια ζωή τους, επιλέγοντας την αιωνιότητα της ουράνιας. 

Ο Άγιος Λέων: λεπτομέρεια από τη ζωφόρο των μαρτύρων. Τέλη 4ου-5ος αιώνας. Ροτόντα.

Ο Άγ. Πρίσκος: λεπτομέρεια από τη ζωφόρο των μαρτύρων. Τέλη 4ου-5ος αιώνας. Ροτόντα.

   Ο λατρευτικός χαρακτήρας του οικοδομήματος διατηρήθηκε και όταν η Θεσσαλονίκη πέρασε υπό την κυριαρχία των Οθωμανών Τούρκων, αφού από χριστιανικό ναό μεταλλάχτηκε σε μουσουλμανικό τέμενος.
Το 1590-91 η Ροτόντα μετατράπηκε σε τζαμί από τον Σουλεϊμάν Χορτατζή Εφέντη. Μετά την ένωση της Θεσσαλονίκης στην Ελλάδα η Ροτόντα επανέκτησε τη χριστιανική της ταυτότητα.


Παλιά φωτογραφία του εσωτερικού της Ροτόντας στις αρχές του 20ού αιώνα.

Παλιά φωτογραφία της Ροτόντας την περίοδο αμέσως μετά από την ένωση της Θεσσαλονίκης με την Ελλάδα, δηλαδή μετά από τους βαλκανικούς πολέμους 1912-1913. Το 1914 είχε ονομασθεί σε ιερό ναό του Αγίου Γεωργίου, όπως διακρίνεται στην επιγραφή της εξωτερικής της πύλης. Η κορυφή του μιναρέ του πρώην μουσουλμανικού τεμένους δεν έχει ακόμα ακρωτηριασθεί.

Η Ροτόντα σήμερα: Από το 1920 έχει παύσει να λειτουργεί ως ναός. Σήμερα είναι μουσείο και χρησιμοποιείται ως εκθεσιακός χώρος.

http://culture.thessaloniki.gr/gr/areas.asp?page=3
http://www.imma.edu.gr/macher/hm/hm_main.php?el/C2.3.1.html
http://www.it.uom.gr/project/monuments/rotonta.htm
http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=1812

Τρίτη 18 Οκτωβρίου 2011

Διαβάζοντας στην Αναγέννηση: Αμπρόσιους Μπένσον, Γυναίκες που διαβάζουν



Πίνακες "Φιλαναγνωσίας" στην Αναγέννηση: Οι γυναίκες που διαβάζουν του Αμπρόσιους Μπένσον (Ambrosius Benson)


    O Αμβρόσιους Μπένσον (Ambrosius Benson)  συγκαταλέγεται στους ζωγράφους της Αναγέννησης του Βορρά ή μάλλον της Αναγέννησης των Κάτω Χωρών, αν και ήταν ιταλικής καταγωγής (το ιταλικό του όνομα πρέπει να ήταν Benzone ή Bensoni). Γεννήθηκε στα τέλη του 15ου αιώνα (1495-1500) στην Λομβαρδία, πιθανόν στη Φεράρα ή το Μιλάνο. Έζησε όμως τα περισσότερα χρόνια της ζωής του στις Κάτω Χώρες όπου και έγινε γνωστός ως ζωγράφος θρησκευτικών συνθέσεων και προσωπογραφιών. Εγκαταστάθηκε στη Φλάνδρα και έγινε πολίτης της γνωστής πόλης Μπρυζ. Αρχικά, εργάστηκε ως βοηθός στο εργαστήριο του διάσημου ζωγράφου Gerard David και στη συνέχεια απέκτησε δικό του εργαστήριο όπου μαθήτευσαν διάφοροι γνωστοί ή λιγότεροι γνωστοί Φλαμανδοί ζωγράφοι. Ο ίδιος απέκτησε μεγάλη φήμη στις Κάτω Χώρες και έλαβε αξιώματα στο συμβούλιο της πόλης της Μπρύζ και στη συντεχνία των ζωγράφων. Πέθανε το 1550 στη Μπρυζ.
   Αν και τα έργα του δεν είναι ιδιαίτερα γνωστά στο ευρύ κοινό της αναγεννησιακής τέχνης, διακρίνονται για την εκλεπτυσμένη τεχνική και αποπνέουν ξεχωριστή πνευματικότητα.
Ένα αγαπημένο θέμα του Ambrosius με θρησκευτικό περιεχόμενο είναι οι γυναίκες "αναγνώστριες", ένα μάλλον αρκετά σύνηθες θέμα στην εποχή του. 
     Ιδού, λοιπόν, κάποιους από τους πίνακες "φιλαναγνωσίας" του αναγεννησιακού Benson που γοητεύουν για τη γλυκύτητα και την εκφραστικότητα των μορφών.
Ambrosius Benson, Νεαρή γυναίκα που διαβάζει. Γύρω στα 1520. Βρίσκεται στο Μουσείο του Λούβρο στο Παρίσι. Musée du Louvre.


Δυο γυναικείες μορφές πλαισιώνουν την Παναγία με το θείο Βρέφος. Διαβάζουν βιβλία.
Ambrosius Benson, Η Παναγία και το θείο Βρέφος ανάμεσα στην Αγ. Αικατερίνη και την Αγία Βαρβάρα. Γύρω στα 1520. Και αυτό στο Λούβρο. Musée du Louvre.

Γλυκύτατη αφοσιωμένη στο αντικείμενο του πάθους της, στο ανοιγμένο βιβλίο της.
Ambrosius Benson, H Μαγδαληνή διαβάζει το βιβλίο των Ωρών. Γύρω στα 1525. Στην Εθνική Πινακοθήκη στο Λονδίνο (National Gallery of Art).

Ακόμα μία Μαγδαληνή του Ambrosius διαβάζει. Έχει ζωγραφίσει το θέμα σε αρκετές παραλλαγές.

Rogiers Van der Weyden, Μαγδαληνή που διαβάζει. Γύρω στα 1435. Βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη στο Λονδίνο (National Gallery of Art in London). 

Πιθανόν ο Ambrosius Benson βρέθηκε υπό την επιρροή του Φλαμανδού ζωγράφου Van der Weyden που σχεδόν πριν από εκατό χρόνια είχε ζωγραφίσει το ίδιο θέμα.
 Ο Αμπρόσιους όμως ήταν από τους πρώτους καλλιτέχνες που έκαναν δημοφιλείς τις εικόνες γυναικών που διαβάζουν...

Κυριακή 16 Οκτωβρίου 2011

Πίνακες ζωγραφικής με θέμα τη βροχή: Αμερικανικός ιμπρεσιονισμός: Τσάιλντ Χάσαμ (Childe Hassam), βροχερές μέρες

Οι βροχερές μέρες του Τσάιλντ Χάσαμ (Childe Hassam)

   Επειδή τις δύο τελευταίες μέρες έβρεχε στην πόλη μας. Θυμήθηκα τους πίνακες με βροχή του Αμερικανού ιμπρεσιονιστή ζωγράφου Childe Hassam.
 
   Μια γυναικεία κομψή φιγούρα βαδίζει σε πολυσύχναστο δρόμο της Νέας Υόρκης. Βρέχει, κρατάει μαύρη ομπρέλλα, σηκώνει με χάρη την άκρη του φορέματος για να μη βραχεί. Μόνη και ωραία στη βροχή! Δε γνωρίζει ότι έχει συναρπάσει το βλέμμα του ζωγράφου, το βλέμμα του θεατή. Εικόνα ιδιωτικής καθημερινής στιγμής σε αστικό τοπίο στα τέλη του 19ου αιώνα. Μια βροχερή μέρα στη Νέα Υόρκη! Οι αντανακλάσεις του φωτός στο βρεγμένο δρόμο, οι θολές φιγούρες στο βάθος...
Childe Hassam,  Μια Βροχερή μέρα στη Νέα Υόρκη (Α rainy day. New York). 1889. Ιδιωτική Συλλογή

Ακόμα ένα στιγμιότυπο βροχερής μέρας σ' ένα αστικό τοπίο. Είναι η πλατεία Union στη Νέα Υόρκη. Οι φιγούρες με τις ομπρέλλες είναι μαυροφορεμένες. Σε πρώτο πλάνο βλέπουμε και πάλι τη γυναικεία μορφή...πρέπει να φυσάει, κρατά σφιχτά την ομπρέλλα της για μην της την πάρει ο αέρας. Δυσκολεύεται να περπατήσει στον ανοιχτό χώρο της πλατείας...Είναι πάλι μόνη, μόνη με παρέα την αντανάκλασή της στο βρεγμένο δρόμο...Στο βάθος το πλήθος της μεγάλης πόλης...
Childe Hassam, Καταιγίδα στην πλατεία Union (Rain Storm, Union Square). 1890. Στο Μουσείο της Πόλης της Νέας Υόρκης (Museum of the City N. York).

   H γυναικεία φιγούρα, κρατώντας ομπρέλλα και σηκώνοντας ελαφρά το φόρεμά της, προχωρά βιαστικά στην πολυσύχναστη λεωφόρο της μεγάλης πόλης...Βρέχει και πάλι...άνθρωποι και άμαξες καθρεφτίζονται στο βρεγμένο δρόμο...Εικόνα από την 5η Λεωφόρο της Νέας Υόρκης.
Childe Hassam, Βροχερή Μέρα στην Πέμπτη Λεωφόρο (Rainy Day on Fifth Avenue). 1893. Βρίσκεται στο John and Mable Ringling Museum of Art.

Ακόμα ένα στιγμιότυπο από μια βροχερή μέρα στη Νέα Υόρκη.
Childe Hassam, Βροχερή μέρα στη Ν. Υόρκη (Rainy Day. N. York). 1892. Ιδιωτική Συλλογή

 Είναι βράδυ και βρέχει σ' ένα δρόμο μεγάλης πόλης. Δεν υπάρχουν περιπατητές. Μόνος ο αμαξάς στην άμαξα...Οι αντανακλάσεις του φωτός στο βρεγμένο δρόμο φωτίζουν την εικόνα...
Childe Hassam, Βροχερά Μεσάνυχτα (Rainy Midnight). 1895-1899. Στο Μουσείο Καλών Τεχνών στο Χιούστον του Τέξας (Museum of Fine Arts, Houston-Texas).

Ακόμα ένα στιγμιότυπο από βροχερή μέρα. Ο δρόμος είναι στο Παρίσι
Childe Hassam, Βροχερή Μέρα στο Παρίσι (Rainy Day. Paris). 1893. Ιδιωτική Συλλογή.

   Μία "δραματική" σκηνή καθημερινής βιοπάλης από το Παρίσι σε βροχερή μέρα...Η σκηνή μας ξαφνιάζει, γιατί εδώ δεν απεικονίζονται κομψές γυναίκες να περπατούν στη βροχή... O γέρος και το κορίτσι σέρνουν ένα καρότσι στη βροχή. Η σκηνή έρχεται σε αντίθεση με την κομψοντυμένη γυναίκα και το παιδί (κρατά ομπρέλλα) και τους περαστικούς με ομπρέλλα στο βάθος δεξιά. Στο βάθος αριστερά οι γυαλιστερές άμαξες με τα άλογα ενισχύουν την αντίθεση με το καρότσι που σέρνουν ο άντρας και το κορίτσι...Στον πίνακα προφανώς υπολανθάνει κοινωνική ματιά...
Childe Hassam, Μια καταιγίδα στην οδό Bonaparte (Une Averse-rue Bonaparte), 1887. Βρίσκεται στο Σικάγο (Terra Foundation of the Arts, Chikago).

Αυτοπροσωπογραφία του Childe Hassam (1859-1935). 1914.
  O Childe Hassam θεωρείται ως ένας από τους πιο σημαντικούς Αμερικανούς ιμπρεσιονιστές ζωγράφους. Μαζί με την Mary Cassat και τον John Henry Twachtman, o Hassam συνέβαλλε καθοριστικά στην διάδοση του ιμπρεσιονισμού στις Η.Π.Α. Ο Hassam, οποίος έγινε γνωστός με το όνομά του Childe (προφέρεται όπως η λέξη Child), γεννήθηκε στα 1859 στο Dorchester κοντά στη Βοστόνη της Μασσαχουσέτης. Έδειξε το ταλέντο του στη ζωγραφική από μικρή ηλικία, αλλά οι γονείς του δεν έδωσαν ιδιαίτερη σημασία στην κλίση του. Όταν καταστράφηκε η εμπορική επιχείρηση του πατέρα του από πυρκαγιά, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το Λύκειο και να εργαστεί στο λογιστήριο ενός εκδοτικού οίκου στη Βοστόνη. Η έλλειψη, όμως, ενδιαφέροντος για τους αριθμούς που εμφανώς τον χαρακτήριζε, έπεισε τον πατέρα του να του επιτρέψει να ασχοληθεί με τις καλές τέχνες...Έτσι, εργάστηκε σ' ένα εργαστήριο ξυλογραφίας και γρήγορα άρχισε να αναγνωρίζεται το ταλέντο του στη χαρακτική. Καθιερώθηκε ως χαράκτης στη Βοστόνη και βιοποριζόταν με την παραγωγή πολλών εμπορικών χαρακτικών (π.χ. για τυπωμένες επικεφαλίδες επιστολών, για εφημερίδες και βιβλία). Αυτή ήταν η αρχή της επαγγελματικής του πορείας...Στη συνέχεια άνοιξε ένα εργαστήριο εικονογράφησης και ειδικεύτηκε στην εικονογράφηση παιδικών ιστοριών για περιοδικά. Παράλληλα, παρακολουθούσε μαθήματα ζωγραφικής στη Βοστόνη, προσπαθώντας να βελτιώσει τις τεχνικές του, ενώ άρχισε να ζωγραφίζει πίνακες και να εκθέτει δειλά τα πρώτα του έργα.
  Έχοντας επίγνωση της έλλειψης καλλιτεχνικής παιδείας, αποφάσισε το 1883 να ταξιδέψει μ΄ έναν φίλο του καλλιτέχνη (τον E. H. Garett) στην Ευρώπη για να μελετήσουν τους μεγάλους Ευρωπαίους ζωγράφους. Ταξίδεψαν στην Αγγλία, Ολλανδία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία...Μελετούσαν έργα γνωστών ζωγράφων και ζωγράφιζαν οι ίδιοι τοπία. Όταν επέστρεψε στη Βοστόνη, ο Hassam συνέχισε την ενασχόλησή του με τη ζωγραφική επαγγελματικά και άρχισε να συνδέεται με καλλιτεχνικούς κύκλους. Αισθανόταν όμως πάντα στην ουσία αυτοδίδακτος και ένιωθε ότι του έλειπε η ακαδημαϊκή παιδεία. Για αυτό, στα 1887 επιστρέφει, μαζί με τη σύζυγό του (είχε πλέον παντρευτεί), στο Παρίσι. Έχοντας οικονομική ανεξαρτησία λόγω της ενασχόλησής του με την εικονογράφηση, έχει τη δυνατότητα να ζήσει άνετα στο Παρίσι και να αφοσιωθεί στη ζωγραφική. Το ζευγάρι εγκαθίσταται σ' ένα Studio διαμέρισμα, κοντά στην πλατεία Πιγκάλ, στο κέντρο της καλλιτεχνικής κοινότητας και ο Hassam συνδέεται με γνωστούς Γάλλους ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού αλλά και με τους Αμερικανούς καλλιτέχνες που είχαν εγκατασταθεί στο Παρίσι. Έτσι, δε θα αργήσει να αποκτήσει σημαντική θέση στην αμερικανική παροικία των καλλιτεχνών στο Παρίσι και να καθιερωθεί ως ζωγράφος. Επέστρεψε στην Αμερική όπου και εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Νέα Υόρκη...αλλά, συχνά ταξίδευε στην Ευρώπη και διατήρησε τις επαφές του με τους Γάλλους ιμπρεσιονιστές.
   Πέθανε το 1935 στο σπίτι του στο East Hampton στη Νέα Υόρκη, αφήνοντας πίσω του ένα μεγάλο αριθμό έργων (γύρω στις 3000 πίνακες, υδατογραφίες, χαρακτικά, λιθογραφίες, κλπ). Υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη της ομάδας των Δέκα, μίας σημαντικής, για τα καλλιτεχνικά δρώμενα των ΗΠΑ, ομάδας Αμερικανών καλλιτεχνών στις αρχές του 20ού αιώνα. Οι πίνακές του αγαπήθηκαν από το ευρύ κοινό, γιατί είναι εύκολοι στην "ανάγνωση" και πρόσληψη. Απεικονίζουν κυρίως αστικές σκηνές, τοπία και ακτές των ΗΠΑ. Μεγάλα μουσεία των ΗΠΑ, όπως το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης, αλλά και της Ευρώπης έχουν στις συλλογές τους έργα του Hassam. Έργα του βρίσκονται, εννοείται, σε ιδιωτικές συλλογές, ενώ μεγάλοι οίκοι δημοπρασίας έργων Τέχνης πουλούν πανάκριβα κάποιους από τους πίνακές του.
    Αγαπημένοι πίνακες των Αμερικανών πολιτών μέχρι σήμερα είναι μία σειρά έργων του Hassam με θέμα την αμερικανική σημαία που ζωγράφισε κατά τη διάρκεια του 1ου παγκοσμίου πολέμου. Προφανώς, το πατριωτικό θέμα συγκινεί μέχρι τις ημέρες μας. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι οι Αμερικανοί έχουν ιδιαίτερη σχέση με τη σημαία τους.
Ιδού, λοιπόν, ακόμα ένας καταεξοχήν "αμερικανικός" πίνακας βροχερής ημέρας του Childe Hassam. 

Childe Hassam, Η λεωφόρος στη βροχή (Avenue in rain). 1917. Ανήκει στη Συλλογή του Λευκού Οίκου (Τhe White House Historical Association-White House Collection).

  Από το 1917 έως το 1919 ο Hassam ζωγράφισε γύρω στους 30 πίνακες με θέμα τις αμερικανικές σημαίες στους δρόμους και τα κτίρια, αποτυπώνοντας έτσι τα πατριωτικά αισθήματα των Αμερικανών κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου.
Και ακόμα ένας πίνακας του Hassam που απεικονίζει την 5η Λεωφόρο στη Ν. Υόρκη, στολισμένη με τις σημαίες των συμμάχων. Σε πρώτο πλάνο η σημαία της Μεγάλης Βρετανίας. Δεν διακρίνω την ελληνική σημαία...

Childe Hassam, Η Λεωφόρος των συμμάχων. Μ. Βρετανία (The Avenue of Allies. G.Britain). 1918. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης στη Ν. Υόρκη (Metropolitan Museum of Arts. N. York) 

Πέμπτη 13 Οκτωβρίου 2011

Πάμπλο Πικάσο, Κορίτσια που διαβάζουν

Πίνακες "φιλαναγνωσίας" του Πάμπλο Πικάσσο


    Ο Πάμπλο Πικάσσο έχει ζωγραφίσει αρκετούς πίνακες που απεικονίζουν γυναικείες μορφές να διαβάζουν...Ιδού, λοιπόν, μερικά από τα κορίτσια-αναγνώστριες του Πικάσσο.
Π. Πικάσσο, δύο κορίτσια που διαβάζουν. 1934. Βρίσκεται στο Μουσείο Τέχνης του Πανεπιστημίου του Michigan (University Michigan Museum of Art).


Π. Πικάσσο, Διαβάζοντας στο τραπέζι. 1934. Βρίσκεται στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης στη Ν.Υόρκη (Metropolitan Museum of Art. New York).

   Στον παραπάνω πίνακα ο Πικάσσο απεικονίζει την αγαπημένη του Marie Thérèse Walter να διαβάζει υπό το απαλό φως μιας λάμπας. Η καθιστή γυναικεία μορφή στηρίζει το κεφάλι της στο ένα χέρι που ακουμπά στο τραπέζι. Πάνω στο τραπέζι είναι ανοιγμένο ένα βιβλίο. Η κοπέλα φορά στα ξανθά μαλλιά της ένα στεφάνι με λευκά λουλούδια. Ο πίνακας αποπνέει γλυκύτητα και τρυφερότητα. Είναι μία πραγματικά ποιητική δημιουργία από έναν ερωτευμένο άνδρα που ζωγραφίζει το αντικείμενο του έρωτά του.
   Ο Πικάσσο συνάντησε στα 1927 στο Παρίσι την Marie-Thérèse, που τότε ήταν ακόμα μία δεκαεπτάχρονη μαθήτρια, και την ερωτεύτηκε. Έχει απεικονίσει τη μορφή της με αγάπη αρκετές φορές.

Ακόμα ένα κορίτσι του Πικάσσο που διαβάζει στο τραπέζι.

Π. Πικάσσο, Η αναγνώστρια. 1932. Σε ιδιωτική συλλογή.
Είναι επίσης η Marie-Thérèse. Ο Πικάσσο απεικονίζει μια κρυφή ιδιωτική στιγμή της αγαπημένης του. Η νεαρή κοπέλα κοιμάται γαλήνια, ενώ στα γόνατά της βρίσκεται ανοιγμένο ένα βιβλίο. Ο πίνακας πουλήθηκε πρόσφατα από τον οίκο Sotheby  σε φιλότεχνο που διέθεσε αστρονομικό ποσό για να συμπεριλάβει την κοιμισμένη αναγνώστρια στη συλλογή του.


Π. Πικάσσο, Δύο γυναίκες που διαβάζουν. 1934.
Ο Πικάσσο απεικονίζει τη Marie Thérèse να διαβάζει με την αδελφή της. Είναι ένας ακόμα πίνακας που πουλήθηκε πανάκριβα σε ιδιώτη.

Για ακόμη μια φορά η Marie Thérèse γοητεύει το βλέμμα του ζωγράφου. Κάθεται αναπαυτικά èèστην πολυθρόνα και ονειροπολεί, κρατώντας το βιβλίο της.

Μία ακόμα αναγνώστρια του Π. Πικάσσο, καθισμένη στην πολυθρόνα με ανοιγμένο βιβλίο.

Π. Πικάσσο, Κεφάλι γυναίκας που διαβάζει. 1906.
 Π. Πικάσσο, Γυναίκα που διαβάζει. 1920.

Π. Πικάσσο, Νεαρή γυναίκα διαβάζει στην παραλία. 1937

Ακόμα μία νεαρή γυναίκα του Π. Πικάσσο που διαβάζει ξαπλωμένη. 1939.

http://www.umma.umich.edu/umma-artpick/31.html