Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ev. Millais. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ev. Millais. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 23 Δεκεμβρίου 2017

Τα Χριστούγεννα στη ζωγραφική. Χριστουγεννιάτικα λουλούδια και φυτά

Τα Χριστούγεννα στη ζωγραφική. Απεικονίσεις από Χριστουγεννιάτικα λουλούδια.

    Στην παράδοση των Χριστουγέννων δύο είναι κυρίως τα χριστουγεννιάτικα φυτά, που απεικονίζονται. Πρόκειται για φυτά, τα οποία καρποφορούν τους χειμωνιάτικους μήνες. Το πιο διαδεδομένο στις χριστουγεννιάτικες κάρτες και απεικονίσεις είναι το κλαδί του λεγόμενου αρκουδοπούρναρου. Το αρκουδοπούρναρο ή ίληξ (αρχαία ονομασία) ή ου  ίναι ένας θάμνος με πράσινα αγκαθωτά φυλλαράκια και κόκκινους καρπούς. Οι κόκκινοι μικροί σφαιρικοί καρποί των κλαδιών δίνουν φωτεινό χαρούμενο χρώμα στις εορταστικές χριστουγεννιάτικες διακοσμήσεις. Πάμπολλες είναι οι χριστουγεννιάτικες κάρτες, παλιές, νεότερες και σύγχρονες, που απεικονίζουν τα κλαδιά αυτά. Θεωρείται ότι φέρνει καλοτυχία, ειρήνη, χαρά και συμβολίζει την εορταστική διάθεση.  Είναι το Ιερό φυτό των Χριστουγέννων, γιατί το ευλόγησε η Παναγία. Σύμφωνα με την παράδοση ο Ιωσήφ, έκρυψε την Παναγία και τον Νεογέννητο Χριστό σ' ένα τέτοιο θάμνο κατά το ταξίδι της φυγής τους στην Αίγυπτο.

Παλιά Βρετανική χριστουεννιάτικη κάρτα της Βικτωριανής εποχής. Χαρούμενα Χριστούγεννα σε σένα μ' ένα κλαδί από ου. Γύρω στα 1880.


"Αυτή η ημέρα να σου φέρει ευτυχία. Χαρούμενα Χριστούγεννα", εύχεται η Χριστουγεννιάτικη Βρετανική κάρτα της Βικτωριανής περιόδου. Τέλη 19ου αιώνα.

Καμπανούλα, πουλάκι και κλαδιά με κόκκινα ου. Βρετανική χριστουγεννιάτικη κάρτα. 1912.

Κεντημένη Χριστουγεννιάτικη κάρτα με κλαδί ου. Πρώτος Παγκόσμιος Πολέμος. 1916.

Etienne Adolphe Plot (1825-1910), κορίτσι με κλαδιά ου στα μαλλιά.



Χριστουγεννιάτικες ευχές με μια νεαρή γυναίκα να κρατά ένα κλαδί με ου. Αρχές του 20ού αιώνα.

   To κλαδί ου με τους κόκκινους καρπούς συχνά συγχέεται μ' ένα άλλο παραδοσιακό χριστουγεννιάτικο φυτό, το κλαδί με τους λευκούς καρπούς, τον ιξό ή γκυ. Το λευκό γκυ αποτελεί σύμβολο της αιώνιας αγάπης και αφοσίωσης. Είναι ιερό φυτό των αρχαίων Κελτών και συνδέεται με τις θρησκευτικές τελετές των Δρυίδων στα δάση.


Βρετανική Βικτωριανή Χριστουγεννιάτικη κάρτα που απεικονίζει τα δύο παραδοσιακά  χριστουγεννιάτικα φυτά των Αγγλοσαξωνικών χωρών. Κλαδί με λευκό ιξό ή γκυ και κλαδί με κόκκινο αρκουδοπούρναρο ή ου,  το ιερό φυτό των Χριστουγέννων. Τέλη 19ου αιώνα.


Ένας υπέροχος πίνακας από τον Προραραφαηλίτη Dante Gabriel Rossetti. Μια νεαρή γυναίκα κρεμά ου στο χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Dante Gabriel Rossetti, Κρεμώντας κλαδιά από ιξό ή η κόρη του γεωργού. Χριστούγεννα του 1860, γράφει στο πλαίσιο της κορνίζας. Ιδιωτική Συλλογή.

Το φτωχό κοριτσάκι έχει μαζέψει στο χιονισμένο δάσος κλαδιά ου. Είναι παραμονές Χριστουγέννων.

J. Everett Millais, Κορίτσι που μαζεύει κλαδιά ιξού. 1894.

Carlton Alfred Smith, Παραμονή Χριστουγέννων. 1901. Ιδιωτική Συλλογή. Επέστρεψε σπίτι με κλαδιά ιξού ή ου.

Σύμφωνα με την αγγλοσαξωνική παράδοση, την παραμονή των Χριστουγέννων διακοσμούσαν τα σπίτια με κλαδάκια ιξού. Στα φτωχικά αγροτικά σπίτια, αλλά και στα σπίτια των λιγότερο ή περισσότερο εύπορων, στα χωριά, στις μικρές και μεγάλες πόλεις, τα κλαδιά με τους λευκούς καρπούς του ιξού ήταν η πιο διαδεδομένη χριστουγεννιάτικη διακόσμηση. Κρεμούσαν κλαδί ιξού συνήθως κάτω από μία πόρτα ή λάμπα. Αυτοί που βρίσκονταν κάτω από το κλαδί αγκαλιάζονταν και αντάλλασσαν φιλί. 

George Bernard O' Neil (1828-1917), Κρεμούν κλαδιά ιξού. 1892. Ιδιωτική Συλλογή.

George Goodwin Kilburne (1839-1924), Παραμονή Χριστουγέννων. Το κοριτσάκι βοηθά τη μητέρα του να κρεμάσει κλαδιά με ιξό ή ου.

Οι Άγγλοσαξωνικοί λαοί θεωρούν  ότι το φυτό αυτό είναι γούρι και το κρεμούν στο σπίτι για να διώξει την κακοδαιμονία και να τους φέρει τύχη.

Henri Gervex. Νεράιδα του χειμερινού δάσους με κλαδιά ιξού.  Από το περιοδικό Figaro Illustration. 1898.

Από τα αρχαία και ρωμαϊκά χρόνια θεωρούσαν ότι το γκι είχε θεραπευτικές ιδιότητες. Οι Γαλάτες Δρυίδες έφτιαχναν από αυτό το φυτό μαγικά φίλτρα.


George Bernard O' Neil (1828-1917), Κάτω από τα κλαδιά του ιξού. Ιδιωτική Συλλογή.

 Ρομαντική Βικτωριανή Χριστουγεννιάτικη κάρτα. Κάτω από τα κλαδιά του ιξού. Τέλη 19ου αιώνα-αρχές 20ού αιώνα.

Τα Χριστούγεννα οι ερωτευμένοι σπεύδουν να φιληθούν κάτω από τα κλαδιά του, για να εξασφαλίσουν αιώνια αγάπη και ευτυχία.

 Ρομαντική Βικτωριανή Χριστουγεννιάτικη κάρτα. Κάτω από τα κλαδιά του ιξού. 1910.

Η ποϊνσέττια (poinsettia), ο δικός μας "αλεξανδρινός), και τα χριστουγεννιάτικα τριαντάφυλλα είναι επίσης χριστουγεννιάτικα λουλούδια που απεικονίζονται συχνά.
Χριστουγεννιάτικη κάρτα με "αλεξανδρινό" ή Ποϊνσέτια (Poinsettia). 1910.

Χριστουγεννιάτικη κάρτα με "αλεξανδρινό" ή Ποϊνσέτια (Poinsettia). Γύρω στα 1910.

Χριστουγεννιάτικη κάρτα art deco με λευκό άνθος αλεξανδρινού. Δεκαετία 1940.

Claude Monet, Χριστουγεννιάτικα τριαντάφυλλα. 1883.

Αlbert Williams, Χριστουγεννιάτικα τριαντάφυλλα.









Τετάρτη 26 Ιουλίου 2017

John Everett Millais. Ένας πίνακας για τον πόλεμο και την ειρήνη

Ο Κριμαϊκός Πόλεμος τελείωσε

  Ποια είναι η σχέση του Κριμαϊκού Πολέμου (1853-1856) με τον παρακάτω πίνακα του αγαπημένου μου Βρεττανού ζωγράφου, John Everett Millais, που ανήκε στον κύκλο των Προραφαηλιτών;

Sir John Everett Millais, Συνήφθη ειρήνη. 1856. Minneapolis Ινστιτούτο Τέχνης.
O άνδρας έχει αφήσει το βιβλίο του (πάνω αριστερά από το κεφάλι του) για να διαβάσει στην εφημερίδα "The Time" την είδηση της λήξης του πολέμου.


    Γλυκύτατη θλίψη αποπνέει η τρυφερή αυτή οικογενειακή σκηνή που απεικονίζει ο Μillais. Η χαρά για την ειρήνη και το τέλος του πολέμου δεν αποτυπώνεται στα πρόσωπα της οικογένειας. Ο πίνακας απεικονίζει έναν πληγωμένο Βρετανό στρατιώτη που έχει γυρίσει από το μέτωπο στο σπίτι του και βρίσκεται ανάμεσα στην οικογένειά του. Κρατά εφημερίδα με την είδηση ότι τελείωσε ο πόλεμος και έγινε ειρήνη. Τον αγκαλιάζει τρυφερά η θλιμμένη σύζυγός του, ενώ γύρω του βλέπουμε και τα δύο επίσης θλιμμένα κοριτσάκια τους. Το ένα ακουμπά στα γόνατα της μητέρας και κοιτάζει τον πατέρα του. Το άλλο στέκεται δίπλα στον πατέρα και κοιτάζει μπροστά. Στην αγκαλιά του πατέρα διακρίνουμε ζωάκια-φιγούρες, παιδικά παιχνίδια, ενώ στην άκρη αριστερά στο πάτωμα υπάρχει ανοιγμένο ένα ξύλινο κουτί με παιδικά παιχνίδια... Πίσω από τον άνδρα και τη γυναίκα υπάρχουν κλαδιά από μύρτιλα. 
   Η κεντρική γυναικεία μορφή είναι πορτρέτο της Effie Gray Millais, της γυναίκας του ζωγράφου,  η οποία πριν τον παντρευτεί ήταν σύζυγος του John Ruskin, του διάσημου κριτικού τέχνης και φίλου του Μillais. O Ruskin είχε αποδεχθεί με κατανόηση τη διάλυση του γάμου του και τον έρωτα της γυναίκας του με τον φίλο του...Αυτός ήταν ο πρώτος που εξύμνησε τον πίνακα και τον θεώρησε πραγματικό αριστούργημα...
   Υπάρχουν και άλλες λεπτομέρειες στον πίνακα, συμβολισμοί και υπαινιγμοί (δείτε σε μεγέθυνση τον πίνακα για να διακρίνετε τις λεπτομέρειες
στο https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/64/Sir_John_Everett_Millais_-_Peace_Concluded_-_Google_Art_Project.jpg):

 -Το βιβλίο που ο άνδρας άφησε για να διαβάσει την εφημερίδα είναι το μυθιστόρημα του William Makepeace Thackeray, The Newcomes (Οι νεοφερμένοι-δημοσιεύτηκε το 1855) που έχει ως θέμα τη ζωή ενός αξιοσέβαστου στρατιωτικού και της οικογένειάς του.
-Τα δύο παιδάκια παίζουν με τα ζωάκια-φιγούρες του ξύλινου κουτιού, ένα παιχνίδι ιδιαίτερα δημοφιλές στην εποχή του. Κάθε ζωάκι συμβολίζει μία από τις χώρες που συμμετείχαν στον Κριμαϊκό Πόλεμο. Για παράδειγμα, η αρκούδα τη Ρωσία, η γαλοπούλα την Τουρκία (Turkey στα αγγλικά σημαίνει Τουρκία και turkey σημαίνει γαλοπούλα), o γαλλικός κόκκορας τη Γαλλία. Το παιδί στα αριστερά κρατά μία φιγούρα-περιστέρι που συμβολίζει την ειρήνη, ενώ το παιδί στα δεξιά κρατά το μετάλλιο του πατέρα από τον πόλεμο.
-Τα μύρτιλα στη Βικτωριανή εποχή συμβόλιζαν την αιώνια αγάπη και τη συζυγική πίστη.
-Το κόκκινο υφαντό στο πάτωμα του δωματίου συμβολίζει το αίμα που χύνεται στον πόλεμο.
-Τα πόδια του άνδρα είναι σκεπασμένα...μήπως έχει τραυματισθεί στα πόδια; μήπως έχει ακρωτηριασθεί;
-Στο βάθος στο τοίχο υπάρχει ένα χαρακτικό με τον τίτλο "Ο θάνατος του Ταγματάρχη Peirson" του John Singleton Copley, που απεικονίζει το θάνατο του Βρετανού αξιωματικού στη μάχη του Jersey (πατρίδας του Millais) το 1781.

John Singleton Copley, Ο θάνατος του Ταγματάρχη Peirson στη μάχη του Jersey, 6 Ιανουαρίου 1781. 1783. Tate Britain. 






Σάββατο 4 Ιουνίου 2016

Εικόνες ζωγραφικής με παιδιά και κεράσια.

Παιδιά με κεράσια

   Αρχές Ιουνίου! Διανύουμε την εποχή των κερασιών. Τα κεράσια ωριμάζουν στα τέλη Μαΐου και αρχές Ιουνίου. Για αυτό, θα συνεχίσω με απεικονίσεις κερασιών.  "Παιδιά με κεράσια" είναι το θέμα των εικόνων που ακολουθούν. Ελκυστικά τα κεράσια για τα μικρά και μεγάλα παιδιά!... κόκκινα, γυαλιστερά, τραγανά, ζουμερά, λαχταριστά, προκλητικά για φαγητό και παιχνίδι, σχεδόν αισθησιακά!
    Ας δούμε, λοιπόν, παιδιά που μαζεύουν κεράσια, που τρώνε κεράσια, που παίζουν και στολίζονται με κεράσια.
      Θα ξεκινήσω μ' ένα γνωστό έργο, το "αγόρι με κεράσια" του Νικόλαου Γύζη, ενός από τους κορυφαίους ζωγράφους της νεοελληνικής ζωγραφικής και εκπροσώπους της Σχολής του Μονάχου.

Νικόλαος Γύζης, Αγόρι με κεράσια. 1888. Ιδιωτική Συλλογή. Κρατά στις χούφτες του κεράσια και τα τρώει, όπως φαίνεται από το φουσκωμένο μάγουλο.

Édouard Manet, Αγόρι με κεράσια. 1859. Μουσείο Τέχνης Calouste Gulbenkian. Λισαβόνα.

John Everett Millais, Ώριμο κεράσι. 1879. Ιδιωτική Συλλογή. Ένας διάσημος πίνακας του Προραφαηλίτη ζωγράφου Μillais. Πουλήθηκε πανάκριβα σε δημοπρασία.

Frederick Leighton, Μητέρα και κορίτσι (Κεράσια). 1864-65. Μουσείο του Blackburn. Μία πανέμορφη εικόνα που απεικονίζει τρυφερό στιγμιότυπο ανάμεσα σε μητέρα και κόρη. Το κοριτσάκι ταΐζει κεράσια τη μητέρα του.

   Ο Γάλλος ζωγράφος Paul Seignac έχει απεικονίσει αρκετές καθημερινές σκηνές με παιδιά και κεράσια.

Paul Seignac, Μαζεύοντας κεράσια. Ιδιωτική Συλλογή. Το κοριτσάκι μαζεύει στην ποδιά του τα κεράσια από τα κλαδιά που τινάζει η μητέρα του.

 Paul Seignac, Μετά το μάζεμα των κερασιών. Ιδιωτική Συλλογή. Τα παιδάκια και η μητέρα έχουν μαζέψει κεράσια και έχουν επιστρέψει στο σπίτι. Διαλέγουν κεράσια από το καλάθι. Το ένα κοριτσάκι βάζει τα κεράσια σε πιάτο, ενώ το άλλο στη ποδιά του.


 Paul Seignac, Το πιάτο των κερασιών. Ιδιωτική Συλλογή. Η ίδια σκηνή σε παραλλαγή...

 Paul Seignac, Ζυγίζοντας κεράσια. Ιδιωτική Συλλογή. Τα παιδιά παίζουν με τα κεράσια...Αναπαράσταση  μανάβικου. Στη σκηνή βλέπουμε το ένα κοριτσάκι σε ρόλο μανάβη να ζυγίζει κεράσια και τα άλλα δύο σε ρόλο αγοραστών...

Paul Seignac (1826-1904), Ταΐζει κεράσια. Ιδιωτική Συλλογή. Ταΐζει κεράσια τον αδελφό της.

Paul Seignac, Ώριμα κεράσια. 1860-1870. Ιδιωτική Συλλογή. Υπό το βλέμμα των τριών παιδιών αδειάζει το καλάθι με τα ώριμα κεράσια στο τραπέζι της κουζίνας.

Frederick Morgan (1847-1924), Μαζεύοντας κεράσια. Ιδιωτική Συλλογή. Έχει ανεβεί στον πέτρινο φράκτη, μαζεύει κεράσια από τα κλαδιά της κερασιάς και τα ρίχνει στην ποδιά των κοριτσιών που τον περιμένουν κάτω. Στην παρέα των παιδιών και ένας σκύλος. 

Frederick Morgan (1847-1924), Μαζεύοντας κεράσια. Ιδιωτική Συλλογή. Μια χαρούμενη παρέα μικρών κοριτσιών που μαζεύουν κεράσια.

Frederick Morgan (1847-1924), Κεράσια σκουλαρίκια. Ιδιωτική Συλλογή. Ένα κοριτσάκι και ένα αγοράκι μπροστά σε μια πιατέλα με κεράσια. Το κοριτσάκι σε ρόλο μεγάλης γυναίκας,  φοράει κεράσια-σκουλαρίκια στα αυτιά. Τα κεράσια γίνονται σύμβολο του γυναικείου κοσμήματος και της θηλυκότητας..

Frederick Morgan (1847-1924), Κεράσια σκουλαρίκια. Ιδιωτική Συλλογή. Ένα κοριτσάκι και ένα αγοράκι παίζουν στην εξοχή. Το αγοράκι δίνει στο κοριτσάκι κεράσια-σκουλαρίκια για τα αυτιά.

Pierre Bonnard, Τρώγοντας κεράσια. 1894. Εθνική Πινακοθήκη της Ιρλανδίας. Δουβλίνο. Ένα παιδάκι τρώει κεράσια μαζί με τη γιαγιά του.

Πέμπτη 9 Απριλίου 2015

Μεγάλη Πέμπτη. Ποιήματα της Κικής Δημουλά

Ποιήματα για τη Μεγάλη Πέμπτη

Μεγάλη Πέμπτη σήμερα! Δύο ποιήματα της Κικής Δημουλά για τη Μεγάλη Πέμπτη, αφιερωμένα σ' εκείνους που κάθε χρόνο περιμένουν την Ανάσταση.

P. Aug. Renoir, Γυναίκα με πασχαλιές. Ιδιωτική Συλλογή.

Κική Δημουλά, Μεγάλη Πέμπτη

Γοερά το βλέπω ετοιμάζεσαι
για την Ανάστασή σου.

Την πιστεύω αλλά με θλίβει
όπως μας θλίβουν γοερά
και κάτι άλλα θαύματα που
επαληθεύτηκαν αλλόκοτα:
με το μη μένοντας κοντά μας
όπως μη μένοντας από μεθαύριο Εσύ.

Να αναστηθείς βεβαίως
ποιος νεκρός δεν το θέλει
ποιος υποψήφιος.
Αλλά να έμενες κάτω, εδώ
να μένεις ο πλησίον μας.

Όσα μας έταξες το είδες
δε γίνονται εκεί πάνω
εν μέσω πολυάσχολων ιλίγγων
και στροβιλισμών της Αναλήψεώς σου.

Θέλουνε γη αυτά τα πράγματα
πετρώδη ακανθόσπαρτη
γι' αυτό και την διεξήλθες τόσον αιματηρά
ίνα άρεις-Συ είπας-
όσα χάσαμε επ' αυτής.

Δε γίνεται τουλάχιστον να μένεις
μια βδομάδα εδώ και μια στο πατρικό σου;
Θαύμα μεγάλο είσαι πια μπορείς
να επιβληθείς στη διανομή σου.
Πώς πηγαινοέρχονται καθημερινά
από εδώ εκεί από κει εδώ
η ζωή και ο θάνατος.
J. Everett Millais, Ο Χριστός στο σπίτι των γονιών του. 1848. Ιδιωτική Συλλογή.

Όχι όχι μη μου μιλάς για τις αόρατες
συνεχείς εκείνες παρουσίες. Είδαμε
σε τι μαρτύριο ψαύσεως τυφλής μας υπέβαλαν.

Μεγάλωσα όχι θέλω ξεκάθαρους πια
ορατούς λογαριασμούς

ή σε αγγίζω Ιησού
ή Ανασταίνεσαι δια παντός από κοντά μου.
Ήχος απομακρύνσεων (2001)


J. Everett Millais, Περιμένοντας. 1854. Ιδιωτική Συλλογή.

Κική Δημουλά, Μεγάλη Πέμπτη

Υπαίθριος καιρός.
Κάτι ελιές πάνε να μαζέψουν ανήφορο.
Φορτωμένες.
Ο καρπός εισακούστηκε το παρελθέτω όχι.
Δεν θα εισπράξουν ούτε φέτος πατέρες
οι λιποψυχίες μας.

Ατελής η ελαιογραφία.
Να ξαναδοκιμάσω.

Κάτι ελιές πάνε να μαζέψουν ανήφορο.
Τα αργύρια φύλλα τους εποφθαμιά
η αστραφτερή του τοπίου αγνότητα.
Φύσει καταδότρια η αθωότης.
Αυτή δεν μας παρέδωσε
για ελάχιστα ανεκπλήρωτα αργύρια
στην απώλειά της;

Να τονίσω λίγο Φαρισαίον απέναντι.
Τη θάλασσα.
Χαίρε Ποτέ (1988)

Δευτέρα 1 Δεκεμβρίου 2014

O Xειμώνας στη ζωγραφική. Πίνακες του Sir John Everett Millais

Χειμώνας

   Είναι η πρώτη ημέρα του πρώτου μήνα του Χειμώνα. Ήλθε ο Δεκέμβριος. Η μέρα σήμερα, εδώ που βρίσκομαι, είναι πραγματικά χειμωνιάτικη, γκρίζα και κρύα. Σκέφτομαι αυτούς που κρυώνουν, που ψάχνουν να βρουν καύσιμα για να ζεστάνουν το σπίτι τους, αυτούς που έχουν "χειμώνα" στην καθημερινότητα, στην καρδιά και τη ζωή τους...
   O Βρετανός Προραφαηλίτης ζωγράφος της Βικτωριανής εποχής Sir John Everett Millais  (1829-1896) απεικονίζει δύο χειμωνιάτικα τοπία της υπαίθρου της Σκωτίας, της περιοχής του Glen Birnam. Την τελευταία εικοσαετία της ζωής του ο Millais ζωγράφισε αρκετά τοπία από περιοχές της Σκωτίας όπου συνήθιζε να νοικιάζει σπίτια στην εξοχή και να περνά μήνες στη φύση κυνηγώντας και ζωγραφίζοντας. Τα περισσότερα τοπία του αποτυπώνουν εικόνες από την εξοχή στα τέλη του Φθινοπώρου και τις αρχές του Χειμώνα.

S. John Everett Millais, Καύσιμα του Χειμώνα. 1873. Πινακοθήκη Τέχνης του Manchester .

   Ατμόσφαιρα μελαγχολίας αποπνέουν και οι δύο πίνακες του Millais. Mια νεαρή κοπέλα με κόκκινο μαντήλι στα μαλλιά κάθεται πάνω σ' ένα κάρο με καύσιμα του Χειμώνα. Είναι χωριατοπούλα (φαίνεται από την ενδυμασία της) από το Glen Birnam…Στο βάθος διακρίνεται ο λόφος του Birnam. H κοπέλα κάθεται με προφίλ του προσώπου της προς τους θεατές, έχοντας για παρέα ένα σκύλο. Το τοπίο είναι κρύο και χειμωνιάτικο.

S. John Everett Millais, Glen Birnam, 1891. Πινακοθήκη Τέχνης του Manchester.

   Μια ηλικιωμένη γυναίκα με μαύρα ρούχα και κόκκινο μαντήλι στα μαλλιά, κρατώντας ένα μεγάλο καλάθι, περπατά σ' ένα ελαφρά πασπαλισμένο με χιόνι μονοπάτι μέσα στο δάσος. Η γυναίκα έχει γυρισμένη την πλάτη της στο κοινό. Το τοπίο είναι κρύο και χειμωνιάτικο. 

Παρασκευή 3 Ιανουαρίου 2014

John Everett Millais, Το τυφλό κορίτσι. Η φτώχεια στους Προραφαηλίτες ζωγράφους

Κοινωνικά προβλήματα και Προραφαηλίτες ζωγράφοι. Ένας πίνακας του 
John Everett Millais

    Eίναι ένας από τους πιο δημοφιλείς πίνακες του Βρετανού ζωγράφου John Everett Millais (1829-1896), o οποίος υπήρξε από τα κύρια ιδρυτικά μέλη της Προραφαηλιτικής Αδελφότητας καλλιτεχνών που συστάθηκε το 1848 στο Λονδίνο από μια ομάδα νεαρών καλλιτεχνών, κυρίως ζωγράφων αλλά και ποιητών (τρία ήταν τα κύρια ιδρυτικά μέλη: ο Dante Gabriel Rossetti, ο William Holman Hunt και ο John Everett Millais).
     Το έργο του Millais φέρει τον τίτλο το τυφλό κορίτσι και μπορεί να θεωρηθεί εξαιρετικό δείγμα του αισθητισμού των Προραφαηλιτών ζωγράφων στην τέχνη. Η εικόνα είναι όμορφη και υποθέτω πως δημιουργεί ευχάριστη εντύπωση στους θεατές. Ωστόσο, ο προσεκτικός θεατής μπορεί να διακρίνει, πέρα από τον αισθητισμό,  αναφορές και σχόλια για κοινωνικά προβλήματα της εποχής.
    Ο Millais απεικονίζει σε σχήμα πυραμίδας (κατά τη συνήθη τακτική των Προραφαηλτιών ζωγράφων) δύο κορίτσια (είναι, πιθανόν, αδελφές), το ένα μεγαλύτερο και το άλλο μικρότερο στην ηλικία, να κάθονται στην όχθη ενός ρυακιού στην ύπαιθρο, αμέσως μετά τη βροχή. Πίσω τους απλώνεται ένα αντιπροσωπευτικό αγγλικό λιβάδι (μπορούμε να διακρίνουμε σ' αυτό προβατάκια, άλογα, αγελάδες και σε πρώτο πλάνο κοράκια), στο βάθος φαίνονται τα σπίτια μιας μικρής αγροτικής πόλης ή χωριού, ενώ στον γαλανό ουρανό ξετυλίγεται ένα διπλό ουράνιο τόξο (πραγματικά σπάνιο φαινόμενο για την επιστήμη). Τα κορίτσια φορούν κουρελιασμένα ρούχα και είναι ζητιάνες. Η μεγαλύτερη έχει κλειστά τα μάτια της και φαίνεται να δέχεται με έκσταση στο πρόσωπό της τη ζεστασιά του φωτός από τις ακτίνες του ήλιου που έχει εμφανιστεί αμέσως μετά τη βροχή. Στην αγκαλιά της βρίσκεται ένα μικρό μουσικό όργανο, ένα είδος μικρού ακορντεόν. Με το ένα χέρι κρατά σφικτά το χέρι του μικρότερου κοριτσιού, το οποίο έχει ακουμπήσει το σώμα πάνω της με κλίση, έτσι ώστε να είναι στραμμένο προς τα πίσω για να μπορεί να δει το ουράνιο τόξο, ενώ με το άλλο χέρι αγγίζει το γρασίδι από το έδαφος.
    Μερικοί κριτικοί βλέπουν θεολογικές προεκτάσεις στην ερμηνεία του πίνακα και προσπαθούν να εξηγήσουν την παρουσία του ουράνιου τόξου ως σημείο του Θεού,  με βάση την αναφορά στην Αγία Γραφή και πιο συγκεκριμένα στο βιβλίο της Γενέσεως (9:16).
John Everett Millais, Το τυφλό κορίτσι. 1856. Birmingham Museums Art Gallery.

    Ο Millais άρχισε να ζωγραφίζει τον πίνακα το Φθινόπωρο του 1854 στο Winchelsea, εξοχική κωμόπολη του Sussex και τον ολοκλήρωσε δύο χρόνια αργότερα στην εξοχή του Περθ στη Σκοτία, όταν μαζί με τη γυναίκα του επισκέφθηκαν την πατρίδα της σ' αυτήν την περιοχή. Το έργο αγαπήθηκε πολύ και κέρδισε το ετήσιο βραβείο του 1857 στην έκθεση του Λίβερπουλ όπου εκτέθηκε. 
John Everett Millais, Το τυφλό κορίτσι. Λεπτομέρεια. 1856. Birmingham Museums Art Gallery.

    Ο προσεκτικός παρατηρητής μπορεί να παρατηρήσει δύο λεπτομέρειες:
- Στο λαιμό του μεγαλύτερου κοριτσιού με τα κλειστά μάτια κρέμεται ένα χαρτάκι που γράφει  "Pity the blind" (έλεος στην τυφλή). Από αυτό το σημείωμα καταλαβαίνουμε ότι η κοπέλα είναι μία τυφλή ζητιάνα που συνοδεύεται από το μικρότερο κορίτσι. Παίζει μουσική με το μικρό ακορντεόν και εκλιπαρεί για ελεημοσύνη από τους περαστικούς.
-Στη μαντήλα που σκεπάζει τα μαλλιά της έχει καθήσει μια πεταλούδα, πιθανόν σύμβολο της ψυχής και της ελευθερίας.
John Everett Millais, Το τυφλό κορίτσι. Λεπτομέρεια. 1856. Birmingham Museums Art Gallery.

  Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο πίνακας έχει στοιχεία συμβολισμού (άλλωστε οι Προραφαηλίτες μπορεί να θεωρηθούν ως πρόδρομοι του συμβολισμού), αλλά ταυτόχρονα εκφράζει και το πάθος του ρομαντισμού, αφού ο Προραφαηλιτισμός ήταν στην ουσία ένα ιδιότυπο κίνημα του ρομαντισμού στη Βρετανία. Η έκφραση του προσώπου της τυφλής απηχεί ασφαλώς στοιχεία ρομαντισμού. Η κοπέλα αισθάνεται την αναζωογονητική ακτινοβολία του ήλιου στο πρόσωπό της μετά από τη βροχή και την υγρασία. Αισθάνεται τη νέα ημέρα με όλες τις αισθήσεις της, εκτός φυσικά από την όραση. Νιώθει το χάδι του φωτός στο πρόσωπο και η ίδια αγγίζει το γρασίδι του εδάφους, προφανώς ακούει τον ήχο του ρυακιού και μυρίζει τις ευωδιές της νοτισμένης από τη βροχή εξοχής. Αφή, ακοή, όσφρηση είναι οι αισθήσεις μέσω των οποίων αντιλαμβάνεται και προσλαμβάνει τις παραστάσεις από τη ζωή. Ωστόσο, δεν μπορεί να παρατηρήσει αυτό που βλέπει το μικρότερο κορίτσι, το διπλό ουράνιο τόξο στον διαυγή γαλανό ουρανό (ύστερα από τη βροχή). Ή μήπως μπορεί να το "δει" με τα μάτια της ψυχής της;
   O πίνακας αποτελεί κοινωνικό σχόλιο για τη φτώχεια και τα άτομα με ειδικές ανάγκες, όπως οι τυφλοί που αναγκάζονταν να ζητιανεύουν, παίζοντας μουσική. Η στερεοτυπική εικόνα του φτωχού τυφλού οργανοπαίκτη ή γενικά του ατόμου με ειδικές ανάγκες που ζητιανεύει για τον επιούσιον αναβιώνει μέχρι τις μέρες μας. Όμως, η εικόνα του Millais είναι τόσο όμορφη, που η ομορφιά της, ίσως, λειτουργεί αποτρεπτικά για κοινωνικό προβληματισμό ή ακυρώνει οποιαδήποτε διάθεση κοινωνικής καταγελίας. Το μόνο, ίσως, που θα θέλαμε είναι να αισθανθούμε τη στιγμή της ημέρας αμέσως μετά τη βροχή με το ίδιο πάθος και έκσταση που φαίνεται να την αισθάνεται η τυφλή κοπέλα.
John Everett Millais, Μελέτη για το τυφλό κορίτσι. Περίπου 1854-1855. Tate Britain Gallery. Είναι ένα σχέδιο του Millais για τον πίνακα.



http://www.bmagic.org.uk/objects/1892P3
http://en.wikipedia.org/wiki/The_Blind_Girl
http://www.nineteenthcenturydisability.org/items/show/6
http://www.victorianweb.org/painting/millais/paintings/may3.html
http://mydailyartdisplay.wordpress.com/2011/06/16/the-blind-girl-by-john-everett-millais/
http://www.cuchicago.edu/Documents/Academics/College%20of%20Arts%20and%20Sciences/art/Art%20Lessons/3rd_03_John-Everett-Millais_The-Blind-Girl.pdf
http://www.artmagick.com/pictures/picture.aspx?id=6145&name=the-blind-girl
https://www.tate.org.uk/art/artworks/millais-study-for-the-blind-girl-verso-study-for-peace-concluded-n04368
http://www.theartofpainting.be/EDA-PreRaphaelites.htm
http://preraphaelitepaintings.blogspot.gr/2011/01/john-everett-millais-blind-girl-detail.html

Τετάρτη 27 Νοεμβρίου 2013

Χειμωνιάτικος Άνεμος. Ένας πίνακας του John Everett Millais

Ο Χειμώνας στη ζωγραφική. Ένας πίνακας του John Everett Millais

    Επειδή, σήμερα, εδώ που βρίσκομαι φαίνεται ότι έχει πια έρθει για τα καλά ο Χειμώνας...φυσούσε όλη τη μέρα και συνεχίζει να φυσάει όλο και πιο δυνατά τη νύχτα...θυμάμαι ένα χειμωνιάτικο πίνακα του αγαπημένου μου Προραφαηλίτη ζωγράφου John Everett Millais (1829-1896).
   Ο Millais, εμπνευσμένος από το ποίημα του Σαίξπηρ Blow, blow Winter wind, απεικονίζει ένα γκρίζο χειμωνιάτικο τοπίο εξοχής. Ο πίνακας, όπως και το ποίημα, αφηγείται μια ιστορία προδοσίας. Είναι Χειμώνας, κάνει κρύο και φυσάει! Βλέπουμε μια γυναίκα να κάθεται μάλλον πάνω σε μια πέτρα στο παγωμένο τοπίο. Στην αγκαλιά της κρατάει τυλιγμένο το μωρό της. Δίπλα  έχει ακουμπήσει τα λιγοστά υπάρχοντά της. Πέρα μακριά στο βάθος του μονοπατιού διακρίνουμε αχνά τη φιγούρα ενός άνδρα που απομακρύνεται. Έχει εγκαταλείψει τη γυναίκα και το παιδί. Γιατί άραγε; Στη μέση του δρόμου στέκεται διστακτικά ο σκύλος του ζευγαριού. Διστάζει, δεν μπορεί να επιλέξει ποιον θα ακολουθήσει. Τον άνδρα που φεύγει ή τη γυναίκα με το παιδί που έχει μείνoυν πίσω...

J. Everett Millais, Φύσα, Φύσα, χειμωνιάτικε άνεμε. 1892. Πινακοθήκη του Auckland.

   Ο Millais υπήρξε ένας από τους πιο γνωστούς και δημοφιλείς ζωγράφους της Βικτωριανής Αγγλίας. Ιδρυτικό μέλος της Προραφαηλιτικής Αδελφότητας και του κινήματος των Προραφαηλιτών ζωγράφων, έτυχε μεγάλης αναγνώρισης από τη Βρετανική Ακαδημία Τεχνών και τα έργα του είχαν θερμή απήχηση στο κοινό.

http://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_Everett_Millais_-_Blow,_Blow_Thou_Winter_Wind.JPG
http://www.artrenewal.org/pages/artwork.php?artworkid=40176
http://arttattler.com/archivemillais.html

Σάββατο 18 Μαΐου 2013

Ο έρωτας στη ζωγραφική. Ένας πίνακας του J. Everett Millais

O έρωτας στη ζωγραφική.
John Everett Millais, Ναι

  Είναι ένας πίνακας του Βρετανού Προραφαηλίτη ζωγράφου John Everett Millais που απεικονίζει με τρυφερότητα τη σκηνή αποχωρισμού ή συνάντησης ενός ζευγαριού. Ο πίνακας αφηγείται προφανώς κάποια ιστορία που εμείς καλούμαστε να φανταστούμε. Ο τίτλος Ναι κρύβει μυστήριο και θέτει ερωτήματα...Όμως, ασφαλώς, δηλώνει την ερωτική συναίνεση και αποδοχή.
    Ο Millais, ο οποίος υπήρξε από τα ιδρυτικά μέλη της Προραφαηλιτικής Αδελφότητας καλλιτεχνών έχει ζωγραφίσει αρκετούς πίνακες που απεικονίζουν ερωτευμένα ζευγάρια.