Ο Άνεμος του Φθινοπώρου. Νίκος Εγγονόπουλος και Lucien Lévy-Dhurmer

Το Φθινόπωρο στην ποίηση και τη ζωγραφική. Ο άνεμος του Φθινοπώρου.
Ένα ποίημα του Νίκου Εγγονόπουλου και πίνακες ζωγραφικής του Lucien Lévy-Dhurmer

   Καθώς προχωράμε στο Φθινόπωρο, ο καιρός αγριεύει. 

Φυσάει σήμερα δυνατά και βρέχει. Φθινοπωρινή καταιγίδα και ανεμοθύελλα. Ουρλιάζουν οι ριπές των ανέμων και κυριαρχούν στο τοπίο...

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Φθινόπωρο.

Ο άνεμος στροβιλίζει και σαρώνει τα ξερά κιτρινοκόκκινα πεσμένα στο έδαφος φύλλα... Φθινοπωρινά φύλλα παντού για να μας θυμίζουν τον κύκλο των εποχών και τον κύκλο της ζωής, τη φθορά και την αναγέννηση.

  Για αυτό σκέφθηκα τις ατμοσφαιρικές φθινοπωρινές εικόνες του Γάλλου συμβολιστή καλλιτέχνη Lucien Lévy-Dhurmer και το ποίημα του Νίκου Εγγονόπουλου "Περί ανέμων, υδάτων και άλλων πολλών".

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Φθινόπωρο. Καταιγίδα. 1896.

Νίκος Εγγονόπουλος, Περί Ανέμων και Υδάτων και άλλων πολλών

…balancant le feston et l’ourlet…
                     CH. BAUDELAIRE

φυσάει ο άνεμος
του φθινοπώρου
και σαρώνει
πάνω στο πλακόστρωτο της αυλής
τα ξερά φύλλα
που επέσαν απ’ τα δέντρα
σκισμένες επιστολές
κουρέλια
πόθους
ελπίδες
όνειρα

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Η ανεμοθύελλα ή η ριπή του ανέμου. 1896.

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Η ανεμοθύελλα ή η ριπή του ανέμου. 1896.

άλλοτε ο άνεμος φυσά
κι’ ανοίγει τρύπες στο νερό
απ’ όπου αναβλύζουν
τα δάκρυα των ψαριών
λουλούδια
φραντζόλες
πόθοι
ελπίδες
όνειρα

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Η ανεμοθύελλα. 1897.


κι’ άλλοτε ο άνεμος φυσά
και σε όχι πολύ παρωχημένες εποχές
«μούντερνε» κάτω από τις μακρυές τις φούστες
των ωραίων γυναικών
κι’ έφτανε μέχρι
τα ευγενικά τους κάλλη
τα μυστικά

Από το βιβλίο του Νίκου Εγγονόπουλου, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Πορτρέτο νεαρής κοπέλας σε φθινοπωρινό 
τοπίο. 1896.

http://www.artnet.com/artists/lucien-l%C3%A9vy-dhurmer/?type=paintings
http://www.jasonjacques.com/historic/lucien-levy-dhurmer

https://imaginistes.wordpress.com/2018/09/28/%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%83-%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%83-%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%AF-%CE%B1%CE%BD%CE%AD%CE%BC%CF%89%CE%BD-%CF%85%CE%B4%CE%AC%CF%84/

Ποιήματα για την αγάπη: Nίκος Εγγονόπουλος, Ύμνος δοξαστικός για τις γυναίκες π᾽αγαπάμε

Για την αγάπη της γυναίκας
Νίκος Εγγονόπουλος, Ύμνος δοξαστικός για τις γυναίκες π᾽ αγαπάμε

   Ημέρα της γυναίκας αύριο... Για αυτό, επαναφέρω μία παλιότερη ανάρτησή μου με "ύμνο δοξαστικό για τις γυναίκες π' αγαπάμε" ενός σύγχρονου Έλληνα ποιητή και ζωγράφου, του Νίκου Εγγονόπουλου.

Thomas Edwin Mostyn, Γυναίκα. 1925.

είν' οι γυναίκες π' αγαπούμε σαν τα ρόδια

έρχονται και μας βρίσκουνε 

τις νύχτες

όταν βρέχη

με τους μαστούς τους καταργούν τη μοναξιά μας

μεσ' τα μαλλιά μας εισχωρούν βαθειά

και τα κοσμούνε

σα δάκρυα

σαν ακρογιάλια φωτεινά

σα ρόδια

είν' οι γυναίκες π' αγαπούμε κύκνοι

τα πάρκα τους

ζουν μόνο μέσα στην καρδιά μας

είν' τα φτερά τους

τα φτερά αγγέλων

τ' αγάλματά τους είναι το κορμί μας

οι ωραίες δεντροστοιχίες είν' αυτές οι ίδιες

ορθές στην άκρια των ελαφρών ποδιών

τους

μας πλησιάζουν

κι είναι σαν μας φιλούν

στα μάτια

κύκνοι

 John William Waterhouse, Ιουλιέττα (ή το μπλε κολιέ). 1898. Ιδιωτική Συλλογή.

είν' οι γυναίκες π' αγαπούμε λίμνες

στους καλαμιώνες τους

τα φλογερά τα χείλια μας σφυρίζουν

τα ωραία πουλιά μας κολυμπούνε στα νερά τους

κι ύστερα 

σαν πετούν

τα καθρεφτίζουν

- υπερήφανα ως ειν' -

οι λίμνες 

κι είναι στις όχθες τους οι λεύκες λύρες

που η μουσική τους πνίγει μέσα μας

τις πίκρες

κι ως πλημμυρούν το είναι μας 

χαρά

γαλήνη

είν' οι γυναίκες π' αγαπούμε 

λίμνες

είν' οι γυναίκες π' αγαπούμε σαν σημαίες

στου πόθου τους ανέμους κυματίζουν

τα μακρυά μαλλιά τους

λάμπουνε 

τις νύχτες

μεσ' στις θερμές παλάμες τους κρατούνε

τη ζωή μας

είν' οι απαλές κοιλιές τους

ο ουράνιος θόλος

είναι οι πόρτες μας

τα παραθύρια μας

οι στόλοι

τ' άστρα μας συνεχώς ζούνε κοντά τους

τα χρώματά τους είναι 

τα λόγια της αγάπης

τα χείλη τους

είναι ο

ήλιος το φεγγάρι

και το πανί τους είν' το μόνο σάβανο που μας αρμόζει :

είν' οι γυναίκες που αγαπούμε σαν σημαίες

 Mary E Harding (1880-1903, Δελφινία.

είν᾽ οι γυναίκες π᾽ αγαπάμε δάση

το κάθε δέντρο τους είν᾽ κι ένα μήνυμα του πάθους

σαν μέσ᾽ σ᾽ αυτά τα δάση

μας πλανέψουνε

τα βήματά μας

και χαθούμε

τότες είν᾽

ακριβώς

που βρίσκουμε τον εαυτόνε μας
και ζούμε
κι όσο από μακρυά ακούμε νάρχωνται οι μπόρες
ή και μας φέρνει 
ο άνεμος
τις μουσικές και τους θορύβους
της γιορτής
ή τις φλογέρες του κινδύνου
τίποτε - φυσικά - δε μπορεί να μας φοβίση
ως οι πυκνές οι φυλλωσιές 
ασφαλώς μας προστατεύουν
μια που οι γυναίκες π' αγαπούμε είναι σα δάση

Bertha Wegmann (Danish, 1847-1926), Δάσος στο Τύρολο.

είν' οι γυναίκες π' αγαπούμε σαν λιμάνια
(μόνος σκοπός
προορισμός
των ωραίων καραβιών μας)
τα μάτια τους
είν' οι κυματοθραύστες
οι ώμοι τους είν' ο σηματοφόρος
της χαράς
οι μηροί τους
σειρά αμφορείς στις προκυμαίες
τα πόδια τους
οι στοργικοί 
μας
φάροι
- οι νοσταλγοί τις ονομάζουν Κ α τ ε ρ ί ν α -
είναι τα κύματά τους
οι υπέροχες θωπείες
οι Σειρήνες τους δεν μας γελούν
μόνε
μας 
δείχνουνε το δρόμο
- φιλικές -
προς τα λιμάνια : τις γυναίκες που αγαπούμε

έχουνε οι γυναίκες π' αγαπούμε θεία την ουσία
κι όταν σφιχτά στην αγκαλιά μας
τις κρατούμε
με τους θεούς κι εμείς γινόμαστ' όμοιοι
στηνόμαστε ορθοί σαν άγριοι πύργοι
τίποτε δεν είν' πια δυνατό να μας κλονίση
με τα λευκά τους χέρια
αυτές
γύρω μας γαντζώνουν
κι έρχονται όλοι οι λαοί
τα έθνη
και μας προσκυνούνε
φωνάζουν
αθάνατο 
στους αιώνες
τ' όνομά μας
γιατί οι γυναίκες π' αγαπούμε
την μεταδίνουν
και σ' εμάς
αυτή
τη θεία τους
ουσία

Απόσπασμα από την ποιητική συλλογή Έλευσις (1948).

Ν. Εγγονόπουλος, Μορφή μιας γυναίκας.

http://www.engonopoulos.gr/_homeEL/painting.akou.work2.html
http://preraphaelitepaintings.blogspot.gr/2013/11/thomas-edwin-mostyn-womanhood.html
http://www.artnet.com/artists/mary-e-harding/

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_William_Waterhouse_-_Juliet.jpg

Πάρθεν του Κωνσταντίνου Καβάφη και η Αγία Σοφία του John Singer Sargent

To εσωτερικό της Αγίας Σοφίας και το "Πάρθεν" του Κωνσταντίνου Καβάφη

   Σκέφτομαι από καιρό να κάνω αυτή την ανάρτηση, από τότε που τυχαία "ανακάλυψα" ότι ο αγαπημένος Αμερικανός ιμπρεσιονιστής ζωγράφος John Singer Sargent είχε ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη και κυρίως ότι είχε ζωγραφίσει το εσωτερικό της Αγίας Σοφίας. Νομίζω πως σήμερα, ημέρα που σύμφωνα με την παράδοση, η "Πόλις Εάλω" ή κατά τον Καβάφη  και το ποντιακό ιδίωμα "Πάρθεν",  ταιριάζει να δούμε τις εικόνες αυτές του μεγάλου ζωγράφου, αφού η εμβληματική εκκλησία Αγία του Θεού Σοφία ταυτίζεται στη νεοελληνική συλλογική συνείδηση με την Κωνσταντινούπολη. ...Και επειδή αυτές τις μέρες θυμήθηκα και το ποίημα "Πάρθεν" του Καβάφη ας το ξαναδιαβάσουμε μαζί με τις εικόνες...

John Singer Sargent, To εσωτερικό της Αγίας Σοφίας. Κωνσταντινούπολη. 1891. Speed Μουσείο Τέχνης. Λούισβιλ (Louisville) του Κεντάκυ. Από κάτω προς το πάνω. Μία υπέροχη εικόνα, σχεδόν εξωπραγματική, με χρυσές φωτοσκιάσεις και ονειρική ατμόσφαιρα. Απόλυτη σιωπή και γαλήνη στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας που τότε ήταν τζαμί...

Πάρθεν του Καβάφη

Aυτές τες μέρες διάβαζα δημοτικά τραγούδια,
για τ’ άθλα των κλεφτών και τους πολέμους,
πράγματα συμπαθητικά· δικά μας, Γραικικά.

Διάβαζα και τα πένθιμα για τον χαμό της Πόλης
«Πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη».
Και την Φωνή που εκεί που οι δυο εψέλναν,
«ζερβά ο βασιλιάς, δεξιά ο πατριάρχης»,
ακούσθηκε κ’ είπε να πάψουν πια
«πάψτε παπάδες τα χαρτιά και κλείστε τα βαγγέλια»
πήραν την Πόλη, πήραν την· πήραν την Σαλονίκη.

Όμως απ’ τ’ άλλα πιο πολύ με άγγιξε το άσμα
το Τραπεζούντιον με την παράξενή του γλώσσα
και με την λύπη των Γραικών των μακρινών εκείνων
που ίσως όλο πίστευαν που θα σωθούμε ακόμη.

Μα αλίμονον μοιραίον πουλί «απαί την Πόλην έρται»
με στο «φτερούλν’ αθε χαρτίν περιγραμμένον
κι ουδέ στην άμπελον κονεύ’ μηδέ στο περιβόλι
επήγεν και εκόνεψεν στου κυπαρίσ’ την ρίζαν».
Οι αρχιερείς δεν δύνανται (ή δεν θέλουν) να διαβάσουν
«Χέρας υιός Γιανίκας έν» αυτός το παίρνει το χαρτί,
και το διαβάζει κι ολοφύρεται.
«Σίτ’ αναγνώθ’ σίτ’ ανακλαίγ’ σίτ’ ανακρούγ’ την κάρδιαν.
Ν’ αοιλλή εμάς, να βάι εμάς, η Pωμανία πάρθεν.» 

(1921). 

Νίκος Εγγονόπουλος, Κ. Π. Καβάφης. 1948. Ίδρυμα Καβάφη. Ένα πορτρέτο του μεγάλου ποιητή με έντονα στοιχεία Βυζαντινισμού δια χειρός του Εγγονόπουλου εν καιρώ Εμφυλίου Πολέμου. 

Μας αιφνιδιάζει ο Καβάφης με το ποίημα "Πάρθεν", το οποίο βέβαια ανήκει στα "Kρυμμένα Ποιήματα" (1882-1923).  Kωνσταντινουπολίτης στην καταγωγή και Έλληνας της κοσμοπολίτικης ελληνικής παροικίας της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου, ο ποιητής φαίνεται ότι συγκινείται από τη λαϊκή, δημοτική ποίηση και μάλιστα του ποντιακού ιδιώματος,  που θρηνεί για την Άλωση της Πόλης, αλλά και όλης της "Ρωμανίας". Το ποίημα γράφηκε το 1921 σε μία εποχή που ο Ελληνισμός πανηγύριζε για τη Συνθήκη των Σεβρών, ενώ σε λίγο θα ζούσε την Καταστροφή. Φωτογραφία του Καβάφη από τον γλύπτη Τόμπρο, που την είχε τραβήξει στο Νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού το 1932, μετά την εγχείριση του Καβάφη. Η φωτογραφία αυτή ενέπνευσε το πορτρέτο του Εγγονόπουλου.

John Singer Sargent, Σχέδιο από το εσωτερικό της Αγίας Σοφίας. 1891. Από πάνω προς τα κάτω. Μία πανοραμική εικόνα από ψηλά του εσωτερικού της Αγίας Σοφίας με τον εξαίσιο αέρινο θόλο και τις ακτίνες του ήλιου να διεισδύουν από τα παράθυρα. Διαγράφονται αχνά οι ανθρώπινες φιγούρες...Σαν εικόνα μίας αίθουσας χορού...

O John Singer Sargent (1856-1925) στο στούντιο με το διάσημο πορτρέτο "Madame X". Περίπου στα 1885. Ο Αμερικανικής καταγωγής Sargent ήταν πραγματικά ένας κοσμοπολίτης ζωγράφος με διεθνή αναγνώριση για το έργο του. Σπούδασε στο Παρίσι, εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο όπου καθιερώθηκε ως δεινός προσωπογράφος γυναικών και ανδρών των ανωτέρων κοινωνικών στρωμάτων, αλλά και τοπιογράφος. Οι εύποροι φιλότεχνοι αγόραζαν με ενθουσιασμό τα έργα του. Ταξίδεψε για μεγάλα διαστήματα σε διάφορα τουριστικά θέρετρα της Ευρώπης εκείνης της εποχής, αλλά και σε χώρες της Ανατολής. Το 1891 βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη και ζωγράφισε το εσωτερικό της Αγίας Σοφίας.

https://en.wikipedia.org/wiki/John_Singer_Sargent

http://www.kavafis.gr/poems/content.asp?id=200&cat=4

http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=926

http://www.orthodoxartsjournal.org/orthodox-architecture-and-iconography-as-subjects-in-fine-art-painting/

http://www.speedmuseum.org/collections/interior-of-santa-sophia-constantinople/

http://www.iefimerida.gr/news/108737/ποιός-αγόρασε-το-συγκλονιστικό-πορτρέτο-του-καβάφη-με-την-υπογραφή-του-νίκου-εγγονόπουλο

Το ρήμα αγναντεύω. Ένα ποίημα του Νίκου Εγγονόπουλου

Νίκος Εγγονόπουλος, Το ρήμα αγναντεύω

Είναι ένα αγαπημένο ποίημα!

Τούτη η αιθρία με το σύννεφο που πλέχει στον αέρα

Είναι γαλάζιος πλους μιας κάτασπρης φρεγάδας

Ιστάμενος ακουμπιστός στην κουπαστή κοιτάζω

Και βλέπω τα θηράματα των λογισμών μου

Δελφίνια που αναδύονται κι εισδύουν μες στο κύμα

Πεδιάδες ακρογιάλια και βουνά

Και μια ξανθή νεάνιδα που στέκει στο πλευρό μου

Μες στης οποίας τα γαλήνια μάτια βλέπω

Το μέλλον της ολόκληρο και το παρόν μου.

Philippe Wilson Steer, Η λευκή φρεγάδα. 1912. Πινακοθήκη Tate Britain. Λονδίνο.

http://www.tate.org.uk/art/artworks/steer-the-white-yacht-n06185

Ένα ακόμα ποίημα του Νίκου Εγγονόπουλου. Άνθη

Νίκος Εγγονόπουλος, Άνθη

Ένα ακόμα ποίημα του Ν. Εγγονόπουλου, ολιγόστιχο, απλό, λιτό, σχεδόν δωρικό. Το αγαπώ πολύ!

Άνθη

μάτια που πλέον δεν βλέπετε

βλέμματα όπου δεν 

σας ελκύει πια η μορφή του κόσμου

είσαστε αστέρια

φωτίζετε

Από την ποιητική συλλογή του Νίκου Εγγονόπουλου, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες

Valentin Serov, Κορίτσι στις ηλιαχτίδες (Αυτοπροσωπογραφία της Μαρίας Σιμόνοβιτς). 1888. Πινακοθήκη Tretyakov.

http://www.wikipaintings.org/en/valentin-serov/girl-in-the-sunlight-portrait-of-m-simonovich-1888

Η αγάπη στην ποίηση. Ένα ποίημα του Νίκου Εγγονόπουλου

Η αγάπη στην ποίηση: Νίκος Εγγονόπουλος, Η ΑΔΕΛΑΪΣ ΤΩΝ ΥΠΟΦΗΤΩΝ

Το άκρον άωτον της επιστήμης ή της υπερευαισθησίας: η

αγάπη.

Του άκρου άωτου της ευαισθησίας; Πάλε η αγάπη!

Βέβαια, κι' η ατέρμονη προσδοκία, στη ζωή, της έρημης 

χαράς.

Βάλε και τα μάτια: μυριάδες μάτια,

σωροί ματιώνε,

άπειρα ζεύγη ματιών,

με τη γοητεία τους, το καθένα,

το χρώμα τους, το βλέμμα τους, τη γλώσσα τους

και το γλωσσάριό τους,

το γέλιο τους, τα δάκρυα και τη θλίψη τους, τον έρωτά τους,

ή και την αδιαφορία τους ακόμη.

Μάτια ορθάνοιχτα, σφαλιχτά, μάτια που κρατούμε κρυφά,

φανερά,

μυστικά, μέσα στα ίδια μας τα μάτια, πάντα, πάντα.

Μάτια γυναικών, πουλιών, παιδιών,

μάτια όπου δεν είδαμε, κι' όπου μας είπανε πολλά γι' αυτά.

Μάτια γλαρά, νυσταγμένα, μάτια γιομάτα πόθους:

άστρα σπινθηροβόλα, υπέρλαμπρα, ατέλειωτα πάνω 

στον στοργικό ατέλειωτο νυκτερινό μας ουρανό.

Κι' όμως: φιλιά στα μάτια δεν είναι χωρι-

σμός.

Η ζωή, η γνώση

η γνώση της ζωής (των ματιών πάντα)

νάναι τροφή ονείρου απαλού,

ή μήπως παραλήρημα;

Λέω,

για τις κληρομαντείες,

υπόλογοι

θάν' οι υποφήται του Ναού

της ζωής (της δόξας) των ματιών.

Από την ποιητική συλλογή του Νίκου Εγγονοπούλου, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες

Προσωπογραφία (Υπατία).  Φαγιούμ. Αίγυπτος. 160-170 μ.Χ. Βρετανικό Μουσείο.

Ποιήματα για την αγάπη. Νίκου Εγγονόπουλου

Νίκος Εγγονόπουλος, Μερόπη

Ας συνεχίσουμε με ποιήματα για την αγάπη...

είναι των αδυνάτων αδύνατο

να νικηθή ο χρόνος

η αγάπη προϋποθέτει αγνότητα

κι' αυτή η φλογισμένη αγάπη

που δείξαμε

-που προσφέραμε-

εξελήφθη γι' αδυναμία κι' άλλα

τώρα: τα χρώματα

το γαλάζιο τ' ουρανού

το πράσινο των δέντρων

το μουντό των βουνών

τα στοιχεία συνθέσεως

για τον γοητευτικό

τον εξαίσιο

πίνακα της ζωής

Βλ. Νίκος Εγγονόπουλος, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα 1978.

Cari Melchers (1860-1932), Γυναίκα που διαβάζει δίπλα σ' ανοιχτό παράθυρο. 1885. Ιδιωτική Συλλογή.

http://www.artrenewal.org/pages/artwork.php?artworkid=39578&size=large

Νίκος Εγγονόπουλος, Ικεσία

Νίκος Εγγονόπουλος, Ικεσία

   Απόψε ας μιλήσουμε για αγάπη, ας εκφράσουμε μια ικεσία για αγάπη μέσω του υπερρεαλιστή Νίκου Εγγονόπουλου...έτσι, για να υπερβούμε την πραγματικότητα.

Jamew McNeill Whistler, Νυχτερινό. Μπλε και ασημί. Chelsea. 1871. Tate Πινακοθήκη.

   Η νύχτα διαδέχεται την ημέρα. Και ως η μέρα είναι η περιοχή των δέντρων και των λουλουδιών, έτσι κι' η νύχτα είναι η περιοχή των φαντασμάτων και των κρουνών. Τοποθετείς τη σκάλα στον τοίχο, και με πολλή πολλή προσοχή περνάς "από την άλλη μεριά". Αντιλαμβάνεσαι ψιθύρους, σαν θρόισμα νεκρών φύλλων, και το κελάρυσμα των νερών, τον σχεδόν ανεπαίσθητο θόρυβο που κάμνει η ρόδα του μύλου. Ένας τροχός, ένα αλέτρι, αστέρια, κι' αρχίζουν τα θαύματα και τα μάγια της νύχτας. Με τα χείλια κολλημένα στ' άσπρα της πόδια, στοχάσου καλά, λέγε μέσα σου πως δε θα πάψης ποτέ να ελπίζης, πως δε θα πάψης ποτέ να πιστεύης, πως δε θα πάψης ποτέ να ικετεύης, πως δε θα πάψης ποτέ να επιστρατεύης όλη την αγάπη, που έχεις μέσα σου κρυμμένη, ενάντια στις δυνάμεις του κακού.

Βλ. Νίκου Εγγονόπουλου, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες, εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα 1978

James McNeill Whistler, Διαβάζοντας δίπλα στη λάμπα. 1858.

http://www.tate.org.uk/art/artworks/whistler-nocturne-blue-and-silver-chelsea-t01571
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:James_McNeill_Whistler_-_Reading_by_Lamplight_-_Google_Art_Project.jpg

Ικεσία. Ένα κείμενο του Νίκου Εγγονόπουλου και ένας πίνακας της Anna Ancher

Nίκος Εγγονόπουλος, Ικεσία

   Η νύχτα διαδέχεται την ημέρα. Και ως η ημέρα είναι η περιοχή των δέντρων και των λουλουδιών, έτσι κι η νύχτα είναι η περιοχή των φαντασμάτων και των κρουνών. Τοποθετείς τη σκάλα στον τοίχο, και με πολλή προσοχή περνάς "από την άλλη μεριά". Αντιλαμβάνεσαι ψιθύρους, σαν θρόισμα νεκρών φύλλων, και το κελάρυσμα των νερών, τον σχεδόν ανεπαίσθητο θόρυβο που κάμνει η ρόδα του μύλου. Ένας τροχός, ένα αλέτρι, αστέρια, κι αρχίζουν τα θαύματα και τα μάγια της νύχτας. Με τα χείλια κολλημένα στ´ άσπρα της πόδια, στοχάσου καλά, λέγε μέσα σου πως δε θα πάψεις ποτέ να ικετεύεις, πως δε θα πάψεις ποτέ να επιστρατεύεις όλη την αγάπη, που έχεις μέσα σου κρυμμένη, ενάντια στις δυνάμεις του κακού.

Από το έργο του Νίκου Εγγονόπουλου, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες

Anna Ancher, Νεαρή κοπέλα μπροστά στο φως της λάμπας. 1887. Skagens Μουσείο. Skagen. Δανία.

Ανάμεσα σε τριαντάφυλλα. Πίνακες του Daniel Ridgway Knight και η κοιλάδα με τους ροδώνες του Νίκου Εγγονόπουλου

Νίκος Εγγονόπουλος, Παράφασις ή Η κοιλάδα με τους ροδώνες  και πίνακες με τριαντάφυλλα του Daniel Ridgway Knight

   Σε μια εποχή που διάφοροι ντόπιοι και ξένοι τεχνοκράτες σχεδιάζουν τη διάσωση της χώρας και των κατοίκων της, διαβάζω πάλι την ποιητική συλλογή του Νίκου Εγγονόπουλου Στην κοιλάδα με τους ροδώνες. Ένας τόπος κατάφυτος με τριανταφυλλιές είναι ο ροδώνας.
Από αυτό, λοιπόν, το εξαιρετικό έργο του Εγγονόπουλου, ιδού το ομώνυμο με τη συλλογή ποίημα.

ΠΑΡΑΦΑΣΙΣ 

ή

η ΚΟΙΛΑΔΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΡΟΔΩΝΕΣ

τι είναι στη ζωή που να μην είν´αίνιγμα

γρίφος;

μα κι´η ζωή η ίδια δεν είναι γρίφος

αίνιγμα;

τι δυστυχία οι τεχνοκράτες

μέσα στην τύφλα απ´ολούθε που τους περιζώνει

να παραμένουνε

στις κούφες πεποιθήσεις (;) τους

ισχυρογνώμονες

πεισματωμένοι

γινατζήδες

του ποιητή

πια μόνη-θεόθεν-σωτηρία λύσις

παρηγόρηση

μένει η κοιλάς με τις τριανταφυλλιές

ο έστι

μεθερμηνευόμενο

η κοιλάδα των ροδώνων.

...Και αυτή η μάλλον ουτοπική εικόνα του ποιητή για έναν ένα τόπο που είναι "κοιλάδα των ροδώνων"  μου έφεραν στη μνήμη πίνακες του Αμερικανού Daniel Ridgway Knight (1839-1924)με ροδώνες. Βέβαια, οι παρακάτω πίνακες δεν έχουν προφανώς καμιά σχέση με την υπερρεαλιστική ελληνοκεντρική ζωγραφική του Εγγονόπουλου. Απεικονίζουν, ωστόσο, ροδώνες, κοιλάδες με τριανταφυλλιές.

Daniel Ridgway Knight, Η Julia ανάμεσα σε τριαντάφυλλα. Ιδιωτική Συλλογή.

Daniel Ridgway Knight, Κόβοντας τριαντάφυλλα. Γύρω στα 1895. Ιδιωτική Συλλογή.

Daniel Ridgway Knight, Μαζεύοντας τριαντάφυλλα. Ιδιωτική Συλλογή.

Daniel Ridgway Knight, Κόβοντας τριαντάφυλλα. Ιδιωτική Συλλογή.

Daniel Ridgway Knight, Κόβοντας τριαντάφυλλα. Ιδιωτική Συλλογή.

Daniel Ridgway Knight, Η Julia μαζεύει τριαντάφυλλα. Ιδιωτική Συλλογή.

Βλ.

Νίκου Εγγονόπουλου, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες, με είκοσι έγχρωμους πίνακες και ένα σχέδιο, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα 2007 (τέταρτη έκδοση), σ. 163-164.

http://www.rehs.com/virtexdrk.htm

http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Daniel_ridgway_knight_b1663_cutting_roses_wm.jpg

http://www.danielridgwayknight.org/the-complete-works.html

http://www.danielridgwayknight.org/the-complete-works.html