Το Φως του Καλοκαιριού στους πίνακες του Edward Hopper

 Αποχαιρετώντας το Καλοκαίρι με πίνακες του Edward Hopper

....Ήλθε ο Σεπτέμβριος για ακόμη μια χρονιά...και καθώς το Καλοκαίρι αρχίζει να απομακρύνεται-έστω και με αργό βηματισμό- σκέφτηκα να αποχαιρετήσουμε το καλοκαιρινό φως με μία επιλογή από πίνακες ενός αγαπημένου ζωγράφου, του Αμερικανού φωτο-ρεαλιστή Edward Hopper (1882-1967).

   Οι πίνακες, που έχω επιλέξει, απεικονίζουν ιδιωτικές στιγμές των ανθρώπων των σύγχρονων μεγαλουπόλεων και αποτυπώνουν τη μοναξιά του ατόμου υπό το "σκληρό" εκτυφλωτικό φως του καλοκαιρινού ήλιου σε κλειστούς εσωτερικούς, αλλά και ανοιχτούς εξωτερικούς χώρους.

Edward Hopper (American, 1882-1967), Καλοκαιρινό εσωτερικό, 1909. Whitney Museum of American Art. Bλ. https://whitney.org/collection/works/5898

Edward Hopper (American, 1882-1967), Καλοκαιρινή εποχή, 1943. Delaware Art Museum. Βλ. https://emuseum.delart.org/objects/249/summertime?ctx=00de668c1aef13f42e847d700769b8580d3e2315&idx=0

Edward Hopper (American, 1882-1967), Καλοκαιρινό βράδυ, 1947. Ιδιωτική Συλλογή. Βλ. https://www.getdailyart.com/18360/edward-hopper/summer-evening

https://arthive.com/edwardhopper/works/324376~Summer_evening

Edward Hopper (American, 1882-1967), Καλοκαίρι στην πόλη, 1949. Ιδιωτική Συλλογή. Βλ. https://www.wikiart.org/en/edward-hopper/summer-in-the-city-1950

Edward Hopper (American, 1882-1967), Πρωινό στο Cape Cod, 1950. Smithsonian Museum of American Art. Βλ. https://americanart.si.edu/artwork/cape-cod-morning-10760

Edward Hopper (American, 1882-1967), Πρωινός ήλιος, 1952. Columbus Museum of Art. Ohio. Βλ. http://5095.sydneyplus.com/final/Portal/Default.aspx?lang=en-US

Edward Hopper (American, 1882-1967), Φως του ήλιου στην πόλη, 1954.  Hirshhorn Museum and Sculpture Garden. Βλ. https://www.si.edu/object/city-sunlight:hmsg_66.2505

Edward Hopper (American, 1882-1967), Άνθρωποι στον ήλιο. 1960. Smithsonian Museum of American Art. Βλ. https://americanart.si.edu/artwork/people-sun-10762

Edward Hopper (American, 1882-1967),, Θεατές της θάλασσας. 1952. Ιδιωτική Συλλογή. Βλ. https://www.dailyartmagazine.com/sea-watchers-edward-hopper/

Edward Hopper (American, 1882-1967), Νότια Καρολίνα. Πρωινό. 1955. Whitney Museum of American Art. Βλ. https://whitney.org/collection/works/789

Edward Hopper (American, 1882-1967), Φως του ήλιου σε μια καφετέρια. 1958. Yale University Art Gallery. Βλ. https://artgallery.yale.edu/collections/objects/52642

Edward Hopper (American, 1882-1967), Φως του ήλιου στα brownstones (σπίτια με καφέ πέτρες), 1956. Wichita Art Museum. Βλ. https://wichitaartmuseum.org/our-collection/collection/sunlight-on-brownstones/

Edward Hopper, Φως του ήλιου στο δεύτερο όροφο. 1960. Whitney Museum of American Art. Βλ. https://whitney.org/collection/works/873

Edward Hopper (American, 1882-1967), Γυναίκα στον ήλιο,  1961. Whitney Museum of  American Art. Βλ. https://whitney.org/collection/works/1337

Για το έργο του Edward Hopper, βλ. https://www.edwardhopper.net/

Ο έρωτας στην ποίηση και τη ζωγραφική. Θά' ρθει μια μέρα...

Μανόλης Αναγνωστάκης, Θά' ρθει μια μέρα...

Θά ’ρθει μια μέρα που δε θα ’χουμε πια τί να πούμεΘα καθόμαστε απέναντι και θα κοιταζόμαστε στα μάτιαΗ σιωπή μου θα λέει: Πόσο είσαι όμορφη, μα δε βρίσκω άλλο τρόπο να σ’ το πωΘα ταξιδέψουμε κάπου, έτσι από ανία ή για να πούμε πως κι εμείς ταξιδέψαμε.

Édouard Manet, Στου Πατέρα Lathuille (Chez le père Lathuille). 1879. Ο κόσμος ψάχνει σ’ όλη του τη ζωή να βρει τουλάχιστο τον έρωτα, μα δε βρίσκει τίποτα.Σκέφτομαι συχνά πως η ζωή μας είναι τόσο μικρή που δεν αξίζει καν να την αρχίσει κανείς.Απ’ την Αθήνα θα πάω στο Μοντεβίδεο ίσως και στη Σαγκάη·είναι κάτι κι αυτό δεν μπορείς να το αμφισβητήσεις. Edward Hopper, Νέα Υόρκη. Εστιατόριο. 1922. Καπνίσαμε —θυμήσου— ατέλειωτα τσιγάρα συζητώντας ένα βράδυ—Ξεχνώ πάνω σε τί— κι είναι κρίμα γιατί ήταν τόσο μα τόσο ενδιαφέρον. Μια μέρα, ας ήτανε, να φύγω μακριά σου αλλά κι εκεί θά ’ρθεις και θα με ζητήσειςΔεν μπορεί, Θε μου, να φύγει κανείς ποτέ μοναχός του. Gotthardt Kuehl, Ερωτευμένοι σε καφέ. 1885. https://www.wikiart.org/en/edward-hopper/new-york-restaurant-1https://www.wikiart.org/en/edouard-manet/at-father-lathuille-1879http://www.wikigallery.org/wiki/painting_204463/Gotthardt-Kuehl/Lovers-in-a-Cafe http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=7 http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/manolhs_anagnwstakhs_poems.htm#ΘΑ_ΡΘΕΙ_ΜΙΑ_ΜΕΡΑ

Νυχτερινές ιστορίες της Sally Storch και Βραδιάζει του Νικηφόρου Βρεττάκου

Βραδιάζει...

   Καθώς βραδιάζει, ανακάλεσα την εικόνα ενός αγαπημένου πίνακα μίας σύγχρονης Αμερικανίδας ζωγράφου, της Sally Storch. 

    Βραδυάζει ή έχει βραδυάσει...Μία γυναίκα έχει αφήσει το βιβλίο της στο κρεβάτι και κοιτάζει από το παράθυρο, τα φωτισμένα παράθυρα των απέναντι κτιρίων. Δεν βλέπουμε το πρόσωπό της...είναι μόνη στο δωμάτιο...

Sally Storch, Νυχτερινές Ιστορίες. 2008.  Ιδιωτική Συλλογή.
Το βιβλίο ανοιγμένο... Μία γωνία ενός δωματίου με απαλό φως...Μπορεί να βρίσκεται στο υπνοδωμάτιο του σπιτιού της ή στο δωμάτιο ξενοδοχείου.  Γλυκύτατη μελαγχολία αποπνέει η σκηνή...

Νικηφόρος Βρεττάκος, Βραδιάζει

Βραδιάζει στόν κόσμο, τά παράθυρα κλείνουν

ἀνάβει τό φῶς καί τό ξένο δωμάτιο γίνεται

ὁ κόσμος. Τά λίγα βιβλία μου πᾶνε

κ’ ἔρχονται τότε, διασχίζουν τό χῶρο,

σά νἆναι πρόσωπα φιλικά πού στά χέρια τους

κρατᾶνε ψωμί, νερό φροῦτα, φάρμακα.

Κ’ ἕνα ἀπ’ ὅλα τή νύχτα, ἀνοιχτό στίς σελίδες

πού κλείνουν τά μάτια μου, μένει κοντά μου,

στήν κουβέρτα μου πάνω– φύλακας ἅγγελος

πού ἕπεσε μπρούμυτα κι ἀκούει τήν καρδιά μου.

Edward Hopper, Νυχτερινά παράθυρα. 1928. Ιδιωτική Συλλογή. 

Οι φωτορεαλιστικές εικόνες της Sally Storch έχουν εμφανείς αναφορές στο έργο του μεγάλου Αμερικανού ζωγράφου Edward Hopper (1888-1964), που έχει απεικονίσει στιγμιότυπα της μοναχικής ζωής των κατοίκων των μεγάλων αστικών κέντρων.

Edward Hopper, Δωμάτιο στο Μπρούκλιν. 1932. Μουσείο Καλών Τεχνών. Βοστόνη.

http://www.mfa.org/collections/object/room-in-brooklyn-32499

https://www.wikiart.org/en/edward-hopper/all-works

http://sallystorch.com/work/
http://nikiforosvrettakos.gr/post/vradiazei-2014-01-13

Θα περιμένουμε μην τυχόν περάσει το τραίνο μας. Ένα ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου και πίνακες του Edward Hopper για τραίνα

   …Επειδή αυτές τις μέρες όλοι περιμένουμε…Σκέφτομαι ένα ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου που νομίζω πως θα μπορούσε να έχει γραφεί σήμερα.

Ανδρέας Εμπειρίκος, θα περιμένουμε

Θα περιμένουμε μην τυχόν περάσει

Το τραίνο μας με το πολύτιμο φορτίο

Το τραίνο μιας άλλης ώρας

Μιας άλλης χώρας που σύνορα δεν έχει.

Θα περιμένουμε μην τυχόν περάσει

Το τραίνο που δεν μπορεί  μια και ξεκίνησε να σταματήσει

Τώρα σε σήραγγα μπορεί να βρίσκεται

Μπορεί να βρίσκεται σε δύσκολο βουνό

Ίσως σε κάμπο με πλημμύρα

Σε τόπο που νά' ναι μεσημέρι

Ή σ' άλλον που νά' ναι βράδυ

Μα θα περάσει.

Ed. Hopper, Ο σταθμός του El. 1908. Μουσείο Αμερικανικής Τέχνης Whitney. Ν. Υόρκη.

Ed. Hopper, Ο σταθμός του El. 1919-23. Μουσείο Αμερικανικής Τέχνης Whitney. Ν. Υόρκη.

Κι εμείς θα περιμένουμε

Γιατί δεν είναι δυνατό να δεσμευθεί

Δεν είναι δυνατόν να σπάσει

Να κουραστεί σε στέππες και σε πάμπες

Και σ' επικίνδυνες ανηφοριές

Το τραίνο μας, που σίγουρα θα φτάσει.

Ed. Hopper, Ηλιοβασίλεμα στις σιδηροδρομικές γραμμές. 1929. Μουσείο Αμερικανικής Τέχνης Whitney. Ν. Υόρκη.

Θα περιμένουμε λοιπόν ακόμα,

Σήμερα κι αύριο και μεθαύριο

Θα περιμένουμε το τραίνο πάντα

Γιατί δεν είναι δυνατόν να μην περάσει.

Αθήνα 14/8/1934

Βλ. Ανδρέας Εμπειρίκος, 1934. Προϊστορία ή καταγωγή, Εισαγωγή-Επιμέλεια Γιώργης Γιατρομανωλάκης, Εκδ. Άγρα, Αθήνα 2014, σ. 115.

Ed. Hopper, O σιδηροδρόμος. 1908. Ιδιωτική Συλλογή.

…Kαι φυσικά οι ατμοσφαιρικοί πίνακες του αγαπημένου μου Edward Hopper με τραίνα και σιδηροδρομικούς σταθμούς μου φαίνονται ότι γράφηκαν για αυτό το ποίημα...

http://collection.whitney.org/object/7022

http://collection.whitney.org/object/6071

http://collection.whitney.org/object/5874

http://www.wikiart.org/en/edward-hopper/the-el-station

http://www.wikiart.org/en/edward-hopper/not_detected_235609

Ο κινηματογράφος στην ποίηση και τη ζωγραφική. Δύο ποιήματα και δύο πίνακες ζωγραφικής

Ανδρέας Εμπειρίκος και Τίτος Πατρίκιος. Δύο ποίηματα για τον κινηματογράφο.
Edward Hopper και John French Sloan. Δύο πίνακες ζωγραφικής για τον κινηματογράφο

Ανδρέα Εμπειρίκου, Τα μυστικά του σινεμά

Κινηματογράφος

Ή

Σινεμά

Ή

movies

Τα μυστικά του σινεμά
Είναι σαν της ποιήσεως τη μαγεία
Είναι σαν ποταμός που ρέει
Εικών εικών και άλλες εικόνες
Κ αίφνης – διακοπή
Cut! Cut! Coupez!
(Παρών και ο clackman κάθε τόσο)
Κ έπειτα πάλι ο ποταμός
Κ έπειτα πάλι εικόνες
Και ουδέποτε χάνεται ο ειρμός
Όχι στο νόημα μα στη μαγεία
Όσο και αν ρέουν τα καρέ
Βωβού ή ομιλούντος
Σαν ποταμός που ρέει
Ή σαν κορδέλα που εκτυλίσσεται
Φθάνει να ρέει η κάθε εικόνα
Με άκραν συνέπειαν στον εαυτόν της
Φθάνει να ζει πλήρη ζωή η κάθε μια
Τα μυστικά του σινεμά
Δεν είναι στο νόημα μα στην αλήθεια που έχουν
Τα ορατά οράματα κινούμενα μπροστά μας
Παράλογα ή λογικά
Τα μυστικά του σινεμά
Είναι και αυτά εικόνες.

Aπό την ποιητική συλλογή του Ανδρέα Εμπειρίκου, Αι γενεαί πάσαι ή η σήμερον ως αύριον και ως χθες.

Ed. Hopper, Κινηματογράφος, N. Υόρκη. 1939. Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης. Ν. Υόρκη. 

Είναι ένας από τους αγαπημένους μου πίνακες του Αμερικανού φωτορεαλιστή ζωγράφου Edward Hopper. Μία ατμοσφαιρική εικόνα από αίθουσα κινηματογράφου στη Ν. Υόρκη την περίοδο του Μεσοπολέμου, λίγο πριν την έναρξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ημίφως! στη μεγάλη οθόνη στην άκρη αριστερά διακρίνουμε αμυδρά ότι προβάλλεται η κινηματογραφική ταινία. Η αίθουσα έχει πολυτελή διακόσμηση. Βελούδινες κόκκινες πολυθρόνες, μοκέτα, κοραλί κυματιστή κουρτίνα, περίτεχνη διακόσμηση. Δύο μοναχικοί θεατές, ένας ηλικιωμένος άνδρας και μία γυναίκα με κάπελο παρακολουθούν την ταινία. Στην άκρη δεξιά όρθια, ακουμπισμένη στον τοίχο, κρατώντας το πηγούνι της με περισυλλογή, στέκεται η ταξιθέτρια...

Τίτος Πατρίκιος, Όπως οι ήρωες των Γουέστερν

Τον μάγευαν οι ήρωες των γουέστερν.

Ύστερα από περιπέτειες που είχε περάσει

Κι αυτός δεν ήθελε να τον αγγίζουν

Να τον αγαπούν, να τον θαυμάζουν,

Δεν ήθελε να είναι αντικείμενο

Ούτε των εντονότερων αισθήσεων,

Των πιο υψηλών συναισθημάτων.

Απαιτούσε ολομόναχος ν’ αποφασίζει

Πότε και ποιον προσωρινά θ’ αγγίξει

Θ’ αγαπήσει, θα θαυμάσει,

Απαιτούσε αυτός να δίνει τέλος

Σ’ ό,τι από μόνος του είχε αρχίσει.

Την ώρα που έφευγε

Κάτι αλλιώτικο προσπάθησε να πει

Όμως τα λόγια μείναν μέσα του

Κανένας τίποτα δεν άκουσε

Κανένας τίποτα δεν μπόρεσε να καταλάβει.

Από την ποιητική συλλογή του Τίτου Πατρίκιου, Η αντίσταση των γεγονότων

J. French Sloan, Ταινίες. Πέντε Σεντς. 1907. Ιδιωτική Συλλογή.

Ο Αμερικανός μεταϊμπρεσιονιστής ζωγράφος J. French Sloan ζωγραφίζει μία σκηνή από κινηματογραφική αίθουσα στις αρχές του 20ού αιώνα. Είναι μία αίθουσα nickelodeon όπου προβάλλονται ταινίες του βουβού κινηματογράφου. Έτσι ονομάζονταν τα λαϊκά σινεμά που ήταν πολύ δημοφιλή στο ευρύ κοινό. Η τιμή του εισιτήριου ήταν ένα νίκελ, δηλαδή πέντε σεντς. Τα πρώτα nickelodeon χτίστηκαν στις ΗΠΑ το 1905 και έως το 1915/1917 πάνω από δύο εκατομμύρια Αμερικανοί τα είχαν επισκεφθεί για να παρακολουθήσουν ταινίες.  Σε αντίθεση με την πολυτελή κινηματογραφική αίθουσα του πίνακα του Hopper, εδώ βλέπουμε μία απλή αίθουσα κατάμεστη από κόσμο διαφόρων κοινωνικών στρωμάτων (στην άκρη δεξιά διακρίνουμε μία γυναίκα με επιδερμίδα σκούρου χρώματος). Ο Sloan απεικονίζει με ρεαλισμό τις αντιδράσεις των θεατών. Άλλοι γελούν και φαίνεται να σχολιάζουν το έργο, μία γυναίκα κοιτάζει πίσω και όχι στην οθόνη, ένας θεατής κοιμάται...

http://www.moma.org/collection/object.php?object_id=79616
http://www.wikiart.org/en/john-french-sloan/movies-five-cents-1907
http://cinepivates.gr/2013/08/pws-ksekinhse-o-kinhmatografos.html

Ποιήματα για την ποίηση. Ποιήματα του Γ. Ρίτσου

   Υπάρχουν πολλά-πάμπολλα, θα έλεγα-αυτοαναφορικά ποιήματα, τα οποία αναφέρονται στην ποίηση, την ποιητική και στους ποιητές. Σήμερα επιλέγω δύο του Γιάννη Ρίτσου. Σε ποια πολιτεία "μαγική" κατοικούν, άραγε,  οι ποιητές;

Γιάννη Ρίτσος, Η άλλη πολιτεία

Υπάρχουν πολλές διασταυρούμενες μοναξιές-λέει-

πάνω και κάτω

κι άλλες ανάμεσα˙ αλλιώτικες ή όμοιες, αναγκαστικές, επι-

βλημένες

ή σαν επιλεγμένες, σαν ελεύθερες-διασταυρούμενες πά-

ντα.

Όμως, βαθιά, στο κέντρο, υπάρχει μόνον η μια μοναξιά

-λέει˙ 

μια κούφια πολιτεία, σχεδόν σφαιρική, χωρίς καθόλου

πολύχρωμες, ηλεκτρικές ρεκλάμες, καταστήματα, μοτοσι-

κλέτες,

μ' ένα λευκό, κενό, ομιχλώδες φως, διακοπτόμενο

από σπινθήρες αγνώστων σηματοδοτήσεων. Σ' αυτή την

πόλη

κατοικούν από χρόνια οι ποιητές. Βαδίζουν άηχα με σταυ-

ρωμένα χέρια,

θυμούνται αόριστα, λησμονημένα γεγονότα, λέξεις, τοπία,

ετούτοι οι παρηγορητές του κόσμου, οι πάντα απαρηγόρη-

τοι, κυνηγημένοι

απ' τα σκυλιά, τους ανθρώπους, τους σκόρους, τα ποντί-

κια, τ' αστέρια,

κυνηγημένοι κι απ' τις ίδιες τους τις ειπωμένες ή ανείπω-

τες λέξεις.

Από την ποιητική σύνθεση "Χειρονομίες"

 Ed. Hopper, Νωρίς Κυριακή πρωί. 1930. Whitney Μουσείο. Ν. Υόρκη.

Γιάννης Ρίτσος, Ο ποιητής

Όσο κι αν βρέχει το χέρι του μες στο σκοτάδι,

το χέρι του δε μαυρίζει ποτέ. Το χέρι του

είναι αδιάβροχο στη νύχτα. Όταν θα φύγει

(γιατί όλοι φεύγουμε μια μέρα) θαρρώ θα μείνει

ένα γλυκύτατο χαμόγελο στον κόσμο ετούτον

που αδιάκοπα θα λέει "ναι" και πάλι "ναι"

σ' όλες τις προαιώνιες διαψευσμένες ελπίδες.

Καρλόβασι 17.VII.87

Από την ποιητική σύνθεση "Τα αρνητικά της σιωπής"

Π. Σεζάν, Το φιλί της μούσας (της ποίησης). 1859-1860. Μουσείο ντ' Ορσέ. Παρίσι.

http://www.musee-orsay.fr/en/collections/index-of-works/resultat-collection.html?no_cache=1&zoom=1&tx_damzoom_pi1%5Bzoom%5D=0&tx_damzoom_pi1%5BxmlId%5D=016347&tx_damzoom_pi1%5Bback%5D=en%2Fcollections%2Findex-of-works%2Fresultat-collection.html%3Fno_cache%3D1%26zsz%3D9

http://collection.whitney.org/object/46345

Γυναίκες που εργάζονται. Πίνακες του Edward Hopper

Εργαζόμενες Γυναίκες. Πίνακες του  Edward Hopper

    Εδώ και καιρό σκέφτομαι να ξεκινήσω μια σειρά αναρτήσεων με θέμα την απεικόνιση γυναικών εν ώρα εργασίας. …και θα αρχίσω με πίνακες ενός αγαπημένου μου ζωγράφου, του φωτορεαλιστή Αμερικανού ζωγράφου Edward Hopper. 

"Εργαζόμενες γυναίκες", λοιπόν, παρουσιάζουν κάποιοι από τους πίνακες του Hopper. Γυναίκες που εργάζονται σε κλειστούς εσωτερικούς χώρους της μεγάλης πόλης. Μυστηριώδεις και αινιγματικές με μια αδιόρατη θλίψη να αιωρείται στην ατμόσφαιρα, οι εργαζόμενες γυναίκες του Hopper  κινούνται ή μάλλον ακινητοποιούνται στο ημίφως και περιβάλλονται από φωτοσκιάσεις.

Edward Hopper, Στο γραφείο το βράδυ. 1920. Walker Art Center. Minneapolis. Minnesota.

    

   Εποχή του Μεσοπολέμου στη Ν. Υόρκη. Οι γυναίκες-λίγες ακόμα- έχουν αρχίσει να εργάζονται σε γραφεία. Μια κομψή γυναικεία μορφή με μπλε φόρεμα στέκεται στη γωνία, πιθανόν στο γραφείο του προϊσταμένου της. Είναι βράδυ. Οι σκιες φωτίζουν τον τοίχο του γραφείου. Αριστοτεχνικά ζωγραφισμένες οι λεπτομέρειες…η γραφομηχανή στην άκρη αριστερά, η επίπλωση του γραφείου, το παράθυρο και τα φύλλα της πόρτας.

Edward Hopper, Κορίτσι που ράβει στη μηχανή. 1921. Μουσείο Thyssen Bornemisza. Μαδρίτη.

   Εργασία στο σπίτι. Μια κοπέλα ράβει στη μηχανή της. Στον τοίχο βλέπουμε τις σκιες από το παράθυρο. Είναι βράδυ. Οικιακή εργασία απεικονίζει και ο παρακάτω πίνακας. Βλέπουμε από το παράθυρο ενός διαμερίσματος μια γυναίκα με ποδιά να ασχολείται με τα "οικιακά". Τοπίο αστικό. Τα διαμερίσματα των πολυκατοικιών με τις κρυμμένες ιδιωτικές ζωές των ανώνυμων ενοίκων. Το βλέμμα του ζωγράφου "κλέβει" μία ιδιωτική στιγμή της γυναίκας και την "ακινητοποιεί" στο χρόνο.

Edward Hopper, Διαμερίσματα. 1923. Pennsylvania Academy of Fine Arts.

   Στον παρακάτω πίνακες βλέπουμε δύο γυναίκες εν ώρα εργασίας σ' ένα εστιατόριο. Η σερβιτόρα ταχτοποιεί τον πάγκο με τα φρούτα, ενώ στο βάθος δεξιά η ταμίας ασχολείται με τους λογαριασμούς.

Εdward Hopper, Τραπέζια για γυναίκες. 1930. Metropolitan Museum of Art. Νέα Υόρκη.

Edward Hopper, Το κουρείο. 1931. Neuberger Μουσείο Τέχνης. Ν. Υόρκη.

   Ο παρακάτω πίνακας είναι από τους αγαπημένους μου. Απεικονίζει μία πολυτελή αίθουσα κινηματογράφου στη Ν. Υόρκη. Στην άκρη αριστερά μπορούμε να διακρίνουμε τη Μεγάλη Οθόνη και δύο θεατές. Δεξιά ακουμπισμένη στον τοίχο και κρατώντας το πηγούνι με περισυλλογή στέκεται η ταξιθέτρια του κινηματογράφου.

Edward Hopper, Κινηματογράφος στη Ν. Υόρκη. 1939. Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης (Museum of Modern Art-MOMA). Νέα Υόρκη.

   Σ' ένα δωμάτιο με γραφεία δύο άντρες και μία γυναίκα συνομιλούν…Φωτοσκιάσεις παντού...

Edward Hopper, Διάσκεψη το βράδυ. Ιδιωτική Συλλογή. 1942.

   Στον παρακάτω πίνακας ο ζωγράφος γίνεται θεατής της ιδιωτικής στιγμής μίας εργαζόμενης σε γραφείο της Ν. Υόρκης. Απεικονίζει την κομψή γυναίκα να στέκεται μπροστά στο ισόγειο παράθυρο του γραφείου, κρατώντας ένα χαρτί. Είναι βράδυ. Σαράντα χρόνια μετά τον πρώτο πίνακα με θέμα το γραφείο το βράδυ, ο ηλιωμένος Hopper (είναι πια ογδόντα χρονών) συνεχίζει να γοητευέται από τις αινιγματικές εργαζόμενες γυναίκες στο ημίφως των γραφείων…

Edward Hopper, Γραφείο στη Ν. Υόρκη. 1962. Montgomery Μουσείο Καλών Τεχνών. Alabama.

http://www.walkerart.org/collections/artworks/office-at-night

http://www.edwardhopper.net/office-at-night.jsp

http://www.museothyssen.org/en/thyssen/ficha_obra/1059

http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search/487695?rpp=30&pg=1&ft=Edward+Hopper&pos=5

http://www.moma.org/collection/object.php?object_id=79616

www.pafa.org/museum/The-Collection-Greenfield-American-Art-Resource/Tour-the-Collection/Category/Collection-Detail/985/mkey--1216/

 http://www.artrenewal.org/pages/artwork.php?artworkid=16431&size=large

http://collection.mmfa.org/OBJ?sid=62&rec=87&page=87 Montgomery Museum of Fine Arts Alabama

http://www.museumsyndicate.com/item.php?item=6537

http://www.museumsyndicate.com/item.php?item=9794

http://www.museumsyndicate.com/item.php?item=6534

http://www.museumsyndicate.com/item.php?item=9759

http://www.museumsyndicate.com/item.php?item=9772 https://www.neuberger.org

Κυριακή Πρωί. Πίνακες ζωγραφικής με κυριακάτικα πρωινά

Κυριακή Πρωί. 

   Σήμερα είναι ένα ήσυχο Κυριακάτικο πρωινό. Καθώς μοιράζομαι στιγμές ραστώνης και γαλήνης, θυμάμαι εικόνες από Κυριακάτικα πρωινά σε πίνακες ζωγραφικής. Είναι σκηνές από την καθημερινή ζωή άλλων εποχών και άλλων συνθηκών.
   Ο Αμερικανός ζωγράφος Asher Brown Durand ζωγραφίζει μία σκηνή από την ύπαιθρο. Ένα ζευγάρι, ντυμένο μάλλον με τα γιορτικά του, βγαίνει από την αυλή της αγροτικής κατοικίας και ετοιμάζεται να οδεύσει προς την εκκλησία του χωριού που διακρίνεται στο βάθος του χωματόδρομου. Στην αυλή του σπιτιού φαίνονται να ακολουθούν και άλλες μορφές. Στο δρόμο βλέπουμε να προπορεύεται προς την εκκλησία η φιγούρα ενός άνδρα με μπαστούνι.

Asher Brown Durand, Κυριακή Πρωί. 1839. Μουσείο της Ιστορικής Κοινότητας της Ν. Υόρκης (Νew York History Society Museum).

   Κυριακάτικο πρωινό στο σπίτι μιας μέσης αμερικανικής οικογένειας, μάλλον στην αγροτική ύπαιθρο λίγο μετά από τον Εμφύλιο Πόλεμο. Τα μέλη της οικογένειας κάθονται μπροστά από το μεγάλο τζάκι και γύρω από έναν ηλικειωμένο άνδρα (είναι μάλλον ο παππούς) που διαβάζει χωρία από την Αγία Βίβλο. Βλέπουμε πίσω δεξιά μία κυρία μεγάλης ηλικίας (είναι προφανώς η γιαγιά), δύο ζευγάρια νεότερης ηλικίας (ο ένας άνδρας έχει γυρισμένη την πλάτη στο κοινό). Από τις δύο νεότερες γυναίκες η μία κρατά ένα μωρό στην αγκαλιά της, ενώ στην άκρη δεξιά διακρίνουμε δύο παιδάκια που μιλάνε μεταξύ τους και μάλλον δεν προσέχουν την ανάγνωση του παππού.

Jonshon Eastman,  Κυριακή Πρωί. 1866. Μουσείο της Ιστορικής Κοινότητας της Ν. Υόρκης (Νew York History Society Museum).

   Ο Βρετανός ζωγράφος της Βικτωριανής εποχής Edmund Blair Leighton απεικονίζει αριστοτεχνικά μία κυριακάτικη σκηνή στο δρόμο ενός χωριού ή μιας κωμόπολης της αγγλικής υπαίθρου. Η κυριακάτικη ημέρα είναι υγρή. Βρέχει. Ένα κομψό καλοντυμένο ζευγάρι κάνει βόλτα υπό τα αδιάκριτα βλέμματα των περαστικών. Ο κύριος κρατά με ευγένεια την ομπρέλα για να μη βραχεί η κοπέλα. Πίσω από το ζευγάρι ακολουθεί, χωρίς ομπρέλα, μία ηλικιωμένη γυναίκα που είναι μάλλον η συνοδός της κοπέλας. Δύο νεαρές γυναίκες κοιτάζουν με περιέργεια το ζευγάρι. Προφανώς το ζευγάρι δεν έχει ακόμα παντρευτεί, για αυτό η κοπέλα συνοδεύεται. Για αυτό, επίσης, προκαλεί το ενδιαφέρον της μικρής κλειστής κοινωνίας.

Edmund Blair Leighton, Ένα υγρό κυριακάτικο πρωινό. 1896. Ιδιωτική Συλλογή.

   Κυριακή πρωί στο δρόμο μιας γειτονιάς μεταναστών στη Ν. Υόρκη στις αρχές του 20ού αιώνα. Μικροί και μεγάλοι με τα "καλά" τους ρούχα κάνουν βόλτα, μπορεί να γυρίζουν από την εκκλησία…παιδάκια παίζουν στο δρόμο, στο πεζοδρόμιο κάθονται γυναίκες με ενδυμασίες από τις χώρες της καταγωγής τους. Βλέπουμε φιγούρες να χαζεύουν από τα παράθυρα…και μπουγάδες ρούχων απλωμένες…

Jerome Myers, Κυριακή Πρωί. 1907. Memorial Art Gallery του Πανεπιστημίου του Rochester.

…Και τέλος ο πίνακας "Κυριακή νωρίς το πρωί" του αγαπημένου μου ζωγράφου Edward Hopper. Αρχές της δεκαετίας του 1930 στην 5η Λεωφόρο της Ν. Υόρκης. Βλέπουμε δυώροφα κτίρια, στο εισόγειο των οποίων στεγάζονται μικρά καταστήματα. Ηρεμία και γαλήνη επικρατούν στον πολυσύχναστο κεντρικό δρόμο της Ν. Υόρκης. Οι υπέροχες φωτοσκιάσεις στο κτίριο και στο δρόμο δημιουργούν ονειρική ατμόσφαιρα σ' έναν πίνακα που χαρακτηρίζεται από φωτορεαλισμό. Τελικά ο φωτορεαλισμός μπορεί να "μεταμορφώνει" την πραγματικότητα σε όνειρο…και νωρίς την Κυριακή το πρωί όλα είναι ακόμα "όνειρο".

Edward Hopper,  Κυριακή Νωρίς το Πρωί. 1930. Μουσείο Τέχνης του Whitney στη Ν. Υόρκη.

http://www.nyhistory.org/exhibit/sunday-morning

http://www.nyhistory.org/exhibit/sunday-morning-0

http://www.nyhistory.org/node/63048

http://www.artmagick.com/pictures/picture.aspx?id=7972

http://magart.rochester.edu/Obj3891?sid=18650&x=566797

http://whitney.org/Collection/EdwardHopper

Γυναίκες μόνες σε καφέ και ρεστοράν της μεγάλης πόλης. Πίνακες του Edward Hopper

Γυναίκες σε καφέ και ρεστοράν της μεγάλης πόλης. Πίνακες του Edward Hopper

   Ο Αμερικανός ζωγράφος Edward Hopper είναι ένας από τους αγαπημένους μου ζωγράφους. Τα έργα του χαρακτηρίζονται από κινηματογραφικό φωτορεαλισμό, αλλά ταυτόχρονα αποπνέουν ονειρική, μαγική ατμόσφαιρα χάρη στο φωτισμό τους. 

   Απεικόνισε αριστοτεχνικά σκηνές για τη μοναξιά και την απομόνωση που χαρακτηρίζουν τις σχέσεις σε μια μεγάλη πόλη. Οι "αστικές" σκηνές των έργων του διαδραματίζονται στη Ν. Υόρκη. Ένα από τα συνηθισμένα θέματα ήταν η απεικόνιση μοναχικών γυναικών σε κλειστούς χώρους. Ιδού κάποια από τα έργα του που απεικονίζουν γυναικείες μορφές σε καφέ και εστιατόρια της Ν. Υόρκης.
         Οι τέσσερις παρακάτω πίνακες απεικονίζουν σκηνές από καφέ και εστιατόρια της Ν. Υόρκης την περίοδο του Μεσοπολέμου και συγκεκριμένα τη δεκαετία του 1920-30. Την εποχή αυτή οι γυναίκες, που διαμένουν σε μεγάλα αστικά κέντρα, αρχίζουν να μπορούν να κινούνται αυτόνομα και να κάθονται μόνες σε δημόσιους χώρους. Η ανωνυμία του πλήθους, προφανώς, επιτρέπει την ελευθερία κινήσεων.

Edward Hopper, Αυτόματο. 1927.  Des Moines Art Center.

  Ο παραπάνω πίνακας είναι ιδιαίτερα δημοφιλής, γιατί  οι σύγχρονοι θεατές προσλαμβάνουν μια οικεία εικόνα.  Τι βλέπουμε; Μια κομψή γυναίκα κάθεται μόνη στο τραπέζι και πίνει με περισυλλογή τον καφέ της. Πρέπει να είναι αργά το βράδυ. Από την τζαμαρία του καταστήματος διακρίνουμε το βαθύ σκοτάδι του δρόμου της πόλης και την αντανάκλαση των φώτων. "Αυτόματα" ονομάζονταν στη Ν. Υόρκη εκείνης της περιόδου καταστήματα που ήταν ανοιχτά σχεδόν 24 ώρες και στα οποία μπορούσε κάποιος να πιει καφέ και να φάει κάτι ελαφρύ (ίσως ήταν οι "πρόδρομοι" των σημερινών Fast Foods). Ο Hopper απεικονίζει εξαιρετικά τη δημόσια στιγμή ενός μοναχικού ατόμου σε πολυσύχναστο χώρο. Όμως, βλέπουμε μόνο μια γωνιά του καταστήματος, δεν γνωρίζουμε εάν στα άλλα τραπέζια κάθονται, επίσης, κάποιοι μοναχικοί της νύχτας. Το σκοτάδι του εξωτερικού χώρου, ο φωτισμός του εσωτερικού, η στάση του σώματος και η έκφραση του προσώπου επιτείνουν την αίσθηση της μοναξιάς και της απομόνωσης που αποπνέει η εικόνα. Οι λεπτομέρειες του εσωτερικού του καταστήματος, όπως και της ενδυμασίας της γυναίκας, αποδίδονται με την αμεσότητα του φωτορεαλισμού.

Edward Hopper, Eστιατόριο της Ν. Υόρκης. 1922. Muskegon Museum of Art.

Μία πολυπρόσωπη εικόνα. Όμως, γιατί αποπνέει και πάλι αυτή την απροσδιόριστη αίσθηση της μοναξιάς και της απομόνωσης. Στο βάθος αριστερά ένα ζευγάρι, στην άκρη αριστερά η ασπροντυμένη σερβιτόρα εν ώρα υπηρεσίας και στο κέντρο το ζευγάρι, στο οποίο μάλλον εστιάζει ο Hopper και θέλει να εστιάσουμε και εμείς. Βλέπουμε την πλάτη της κομψής γυναίκας. Θα μπορούσε να είναι η ίδια γυναίκα του "Automat". Γιατί αισθάνομαι ότι, παρά την πολυκοσμία του εστιατορίου και παρά το ότι συντρώει με έναν επίσης κομψό άνδρα, ότι παραμένει μόνη και μοναχική, όπως στο Automat; Σχεδόν εφιαλτικό το λουλούδι της γλάστρας στην άκρη δεξιά του πίνακα.

Edward Hopper, Chop Suey, 1929. Ιδιωτική Συλλογή.

Ένας επίσης υπέροχος πίνακας. Δυο κομψές γυναίκες, σχεδόν δίδυμες, πίνουν το τσάι τους μια φωτεινή ηλιόλουστη ημέρα. Κάποιοι θεωρούν ότι η γυναίκα με γυρισμένη την πλάτη θα μπορούσε να είναι η δίδυμη εικόνα της γυναίκας, της οποίας βλέπουμε το πρόσωπο. Ίσως, είναι ο δίδυμος εαυτός, ίσως πίνει τσάι με τον εαυτό της; Στο βάθος παρατηρούμε ένα ακόμα ζευγάρι....

Edward Hopper, Tραπέζια για κυρίες. 1930. Μητροπολιτικό Μουσείο της Ν. Υόρκης.

Εικόνα από ένα εστιατόριο της Ν. Υόρκης. Σε δύο εργαζόμενες γυναίκες εστιάζει ο Hopper. H μία είναι η σερβιτόρα και η άλλη είναι η γυναίκα που κάθεται στο ταμείο. Είναι η εποχή που οι γυναίκες εργάζονται αλλά και αρχίζουν να κάθονται μόνες στα καφέ και τα εστιατόρια. Ο τίτλος "τραπέζια για κυρίες" είναι από την επιγραφή που είχαν κάποια από αυτά τα καταστήματα με την οποία δήλωναν ότι είχαν ειδικό χώρο για να καθήσουν οι "ασυνόδευτες" γυναίκες.

Edward Hopper, Ta νυχτοπούλια. 1942. Ινστιτούτο Τέχνης. Σικάγο.

Δυο δεκαετίες αργότερα, δεκαετία του 1940 και του 1950. Βλέπουμε να απεικονίζεται αριστοτεχνικά η μοναξιά των ανθρώπων της μεγάλης πόλης αργά το βράδυ. Τέσσερις φιγούρες στο μπαρ του παραπάνω πίνακα και οι τέσσερις κλεισμένοι στη μοναξιά τους. Ο άνδρας που σερβίρει τα ποτά, ο άνδρας που έχει γυρισμένη την πλάτη, και το ζευγάρι στο βάθος. Άραγε είναι ζευγάρι; Τα "νυχτοπούλια" ή οι "νυχτόβιοι" είναι ίσως ο πιο διάσημος πίνακας του Hopper. Η γωνιά του δρόμου της Ν. Υόρκης, η εικόνα των ανθρώπων μέσα από την τζαμαρία του καταστήματος, οι σκιές του φωτός...όλα είναι υπέροχα...

Edward Hopper, Φως του ήλιου στην καφετέρια. 1958. Μουσείο Τέχνης του Πανεπιστημίου Yale.

Τέλη της δεκαετίας του 1950, μία κομψή μόνη γυναίκα σ' μία φωτεινή ηλιόλουστη καφετέρια της Ν. Υόρκης πίνει τον καφέ της υπό το βλέμμα ενός επίσης μόνου θαμώνα του καταστήματος. Το σκληρό φως της καλοκαιρινής ημέρας κάνει πιο σκληρή τη μοναξιά των δύο...άραγε θα προσεγγίσει ο ένας τον άλλο;

http://en.wikipedia.org/wiki/Chop_Suey_(painting)
http://artgallery.yale.edu/collections/objects/sunlight-cafeteria
http://www.metmuseum.org/collection/the-collection-online/search/487695?rpp=30&pg=1&ft=Hopper&pos=5
http://en.wikipedia.org/wiki/Chop_Suey_(painting)
http://en.wikipedia.org/wiki/Nighthawks
http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/111628
http://www.edwardhopper.net/
http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=54

Ένα ανέκδοτο ποίημα του Κ. Π. Καβάφη. Μισή ώρα

Κ. Π. Καβάφη, Μισή ώρα

Μήτε σε απόκτησα, μήτε θα σε αποκτήσω ποτέ, θαρρώ: με διπλή άρνηση αρχίζει το ποίημα του Καβάφη, Μισή ώρα. Με την εξομολόγηση μίας προσωπικής αποτυχίας, συμπυκνωμένη σ' ένα στίχο, αρχίζει το άγνωστο στο ευρύ κοινό ποίημα του Καβάφη, Μισή ώρα. Ο χρόνος θεματοποιείται και γίνεται ο τίτλος μίας προσωπικής εξομολογητικής αφήγησης του ποιητικού υποκειμένου που ως δρων πρόσωπο απευθύνεται στο ερωτικό εσύ...

Edward Hopper, Νυχτοπούλια, 1942. Ινστιτούτο Τέχνης. Σικάγο.

Το ποίημα Μισή ώρα είναι ένα από τα "ανέκδοτα" ή τα κρυμμένα ποιήματα του Καβάφη, που ο ποιητής δεν δημοσίευσε όσο ζούσε. Κάποιοι θεωρούν ότι ανήκει στα "αποκηρυγμένα" ποιήματά του. Γράφτηκε το 1917 και δημοσιεύτηκε με φιλολογικά σχόλια το 1968, τριάντα πέντε χρόνια μετά τον θάνατο του ποιητή, από τον καθηγητή Γ. Σαββίδη.

Κ. Π. Καβάφη, Μισή ώρα

Μήτε σε απέκτησα, μήτε θα σε αποκτήσω
ποτέ, θαρρώ. Μερικά λόγια, ένα πλησίασμα
όπως στο μπαρ προχθές, και τίποτε άλλο.
Είναι, δεν λέγω, λύπη. Αλλά εμείς της Τέχνης
κάποτε μ’ έντασι του νου, και βέβαια μόνο
για λίγην ώρα, δημιουργούμεν ηδονήν
η οποία σχεδόν σαν υλική φαντάζει.
Έτσι στο μπαρ προχθές —βοηθώντας κιόλας
πολύ ο ευσπλαχνικός αλκολισμός—
είχα μισή ώρα τέλεια ερωτική.
Και το κατάλαβες με φαίνεται,
κ’ έμεινες κάτι περισσότερον επίτηδες.
Ήταν πολλή ανάγκη αυτό. Γιατί
μ’ όλην την φαντασία, και με το μάγο οινόπνευμα,
χρειάζονταν να βλέπω και τα χείλη σου,
χρειάζονταν να ’ναι το σώμα σου κοντά.

 P. Picasso, Η προσωπογραφία του Jaime Sabartes. 1901-2. Μουσείο Πούσκιν. Μόσχα.

P. Picasso, Η προσωπογραφία του Fernandez de Soto. 1903. Ιδιωτική Συλλογή.

Βλ. Γ. Π. Σαββίδης, Κ. Π. Καβάφη ανέκδοτα ποιήματα 1882-1923, Ίκαρος, Αθήνα

http://www.kavafis.gr/poems/content.asp?id=196&cat=4

http://www.arts-museum.ru/data/fonds/europe_and_america/j/1001_2000/7192_Portret_poeta_Sabartesa/index.php?lang=en&coll=9389

http://www.christies.com/lotfinder/paintings/pablo-picasso-portrait-dangel-fernandez-de-soto-5334945-details.aspx

http://en.wikipedia.org/wiki/Portrait_of_Angel_Fernández_de_Soto

http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/111628?search_no=4&index=0