Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Πέμπτη 21 Απριλίου 2022

Μεγάλη Πέμπτη. Ένα ποίημα του Βλαντιμίρ Ναμπούκοφ και πίνακες ζωγραφικής με θέμα τον "Μυστικό Δείπνο"

Μεγάλη Πέμπτη σήμερα! Η ημέρα του Μυστικού Δείπνου.

Για αυτό θυμήθηκα το λυρικό ποίημα του Ρώσου ποιητή Βλαντιμίρ Ναμπούκοφ "Μυστικός Δείπνος" και πίνακες ζωγραφικής με το ίδιο θέμα.

Ο Μυστικός Δείπνος!  Ο Δείπνος του αποχωρισμού και της προδοσίας!

 Ο τελευταίος Δείπνος του Δασκάλου με τους μαθητές του πριν την  προδοσία. Ο ένας από αυτούς θα τον προδώσει. 

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, O Μυστικός Δείπνος, γύρω στα 1568. Εθνική Πινακοθήκη.
 Μπολώνια. Ο Ιούδας απεικονίζεται να κάθεται μόνος με στραμένη  την πλάτη προς τους θεατές και φορώντας μαύρο ένδυμα..

Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Ο Μυστικός Δείπνος, 1495-1498. Τοιχογραφία στην εκκλησία της μονής Σάντα Μαρία ντελε Γκράτσιε. Μιλάνο.

Η στοχαστική ώρα του αυστηρού δείπνου,

Οι προβλέψεις της προδοσίας και του αποχωρισμού.

Φωτίζει της νύχτας το διαμάντι

Τα φυλλαράκια της ελιάς.

Σκυμμένοι οι απόστολοι σιμά,

Στου Χριστού τα χέρια τ’ ασημένια.

Φαίνεται πως στο κερί προσεύχονται

Και στο τραπέζι χρυσαλίδες πετούν.

1918

Κριμαία

Μετάφραση : Δ. Τριανταφυλλίδη

Gerbrandt van den Eeckhout, O Μυστικός Δείπνος, 1664. Rijksmuseum. Άμστερνταμ.


Valentin De Boulogne, Ο Μυστικός Δείπνος,  1625-1626. Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης. Ο νεαρός μαθητής Ιωάννης περίλυπος στην αγκαλιά του δασκάλου...






Valentin de Boulogne, O Mυστικός Δείπνος



Κυριακή 10 Απριλίου 2022

Η πληγωμένη Άνοιξη. Ένα ποίημα του Μίλτου Σαχτούρη και οι γυναίκες με γαρύφαλα στη ζωγραφική

 Η Άνοιξη στην ποίηση και τη ζωγραφική. Ένα ποίημα του Μίλτου Σαχτούρη και 

πίνακες ζωγραφικής με θέμα γυναίκες με γαρύφαλλα


...επειδή η φετινή Άνοιξη, είναι μία "Άνοιξη του Πολέμου", μία "πληγωμένη"  Άνοιξη, ας θυμηθούμε το ποίημα του Μίλτου Σαχτούρη, "Πληγωμένη Άνοιξη" από την ποιητική συλλογή "Παραλογαίς" (1948).

Ferdinand Hodler (1853-1918), Κορίτσι που τακτοποιεί λουλούδια ή κορίτσι με γαρύφαλλα. 1886.

...και επειδή το ποιητικό υποκείμενο μιλά για μία κοπέλα με γαρύφαλλα, ας δούμε και πίνακες ζωγραφικής με αυτό το θέμα: "γυναίκα με γαρύφαλλο".

Santiago Rusiñol i Prats (1861-1931), Κοπέλα με γαρύφαλο, 1893.  Cau Ferrat Museum. Βαρκελώνη.

Mίλτος Σαχτούρης, Η πληγωμένη άνοιξη

Η πληγωμένη Άνοιξη τεντώνει τα λουλούδια της
οι βραδινές καμπάνες την κραυγή τους
κι η κάτασπρη κοπέλα μέσα στα γαρίφαλα
συνάζει στάλα-στάλα το αίμα
απ΄ όλες τις σημαίες που πονέσανε
από τα κυπαρίσσια που σφάχτηκαν
για να χτιστεί ένας πύργος κατακόκκινος
μ΄ ένα ρολόγι και δυο μαύρους δείχτες
κι οι δείχτες σα σταυρώνουν θά ΄ρχεται ένα σύννεφο
κι οι δείχτες σα σταυρώνουν θά ΄ρχεται ένα ξίφος
το σύννεφο θ΄ ανάβει τα γαρίφαλα
το ξίφος θα θερίζει το κορμί της

                 Ferninand Hodler (1853-1918), Γυναίκα με γαρύφαλλο.

Henri Matisse, γυναίκα στα πράσινα με γαρύφαλλο, 1909. Μουσείο Ερμιτάζ. Πετρούπολη.

                    Max Beckmann, Γυναίκα που ξεκουράζεται με γαρύφαλλα, 1940-1942.

Νικηφόρος Λύτρας (1832-1904), Στη γαρυφαλλιά, περίπου 1904. Εθνική Πινακοθήκη. Αθήνα.

Γιάννης Οικονόμου (1860-1931), γυναίκα που κόβει γαρύφαλλα. Δημοτική Πινακοθήκη. Συλλογή Κατσίγρα. Λάρισα.

John Collier (1850-1934), γυναίκα στα ροζ που μεταφέρει ροζ γαρύφαλλα.

Μίλτος Σαχτούρης, Η πληγωμένη Άνοιξη

Μίλτος Σαχτούρης, Η Πληγωμένη Άνοιξη

Γιάννης Οικονόμου. Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας

Santiago Rusiñol i Prats

Santiago Rusiñol i Prats

Max Beckmann

Ferninand Hodler, κοπέλα με γαρύφαλλα

Henri Matisse

John Collier

Νικηφόρος Λύτρας, Στη γαρυφαλλιά. Εθνική Πινακοθήκη

Τρίτη 15 Φεβρουαρίου 2022

Ο έρωτας στην ποίηση και τη ζωγραφική. Yπενθυμίσεις του Έρωτα. Ένα ποίημα της Κατερίνας Αγγελάκη Ρουκ

Kατερίνα Αγγελάκη Ρουκ,  Υπενθυμίσεις του Έρωτα

Ας θυμηθούμε τον έρωτα, μ' ένα ποίημα της Κατερίνας Αγγελάκη Ρουκ και δύο πίνακες ζωγραφικής που αγαπώ πολύ!

Emil Nolde (1867-1956), ζευγάρι στην παραλία, 1903. Ίδρυμα Emil Nolde. Ο Γερμανός εξπρεσιονιστής ζωγράφος απεικονίζει ένα ζευγάρι να περπατά αγκαλιασμένο στην παραλία. 

Αν σ’ έχει ξεχάσει ο έρωτας
εσύ θα τον ξαναθυμηθείς
μόλις η ματιά σου αγγίξει τη φύση
τις πλαγιές, τα κύματα
τα φυλλοβόλα δέντρα
που δεν αμφισβητούν ποτέ τις εποχές
τα ζώα που βγαίνοντας
απ’ την κοιλιά της μάνας τους
ξέρουν κιόλας πώς να ζήσουν
πώς ν’ αντισταθούν στους εχθρούς
που τους έχει ορίσει η φύση.
Πρόσεξε μόνο μην η ζωντανεμένη ανάμνηση
πέσει πάνω στο σωρό
απ’ τις προδομένες προσδοκίες σου
τ’ αναπάντητα όνειρά σου.

Ηenri Martin, Ζευγάρι ερωτευμένων, 1932-1935. Petit Palais. Μουσείο Καλών Τεχνών. Παρίσι (Musée des Beaux Arts de la Ville de Paris). Ένα ζευγάρι ερωτευμένων περπατά στους Κήπους του Λουξεμβούργο.

https://www.elculture.gr/blog/article/pente-poiimata-katerinas-aggelaki-rouk/

https://www.buceriuskunstforum.de/en/exhibitions/nolde-and-the-north

https://fr.wikipedia.org/wiki/Groupe_des_amoureux

https://art.rmngp.fr/en/library/artworks/henri-jean-guillaume-martin_groupe-des-amoureux_huile-sur-toile

Δευτέρα 3 Ιανουαρίου 2022

Πρωτοχρονιάτικες Ευχές με art nouveau κάρτες της Ethel Larcombe και το ποίημα "Ευχή" της Μαρίας Πολυδούρη

 Ευχές για τη Νέα Χρονιά

   Σκέφτομαι ότι μάλλον ανεπαίσθητη θλίψη μου προκαλούσε η χαρούμενη "εορταστική" ατμόσφαιρα της περιόδου Χριστούγεννα-Φώτα. Ποτέ δεν μου ταίριαζαν, από ιδιοσυγκρασία, οι συναναστροφές λόγω Γιορτών και οι πανηγυρικές εκδηλώσεις...

   Ωστόσο,  ας προσπαθήσουμε να δούμε με αισιοδοξία τη Νέα Χρονιά και ας επιχειρήσουμε να διασκευάσουμε την όποια θλίψη που μπορεί να αισθανόμαστε αυτές τις Ημέρες των Γιορτών με κάποιες παλιές κάρτες-εικόνες "art nouveau" της Βρετανής εικονογράφου "Ethel Larcombe" (1876-1940) και με το ποίημα "η ευχή μου" της γνωστής μας ποιήτριας Μαρίας Πολυδούρη (1902-1930). Πιστεύω ότι θα άρεζαν στην αισθαντική ποιήτρια οι εικόνες της Ethel Larcombe.

  Το έργο της εικονογράφου Ethel Larcombe (1876-1940) είναι μία πρόσφατη "ανακάλυψή" χάρη στο Διαδίκτυο. Ξεκινώ από τη ρομαντική κάρτα με Πρωτοχρονιάτικες ευχές. "New Year Greetings" ("Χαιρετισμοί για το Νέο Έτος") διαβάζουμε στην εικόνα-κάρτα της Ethel Larcombe. Mία γυναικεία αιθέρια νεραϊδένια μορφή  εύχεται για το Νέο Έτος, σκορπίζοντας τα τριαντάφυλλα που έχει στην αγκαλιά της... Και στον υπότιτλο της εικόνας διατυπώνεται η ευχή "Μακάρι η ευτυχία να στρώσει με λουλούδια τη διαδρομή στο νέο έτος".

Ethel Larcombe (1876-1940), Ευχές για το Νέο Έτος. Αρχές του 20ού αιώνα. 

Η Ethel Larcombe κινήθηκε στον κύκλο της Σχολής της Γλασκώβης και του κινήματος διακόσμησης  Arts and Crafts (Tέχνες και Χειροτεχνίες) του οποίου κύριος εκπρόσωπος θεωρείται ο William Morris, ενώ επηρεάστηκε και από την ατμόσφαιρα των έργων των Προραφαηλιτών ζωγράφων. Οι "art nouveau" εικόνες της διακόσμησαν βιβλία και περιοδικά, ενώ επίσης φιλοτέχνησε εξώφυλλα βιβλίων και δημιούργησε τις διαφημίσεις εταιριών διακόσμησης του κινήματος "Arts and Crafts" (Για το κίνημα "Arts and Crafts", βλ. Μία εισαγωγή στο κίνημα "Arts and Crafts". Victoria and Albert Museum")


Ethel Larcombe, Άγρια τριαντάφυλλα.

Oι εικόνες της Ethel Larcombe  με νεράιδες, πριγκίπισσες, νεαρές γυναίκες και κορίτσια να περιβάλλονται με λουλούδια μου θύμισαν το ανέκδοτο ποίημα της Μαρίας Πολυδούρη 
"η ευχή μου"

Μαρία Πολυδούρη, η ευχή μου 

Αφιερωμένο στην Τίλλα Μπαλή

Τώρα ποὺ ὅλοι σοῦ στέλνουνε ὁλόθερμες εὐχὲς
ὁ δρόμος μπρὸς σ᾿ ἀνοίγεται μὲ ἄνθη στολισμένος
Σὲ συνοδεύουν τἄσματα τὰ γέλοια κ᾿ οἱ χαρές
κι ὁ δρόμος Σου μοσχοβολᾶ μὲ ρόδο ποὖν σπαρμένος

Τώρα ποὺ τὰ πουλάκια ἀκόμα μὲ λαχτάρα
Χίλιες εὐχὲς σοῦ στέλνουν μ᾿ ὁλόγλυκεια φωνή
πρόσεξε καὶ στ᾿ ἀγέρι νὰ δῆς μὲ τί γλυκάδα
σοῦ ψιθυρίζει πάντα τὴν ἰδικὴ μ᾿ Εὐχή

Τὸ ξεύρω πὼς γιὰ Σένα
εἶναι μικρὴ πλασμένη
ἂν τούτοις πίστευσέ με
ἀπὸ καρδιᾶς βγαλμένη

«Μὲ χίλια ροδοπέταλα
Σὲ ραίνω λατρευτή μου
Σοῦ εὔχομαι χρυσὴ ζωή»
αὐτὴ εἶναι ἡ Εὐχή μου.

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Φιλολογική Πρωτοχρονιά" (1964).

Ethel Larcombe, Nεαρή κοπέλα που μαζεύει λουλούδια σε καλάθι.

Ethel Larcombe, Νεαρή γυναίκα με μπονέ.

Ethel Larcombe, Το σονέτο, γύρω στα 1910.

Ethel Larcombe, Ωραία μου Κυρία, γύρω στα 1910.

Ethel Larcombe, μία μινιατούρα σε art nouveau στυλ. Ca 1910.

Ethel Larcombe, Κοπέλα σε art nouveau στυλ. Γύρω στα 1906.

Ethel Lancombe, Δύο κοριτσάκια παρακολουθούν πεταλούδες. Γύρω στα 1908.

Ethel Larcombe, Φεγγαρόφως.

Ethel Larcombe, Πορτραίτο κοπέλας. Γύρω στα 1911.


Εξώφυλλα της Ethel Larcombe για τον εκδοτικό οίκο  Blackie & Son Ltd. 


Εξώφυλλα της Ethel Larcombe για τον εκδοτικό οίκο  Blackie & Son Ltd. 



Ethel Larcombe, Eξώφυλλο Βιβλίου με τριαντάφυλλα σε στυλ της Σχολής της Γλασκώβης.


Ethel Larcombe, Νεαρή γυναίκα με κρίνα. Γύρω στα 1910.

Ethel Larcombe, Γιρλάντες με μαργαρίτες.


Ανέκδοτα ποιήματα της Μαρίας Πολυδούρη

Εthel Larcombe, Eυχές για το Νέο Έτος

Ethel Larcombe, Άγρια τριαντάφυλλα

Ethel Larcombe (1876-1940)

Ethel Larcombe, νεαρή κοπέλα που μαζεύει λουλούδια σε καλάθι

Ethel Larcombe, To σονέτο

Εthel Larcombe, μινιατούρα art nouveau

Εthel Larcombe, Eξώφυλλο βιβλίου

Ethel Larcombe, κοπέλα σε art nouveau στυλ.

Ethel Lancombe, Eξώφυλλα βιβλίου

Τρίτη 28 Δεκεμβρίου 2021

Η προσκύνηση των Μάγων. Προραφαηλίτες ζωγράφοι και ένα ποίημα για το "ταξίδι των μάγων" της Ζωής Καρέλλη

Το ταξίδι των Μάγων.

Αυτές τις ημέρες των Χριστουγέννων θυμήθηκα το ποίημα της Ζωής Καρέλλη, "Το ταξίδι των Μάγων" και πίνακες των Προραφαηλιτών ζωγράφων που απεικονίζουν τη σκηνή της προσκύνησης των Μάγων στη φάτνη του νεογέννητου Χριστού.

 

Edward Burne Jones, Το Αστέρι της Βηθλεέμ. 1887-1891. Birmingham Museums and Art Gallery. Οι τρείς βασιλείς μάγοι έχουν φθάσει στον τελικό προορισμό του ταξιδιού τους και προσφέρουν τα πολύτιμα δώρα στον Νεογέννητο Χριστό. Διακρίνεται ο άγγελος να κρατά στα χέρια του το Αστέρι της Βηθλεέμ. Το φως του οδήγησε τους Μάγους στη φάτνη της Γέννησης.

Στο εξαιρετικό ποίημα της Ζωής Καρέλλη ακούμε τη φωνή του ποιητικού υποκείμενου που ταυτίζεται μ' έναν από τους τρεις μάγους. Ένας μάγος έχει μείνει μονάχος να πορεύεται στα σκοτεινά, αναζητώντας τον προορισμό του...

Ζωή Καρέλλη, Το ταξίδι των μάγων

Έπρεπε να ’μαστε τρεις.
Αν δεν ήταν τόσο σκοτάδι,
θα καταλάβαινα ίσως, γιατί
έχω μείνει τόσο μονάχος.

Πόσο έχω ξεχάσει.
Πρέπει απ’ αρχής πάλι το ταξίδι
ν’ αρχίσει.
Πότε ξεκινήσαμε, τότε, οι τρεις;
Ή μήπως, κάποτε, είχαμε ανταμώσει...
Μαζί πορευτήκαμε ένα διάστημα,
όσο μας οδηγούσε άστρο λαμπρό.
Αυτό άλλαξε την οδό ή εγώ
τίποτα πια να δω δεν μπορώ;
Πού βρίσκομαι τώρα, σε τέτοιον καιρό,
σκληρό, ανένδοτο, δύσκολο,
εγώ, ανήσυχος, βιαστικός.
Μήπως κι η ώρα πλησίασε;
Πού να το ξέρω!


Edward Burne Jones, Η Προσκύνηση των Μάγων, 1861. Από τρίπτυχο. Tate Britain.

Edward Burne Jones, O Eυαγγελισμός και η Προσκύνηση των Μάγων. 1861. Τρίπτυχο για την εκκλησία του Αγ. Παύλου. Brighton. Tate Britain.

Πού είναι τα δώρα;
είχαμε τότε τοιμάσει δώρα
ήμερα, ήσυχα
δώρα ημών των ταπεινών, χρυσόν
λίβανον και σμύρναν άλλοτε
με θαυμασμό κι ευλάβεια του φέρναμε.

Τώρα σ’ αυτόν τον καιρό
σίδερο, κεραυνό και φωτιά.

John Duncan (1866-1945), Οι τρεις βασιλείς (Μάγοι). 1915.

Ήμασταν τρεις,
τώρα κανέναν άλλον δε βλέπω
κι αισθάνομαι τα χέρια μου
πότε άδεια, πότε βαριά.
Βασιλείς τότε προς τον βασιλέα
του κόσμου, τώρα κανείς
δε βασιλεύει με βεβαιότητα.
Σκοτάδι βαρύ. Ποιος μ’ οδηγεί;
Δίχως συντροφιά,
δίχως άστρο κανένα πηγαίνω.

Edward Burne Jones, Το αστέρι του Βηθλεέμ. Από το Βιβλίο των Λουλουδιών. 1882-1898. Βρετανικό Μουσείο.

Μόνη προσφορά, η μεγάλη που γνωρίζω,
συμφορά της στέρησής Του.
Τι να προσφέρω σημάδι ευλάβειας
κι υποταγής; Εμείς, άνθρωποι
της παράφορης τούτης εποχής,
τι μπορούμε, δικό μας, ευτυχείς
να Του δώσουμε; Είναι ανάγκη
να βρούμε την προσφορά.

Dante Gabriel Rossetti, H Προσκύνηση, 1858-1864. Tate Britain.


Τίποτα δεν προσφέρει της ψυχής μας
ο τόσος αγώνας.
Χρυσόν, λίβανον και σμύρναν
άλλοτε, δώρα απλά.
Μας παιδεύει η ασυμπλήρωτη προσφορά.
Τώρα που πορεύομαι στο σκοτάδι,
χωρίς τη χαρά των δώρων, μονάχος,
δεν έχω παρά τον εαυτό μου να δώσω.

Εν συντριβή βαδίζοντα.

Από τη συλλογή Κασσάνδρα και άλλα ποιήματα (1955)

Edward Burne Jones, H προσκύνηση των Μάγων. Λεπτομέρεια από το Το Δυτικό παράθυρο στην Εκκλησία του Αγ. Deiniol στο Hawarden του Flintshire. Ουαλία. 


Edward Burne Jones, H προσκύνηση των Μάγων. Το Δυτικό παράθυρο στην Εκκλησία του Αγ. Deiniol στο Hawarden του Flintshire. Ουαλία. 


Παρασκευή 24 Δεκεμβρίου 2021

Helleborus Niger, Το Χριστουγεννιάτικο Τριαντάφυλλο: ποιήματα και πίνακες ζωγραφικής

 Το ρόδο των Χριστουγέννων

...επειδή έρχονται τα Χριστούγεννα, σκέφτηκα μιλήσω για το "χριστουγεννιάτικο τριαντάφυλλο", το "ρόδο των Χριστουγέννων". Πρόκειται για το φυτό με τo λατινικό όνομα "Helleborus Niger", στα ελλληνικά "Ελλέβορος ο Μέλας". Έχει μικρά άνθη σε λευκό ή μερικές φορές ρόδινο χρώμα στην κάτω επιφάνεια του πέταλου, ενώ ο χαρακτηρισμός του "Μέλας" φαίνεται ότι οφείλεται στις μαύρες ρίζες του φυτού. Φύεται σε ξέφωτα ορεινών περιοχών και ανθίζει τον Χειμώνα, συγκεκριμένα την περίοδο Δεκεμβρίου-Μαρτίου, αψηφώντας το κρύο και το χιόνι. Το συναντάμε κυρίως στα βουνά της Κεντρικής Ευρώπης (από τις Ανατολικές Άλπεις ως τα Βόρεια Βαλκάνια. Στην Ελλάδα ο "Ελλέβορος ο Μέλας" είναι πολύ σπάνιο είδος, μπορούμε όμως να βρούμε άλλα είδη του φυτού, όπως είναι ο "Ελλέβορος ο Κυκλόφυλλος"

   Ο "Ελλέβερος ο Μέλας" στην Κεντρική Ευρώπη (ιδιαίτερα στη Γερμανία, Αυστρία) ονομάζεται "ρόδο των Χριστουγέννων", αν και δεν ανήκει στην ίδια οικογένεια των ροδοειδών φυτών, αλλά στην οικογένεια που ανήκουν οι ανεμώνες και οι νεραγκούλες. Τα άνθη του έχουν απεικονιστεί από γνωστούς ζωγράφους, όπως ο Γάλλος Claude Monet, o Ολλανδός Piet Mondrian, ο Σουηδός Carl Larsson, η Βρετανή Jessica Hayllar.

   Ένας χαρακτηριστικός πίνακας που απεικονίζει αριστοτεχνικά τα άνθη του "Χριστουγεννιάτικου Ρόδου" είναι ο παρακάτω πίνακας του Γάλλου ιμπρεσιονιστή Monet, που αποτέλεσε και η αφορμή για να αναζητήσω πληροφορίες για αυτό το φυτό με το "χριστουγεννιάτικο" όνομα. 

Claude Monet, Τα ρόδα των Χριστουγέννων. 1883.

Μία εξαιρετική απεικόνιση του άνθους του "Χριστουγεννιάτικου ρόδου" είναι και ο πίνακας του Ολλανδού Mondrian.

Piet Mondrian (1872-1944), Λευκά ρόδα των Χριστουγέννων, 1923.

H αναζήτησή μου για τα "Χριστουγεννιάτικα τριαντάφυλλα", που στην πραγματικότητα δεν είναι τα γνωστά μας τριαντάφυλλα, αλλά άλλο είδος φυτού, με οδήγησε και σε δύο ποιήματα Ελλήνων ποιητών. Ας τα διαβάσουμε!

Τάκης Βαρβιτσιώτης, Χριστουγεννιάτικα Τριαντάφυλλα

Ο τελευταίος καπνός
Στην όχθη τ’ ουρανού

Πίσω απ’ το τζάμι
Χέρια κάτασπρα
Ικετεύουν σαν πουλιά

Κι ένα λυχνάρι θρυμματίζεται
Σχηματίζοντας
Μικρές κόκκινες φλόγες

Τότε
Κάποια παιδούλα
Αρχίζει να γράφει
Το πιο ωραίο της ποίημα

Carl Larsson (1853-1919), Τα ρόδα των Χριστουγέννων, 1889.

Γεώργιος Δροσίνης, Χριστουγεννιάτικα Τριαντάφυλλα

Τα Χριστουγεννιάτικα Τριαντάφυλλα,
-θάμα σ'άλλα χρόνια περασμένα-
τα είδα αλήθεια, με τα μάτια ορθάνοιχτα,
μια φορά ν'ανθίσουν και για μένα.

Τα είδα μες στα σκόρπια τα ξερόφυλλα
να βλασταίνουν απ' το πέρασμά σου
και τον παγωμένο αέρα ευώδιασαν
τα Τριαντάφυλλα-ή το ανάστημά σου!

Θάματα παλιών καιρών δε γίνονται,
δε γυρίζει πίσω η Πίστη η πρώτη.
Τα Χριστούγεννα Τριαντάφυλλα
τ' άνθισε για με η δική σου η Νιότη.

Jessica Hayllar (1858-1940), Helleborus Niger. Tο ρόδο των Χριστουγέννων, 1911. Mία επίσης εξαιρετική απεικόνιση του άνθους.

 Το άνθος του "Helleborus Niger" συνδέεται με τον μύθο του "ρόδου των Χριστουγέννων", μία συγκινητική ιστορία με ηρωίδα μία βοσκοπούλα, τη Madelon, που το χειμωνιάτικο βράδυ της Γέννησης του Χριστού είδε τους τρεις Μάγους με τα πολύτιμα δώρα τους, αλλά και κάποιους βοσκούς με πιο φτωχικά δώρα να πηγαίνουν να προσκυνήσουν το θείο Βρέφος. 

Catherine Cameron (1874-1945), Ο μύθος του ρόδου των Χριστουγέννων.

   H βοσκοπούλα ακολούθησε τους προσκυνητές και έφθασε και αυτή στο στάβλο της Γέννησης, όμως δεν είχε κάποιο δώρο να προσφέρει, όπως οι Μάγοι και οι άλλοι βοσκοί. Ούτε ένα λουλούδι δεν μπορούσε να βρει για να προσφέρει στο Νεογέννητο, γιατί χιόνι είχε καλύψει τα πάντα. Άρχισε να κλαίει...τότε ένας άγγελος την λυπήθηκε και της χάρισε ένα "θαύμα"...από τα δάκρυά της, που έπεφταν στο χιονισμένο έδαφος άνθισε ένα λουλούδι, το "χριστουγεννιάτικο ρόδο", ένα δώρο για τον μικρούλη Χριστό...
  Ο μύθος του "ρόδου των Χριστουγέννων" αποτυπώθηκε σε πολλές εικονογραφήσεις και Χριστουγεννιάτικες κάρτες στα τέλη του 19ου-αρχές του 20ού αιώνα.

S. Broome, Ο μύθος του ρόδου των Χριστουγέννων. Εικόνα από το περιοδικό "η Σφαίρα". 1923.


Walter Crane,  η νεράιδα "τo ρόδο των Χριστουγέννων". Εικόνα από το βιβλίο 'Flora's Feast, a Fairy's Festival of Flowers". 1889-1892.

Helga von Cramm, χρωμολιθογραφική κάρτα με το άνθος του "Helleborus Niger" και μία προσευχή. Γύρω στα 1880.


Σάββατο 16 Οκτωβρίου 2021

"Έβρεχε η βροχή, βροχή καθημερινά"! Στίχοι του Σαίξπηρ και πίνακες ζωγραφικής με θέμα τη βροχή

 H βροχή στη ζωγραφική με στίχους του Σαίξπηρ

"Με αγέρα και βροχή..." περάσαμε τις προηγούμενες ημέρες...
...επειδή, λοιπόν, έβρεχε καθημερινά, μέρα και νύχτα, αυτές τις ημέρες, θυμήθηκα το στίχο του Σαίξπηρ "έβρεχε η  βροχή, βροχή καθημερινά" ("rain it raineth every day") από τη ρομαντική κωμωδία "Δωδέκατη Νύχτα" ή "Ό,τι θέλετε" που θεωρείται ότι γράφηκε γύρω στα 1601-1602.
Ο στίχος "rain it raineth every day" αποτελεί και τον τίτλο  έργων Βρετανών  ζωγράφων, που εμπνεύστηκαν από το έργο του Σαίξπηρ. To μοτίβο της βροχής επαναλαμβάνεται στο τραγούδι, που λέει στο τέλος του έργου ο Γελωτοποιός (Fest). Σας παραθέτω το τραγούδι σε μετάφραση του Βασίλη Ρώτα. 

Σαίξπηρ Έργα, Δωδεκάτη Νύχτα-Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας. 
Μετάφραση Βασίλη Ρώτα, α΄ έκδοση Ίκαρος, Αθήνα 1949.

Σαν ήμουν ήμουν κούτσικο μωρό
Με χάι χάι μ’αγέρα και βροχή
Τρελό’μουνα κι ανήξερο
Κι έβρεχε η βροχή, βροχή καθημερινά

Μα κι όταν εμεγάλωσα καλά
Με χάι χάι μ’αγέρα και βροχή
Χαμίνια κλέφτες ποιος βοηθά
Κι έβρεχε η βροχή, βροχή καθημερινά

Κι όταν, αλί μου, μπήκα σε παντρειά
Με χάι χάι μ’αγέρα και βροχή
Με τον καβγά δεν πρόκοψα
Κι έβρεχε η βροχή, βροχή καθημερινά

Το βράδυ πάντα πλάγιαζα βαρύς
Με χάι χάι μ’αγέρα και βροχή
Μπεκροπαρέα ολημερίς
Κι έβρεχε η βροχή, βροχή καθημερινά

Πάει καιρός που πιάστη η πλάση αυτή
Με χάι χάι μ’αγέρα και βροχή
Κι ας πάει, το δράμα τέλειωσε
Πρόθυμοι για σας εδώ καθημερινά

   Ας δούμε τις απεικονίσεις του στίχου "Έβρεχε η βροχή, βροχή καθημερινά" από τρεις Βρετάνους ζωγράφους, του Norman Garstin (1847-1926), του Leonard Campbell Taylor (1874-1969) και του George Frederic Watts (1817-1904).

Norman Garstin (1847-1926), "Έβρεχε  βροχή, η βροχή καθημερινά ". 1889. Penlee House Gallery and Museum. Στην προβλήτα του Penlee της Κορνουάλης μία βροχερή ημέρα! Μία μητέρα με παιδί σε πρώτο πλάνο.


Ο πίνακας του Garstin μου θύμισε τον παρακάτω πίνακα του Αμερικανού Childe Hassam, που απεικονίζει μία βροχερή ημέρα σε δρόμους της Βοστόνης.

Childe Hassam (1859-1935), Βροχερή ημέρα. Βοστόνη. 1885.  Toledo Art Museum. Μία μητέρα και το παιδί της στη βροχή.

Δύο γυναίκες σε περισυλλογή και ονειροπόληση, που βρίσκονται στο εσωτερικό μίας Βικτωριανής εξοχικής κατοικίας μία βροχερή ημέρα, απεικονίζει ο πίνακας του Leonard Campbell Taylor.  Η μία στέκεται στο παράθυρο και κοιτάζει το μουντό τοπίο, κρατώντας ένα βιβλίο, ενώ η άλλη ονειροπολεί έχοντας στην αγκαλιά της μία γάτα, καθισμένη αναπαυτικά στην πολυθρόνα. O τίτλος υπονοεί  ότι βρέχει καθημερινά για μέρες.

Leonard Campbell Taylor (1874-1969), "Έβρεχε η βροχή, βροχή καθημερινά". 1906. 

Κατά κάποιον τρόπο ο πίνακας του Taylor μου θύμισε την ατμόσφαιρα του παρακάτω πίνακα του Αμερικανού Fr. Weston Benson. Στη σκηνή διακρίνουμε μόνο μία νεαρή γυναίκα να κάθεται αναπαυτικά και να διαβάζει μπροστά στο τζάκι. Το παράθυρο μόλις που διακρίνεται στο βάθος του δωματίου...

Frank Weston Benson (1862-1951), Μία βροχερή ημέρα, 1906. Chicago Art Institute.

Τέλος, ένας ακόμα πίνακας για τη "βροχή, που έβρεχε βροχή καθημερινά" του Προραφαηλίτη George Frederic Watts (1817-1904).

George Frederic Watts (1817-1904),  "H βροχή έβρεχε βροχή καθημερινά", 1883.

Norman Garstin, Η βροχή που βρέχει καθημερινά

Child Hassam, Βροχερή Ημέρα. Βοστόνη.

Leonard Campbell Taylor, Η βροχή που βρέχει καθημερινά

Fr. W. Benson, Μία βροχερή ημέρα

George Frederic Watts, H βροχή που βρέχει καθημερινά