Το φθινόπωρο στην ποίηση και ζωγραφική: Μυρτιώτισσα, είμαι ένα φύλλο ωχρό

Είμαι ένα φύλλο ωχρό του φθινοπώρου: ένα φθινοπωρινό ποίημα της Μυρτιώτισσας

Ας θυμηθούμε ένα φθινοπωρινό ρομαντικό ποίημα της Μυρτιώτισσας! Το ποιητικό υποκείμενο ταυτίζεται με ένα ωχρό φύλλο του Φθινοπώρου...

Tom Scott (Scottish, 1859-1927).  Φθινοπωρινά φύλλα, 1902.

Μυρτιώτισσα, Είμαι ένα φύλλο ωχρό

Είμαι ένα φύλλο ωχρό του φθινοπώρου

που από βουνίσιο δέντρο έχει ξεφύγει,

το βήμα με ταράζει του οδοιπόρου,

στον άνεμο χρωστώ τα θεία μου ρίγη.

Είμ᾽ένα σάπιο ξύλο από καράβι

κι η θάλασσα για πάντα μ᾽ορίζει,

τους πόθους μου γι᾽άφταστα μάκρη ανάβει,

καθώς με πάει και με στριφογυρίζει.

Μα έχει το κύμα αυτό που μ᾽αναδεύει,

τόσες ζωές απάνω μου σωριάσει,

που γνώρισα-κι ας μη με ταξιδεύει-

μες απ᾽αυτές, ολάκερη τη πλάση.

Olga Wisinger-Florian Austrian, 1844-1926), Πεσμένα φύλλα, 1899. Belvedere.

Κι αν δε μου εδόθη στου ονείρου τη χώρα

ν᾽αράξω, μου φανέρωσε τ᾽αγέρι

το ξωτικό της μύρο, κι η άγρια μπόρα,

μηνύματα από κείθε μου έχει φέρει.

Κι εσπαταλεύτηκ᾽ έτσι ο εαυτός μου,

τα μάτια μου αποστάσαν κι η καρδιά μου,

γιατί έψαξα τα πέρατα του κόσμου

δίχως να ξεμακρύνω απ᾽τη γωνιά μου...

John Singer Sargent, Φθινοπωρινά φύλλα. 1913. Εθνική Πινακοθήκη της Βικτόρια. Μελβούρνη.

http://www.ngv.vic.gov.au/col/work/4336

https://www.leicestergalleries.com/browse-artwork-detail/MTU0NDU=

https://sammlung.belvedere.at/objects/6069/

Ένα ποίημα του Sergei Jesenin και πίνακες του Isaak Levitan για το Φθινόπωρο: Αποχαιρετισμός στον Μίκη Θεοδωράκη.

 Αποχαιρετισμός στον Μίκη Θεοδωράκη μ' ένα ποίημα του Σεργκέι Γεσένιν και πίνακες του Ισάακ Λεβιτάν για το Φθινόπωρο

O Mίκης Θεοδωράκης στη βεράντα του σπιτιού του με θέα την Ακρόπολη. Δεκαετία του 1990.

Μίκης Θεοδωράκης (1925-2021), Φωτογραφία του Μίκη Θεοδωράκη. 1963. Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο.

   Έφυγε για τον κόσμο της αιώνιας γαλήνης ο εμβληματικός Έλληνας μουσικός Μίκης Θεοδωράκης (1925-2021) μία ηλιόλουστη γλυκιά ημέρα στις αρχές του Σεπτέμβρη, ακριβώς στην εποχή της μετάβασης από το Καλοκαίρι στο Φθινόπωρο.

     Για αυτό, σκέφθηκα να τον "αποχαιρετήσω" με ένα ποίημα του Ρώσου λυρικού ποιητή Σεργκέι Γιεσένιν (1895-1925) και πίνακες ζωγραφικής του Ρώσου ζωγράφου Ισαάκ Λεβιτάν (1860-1900) με λυρικά φθινοπωρινά τοπία.

Isaak Levitan, Πάνω από τη αιώνια γαλήνη. 1894. Tretyakov Πινακοθήκη. Μόσχα.

Isaak Levitan, Χρυσό Φθινόπωρο, 1895. Tretyakov Gallery.

Isaak Levitan, Φθινόπωρο, Δεκαετία του 1890.

Σεργκέι Γεσένιν, Όχι φωνές, πικρίες και κλάματα 

Όχι φωνές, πικρίες και κλάματα.

Αντίο, μηλιές πούχα αγαπήσει·

μ’ άγγιξε κιόλας το φθινόπωρο

κι η νιότη απόμακρα έχει σβήσει.

Isaak Levitan, Ηλιόλουστη φθινοπωρινή ημέρα. 1897.

Isaak Levitan, Φθινόπωρο, 1886.

Τα καρδιοχτύπια, πάει, περάσανε·

ναι, λίγη ψύχρα – η πρώτη. Το ίσο

χαλί των χωραφιών που αγάπησα

γυμνόποδος δεν θα πατήσω.

Isaak Levitan, Φθινόπωρο. Δρόμος στο χωριό. 1877.

Αντίο, ωραίες περιπλανήσεις μου,

των αισθημάτων μου άγρια δάση·

νιότη τρελή που τα τραγούδια μου

παράφορα είχες λαμπαδιάσει.

Isaak Levitan, Φθινοπωρινό Δάσος, 1886.

Isaak Levitan, Φθινόπωρο. Δάσος από βελανιδιές. 1880.

Κανένα πια τρανό λαχτάρισμα·

μη και μες στ’ όνειρο έχω ζήσει:

Καβάλα σ’ ένα ρόδινο άλογο

μια χαραυγή έχω διασχίσει.

Isaak Levitan, Χρυσό Φθινόπωρο. Slobodka. 1889. Κρατικό Ρωσικό Μουσείο. Αγ. Πετρούπολη.

Φύλλα από μαυρισμένο μέταλλο

σπορπάει τριγύρω το σφεντάνι.

Ευλογημένο ας είναι ό,τι άνθησε

πάνω στη γη και θα πεθάνει.

(Μετάφραση Γιάννη Ρίτσου)

Βλ. Σεργκέι Γεσένιν, Ποιήματα, μετάφραση Γ. Ρίτσου, 1981.

Isaak Levitan, Φθινοπωρινό τοπίο, 1898.

Isaak Levitan, Φθινόπωρο στο δάσος στο ποταμό Istra. 1886.

Isaak Levitan, Φθινόπωρο, 1889.

http://www.mikistheodorakis.gr/el/multimedia/photos/bydate/?d=now

Isaak Levitan, Φθινόπωρο

Isaak Levitan, Πάνω από την αιώνια γαλήνη, 1894.

Isaak Levitan, Φθινοπωρινό δάσος, 1886.

Isaak Levitan, Φθινόπωρο. Δάσος από βελανιδιές

Isaak Levitan, Φθινόπωρο. Δρόμος στο χωριό. 1877.

Isaak Levitan, Χρυσό Φθινόπωρο. Slobodka. 1889.

Isaak Levitan, Ηλιόλουστη φθινοπωρινή ημέρα, 1897.

Isaak Levitan, Φθινοπωρινό τοπίο

Isaak Levitan, Φθινόπωρο στο δάσος στον ποταμό Istra, 1886.

Isaak Levitan, Φθινόπωρο. 1890s.

Σεργκέι Γεσένιν, Όχι φωνές, πικρίες και κλάματα

Σεργκέι Γεσένιν, Όχι φωνές, πικρίες και κλάματα. Ρωσικό πρωτότυπο. Τρανσλάτουμ

Ποιήματα του Σ. Γεσένιν. Μετ. Γιάννη Ρίτσου

Ποιήματα του Σ. Γεσένιν. Αγγλική Μετάφραση

Isaak Levitan, Χρυσό Φθινόπωρο

Isaak Levitan, Φθινόπωρο, 1886.

Το Φθινόπωρο στη Ζωγραφική. Οκτώβριος. Ένας πίνακας του Jules Bastien Lepage.

Μαζεύοντας πατάτες τον Οκτώβριο. Ένας πίνακας  του Jules Bastien Lepage

  Tελευταία μέρα του Οκτώβρη σήμερα! 

Ας αποχαιρετήσουμε τον Οκτώβρη με τον πίνακα "Η εποχή του Οκτώβρη" του Γάλλου ζωγράφου Jules Bastien Lepage (1848-1884), σημαντικού εκπροσώπου του γαλλικού νατουραλισμού.

 Ο πίνακας απεικονίζει δύο γυναίκες να μαζεύουν πατάτες στο χωράφι υπό τα βαριά σύννεφα του Φθινοπωρινού ουρανού, για αυτό είναι γνωστός και με τους τίτλους "Μαζεύοντας πατάτες" ή "Γυναίκες που μαζεύουν πατάτες". Η μορφή της μίας γυναίκας βρίσκεται σχεδόν στο κέντρο και κυριαρχεί στην εικόνα, ενώ στο βάθος διαγράφονται και άλλες φιγούρες αγροτών στο χωράφι.  Ο Lepage έχει απεικονίσει με ρεαλισμό πολλές σκηνές από την αγροτική ζωή της γαλλικής υπαίθρου, αποτυπώνοντας τα προσωπικά του βιώματα, αφού ο ίδιος ήταν γόνος αγροτικής οικογένειας (γεννήθηκε και έζησε στο χωριό Damvillers).

Jules Bastien Lepage (1848-1884), Η εποχή του Οκτώβρη, 1878.  Εθνική Πινακοθήκη της Βικτώρια. Μελβούρνη. Ο Lepage απεικονίζει αριστοτεχνικά τη φθινοπωρινή ατμόσφαιρα της εποχής και αποτυπώνει εξαιρετικά τις λεπτομέρειες της σκηνής.

Jules Bastien Lepage, Η εποχή του Οκτώβρη. Λεπτομέρεια. Ο Οκτώβρης είναι ο μήνας της συγκομιδής της πατάτας.

Jules Bastien Lepage, Η εποχή του Οκτώβρη. Λεπτομέρεια. Ο πίνακας δεν αποτελεί μόνο απεικόνιση μίας φθινοπωρινής σκηνής της Γαλλικής αγροτικής ζωής στην ύπαιθρο, είναι ταυτόχρονα και μία υπέροχη προσωπογραφία της νεαρής αγρότισας. Η γυναικεία μορφή φαίνεται να σαγηνεύει με την έκφραση του προσώπου και τη στάση του σώματος το βλέμμα του ζωγράφου.

 https://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/work/3768/

https://en.wikipedia.org/wiki/October_(painting)

https://en.wikipedia.org/wiki/Jules_Bastien-Lepage

Έμιλυ Ντίκινσον, ένα ποίημα για τον Νοέμβριο.

Nοέμβριος: Ένα ποίημα της Έμιλυ Ντίκινσον και πίνακες του John Atkinson Grimshaw

Είναι Νοέμβριος πια, σκέφτομαι. Ο τελευταίος μήνας του Φθινοπώρου έχει έρθει και ο χειμώνας είναι κοντά. Για αυτό, ένα "φθινοπωρινό" ποίημα της Έμιλυ Ντίκινσον, νομίζω ότι ταιριάζει με τη διάθεση της εποχής, των ημερών και της ψυχής μας…και βέβαια οι πίνακες του Βρετανού ζωγράφου της Βικτωριανής εποχής John Atkinson Grimshaw(1836-1893) ταιριάζουν απόλυτα με τη "φθινοπωρινή ατμόσφαιρα" που μας περιβάλλει.

{1140}

Η Μέρα συνέχεια μίκραινε, πιεσμένη

Από μια Νύχτα κυρτωμένη και πρόωρη

Το Απόγευμα έριχνε το λιγοστό του Κίτρινο

Στο βαθύ Δειλινό-

Οι Άνεμοι έβγαλαν τις πολεμικές τους συνήθειες

Τα Φύλλα ζήτησαν άδεια και την πήραν-

Ο Νοέμβρης κρέμασε το Γρανιτένιο Καπέλο του

Πάνω σε καρφί Βελουδένιο.

John Atkinson Grimshaw, Ειδυλλιακό Φθινόπωρο. 1885. Ιδιωτική Συλλογή.

The Day grew small, surrounded tight

By early, stooping Night-

The Afternoon in Evening deep

Its yellow shortness dropt-

The winds went out their martial ways

The Leaves obtained excuse-

November hung his Granite Hat

Upon a nail of Plush-

Johh Atkinson Grimshaw, Νοέμβριος. 1879. Ιδιωτική Συλλογή.

Johh Atkinson Grimshaw, Πρωινό Νοεμβρίου στο Leeds. 1883. Ιδιωτική Συλλογή.

Βλ. Emily Dickinson, Έλα στον κήπο μου. Ποιήματα, Μετάφραση Κώστας Λάνταβος, εκδ. Αρμός, Αθήνα 2013.

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:John_Atkinson_Grimshaw

http://www.johnatkinsongrimshaw.org

Το Φθινόπωρο στην ποίηση. Τα Χρυσάνθεμα του Τάσου Λειβαδίτη

Ποιήματα του Τάσου Λειβαδίτη και πίνακες ζωγραφικής με Χρυσάνθεμα

Βαδίζει σιγά-σιγά προς το τέλος του, ο μήνας Οκτώβριος, ο μήνας των Χρυσανθέμων! Θυμάμαι στίχους του αγαπημένου Τάσου Λειβαδίτη με αναφορές στα "Χρυσά Άνθη" του Φθινοπώρου και πίνακες ζωγραφικής με αυτά τα υπέροχα φθινοπωρινά άνθη, που πλέον "επιμένουν σαν τις πλάνες μας" να ανθίζουν όλο τον χρόνο... Eίναι πάμπολλοι οι πίνακες ζωγραφικής με απεικονίσεις χρυσανθέμων...Ιδού μία μικρή ανθολόγηση αγαπημένων έργων, κάποια από τα οποία έχω αναρτήσει και παλιότερα.

Konstantin Egorovich Makovsky (Russian, 1839-1915), Πορτραίτο κοριτσιού με το κόκκινο χρυσάνθεμο. Ένα υπέροχο πορτρέτο. Το χρυσάνθεμο-κόκκινη πινελιά φωτίζει...


Olga Boznańska (Polish, 1865-1940) Κορίτσι με χρυσάνθεμα. 1894. Krakow National Gallery. Κρατάει λευκά χρυσάνθεμα...

Τάσος Λειβαδίτης, Χρυσάνθεμα

Φθινόπωρο ήσυχο, αφηρημένο – τα φύλλα θα ’λεγες πέφτουν από μιαν άλλη ζωή 

και μόνο τα χρυσάνθεμα επιμένουν, σαν τις πλάνες μας. 

Είμαι μόνος, η κάμαρα άδεια και δεν έχω παρά ένα μοναδικό στόμα

……………για τόσα χαμένα πράγματα.

Από τη συλλογή «Εγχειρίδιο ευθανασίας», Κέδρος 1979

Dennis Miller Bunker (American, 1861-1890), Χρυσάνθεμα. 1888. Isabella Stewart Gardner Μουσείο. 

Τάσος Λειβαδίτης, Τα Ωραία Χρυσάνθεμα

...Εκείνη τη νύχτα ήμουν κρυμμένος πίσω από την ντουλάπα,
αλλά γιατί να προβαίνω σε αποκαλύψεις, οι καιροί ήταν δύσκολοι:
επαναστάσεις, διαψεύσεις κι άλλοτε συμβαίνουν γεγονότα που θυμάσαι ότι τα ξαναέζησες – σε ποιό όνειρο τάχα ή σε ποιάν άλλη ζωή,
μικρές κάμαρες που περπάτησα πάνω κάτω όλη την απεραντοσύνη
άδειοι μοναχικοί δρόμοι όπου έζησα τις πιο ωραίες μου περιπέτειες
κι όταν κάποτε έρθει η ώρα ν’ απολογηθώ, θα ‘χω μάρτυρες όλους
τους περαστικούς που στάθηκα αμήχανος μπροστά τους
μην έχοντας τι να πω. 

 Λοιπόν, τι απέγιναν τα ωραία χρυσάνθεμα;
Πού πήγαν οι παλιές μέρες;...

 

Από την ποιητική συλλογή "Τα Χειρόγραφα του Φθινοπώρου", Kέδρος 1990.


James Tissot (French, 1836-1912), Χρυσάνθεμα. Γύρω στα 1875. Clark Art Institute. Μία γυναίκα ανάμεσα σε πολύχρωμα χρυσάνθεμα...


Edgar Degas, Γυναίκα που κάθεται ακουμπώντας σε τραπέζι με βάζο λουλουδιών. 1865. The Metropolitan Art Museum. Μία τεράστια ανθοδέσμη από χρυσάνθεμα σ' ένα τεράστιο βάζο...


Daniel Ridgway Knight (American, 1839-1924), Χρυσάνθεμα. 1898. Μία νεαρή κοπέλα φροντίζει τα χρυσάνθεμα του κήπου. Δίπλα της ένα ποτιστήρι...

http://www.artnet.com/artists/konstantin-egorovich-makovsky/portrait-of-a-girl-with-a-red-chrysanthemum-McUMdnahj7v8Poyx8-j-Nw2
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dennis_Miller_Bunker_-_Chrysanthemums.jpg
https://www.wikiart.org/en/james-tissot/chrysanthemums
https://www.wikiart.org/en/daniel-ridgway-knight/chrysanthemums-1898

Ποιήματα του Νίκου Καββαδία για το Φθινόπωρο

Το Καλοκαίρι Επέρασε...Ήλθε το Φθινόπωρο

   Ο Οκτώβριος έχει έλθει και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι "Τώρα τὸ καλοκαίρι πάει ... ἐπέρασε ...", όπως λέει και ο αγαπημένος ποιητής Νίκος Καββαδίας σ' ένα από τα νεανικά του ποιήματα που δημοσιεύει με το ψευδώνυμο Πέτρος Βαλχάλας στο περιοδικό της "Μεγάλης Ἑλληνικῆς Ἐγκυκλοπαίδειας" τον Οκτώβριο του 1928.  Σπάνια διαβάζουμε αυτά τα πρώιμα ποιήματα του νεαρού Καββαδία (1910-1975), που τα γράφει στην ηλικία των 18 ετών, λίγο πριν μπαρκάρει σε καράβι και γίνει ναυτικός. Η παρουσία της θάλασσας, όμως, είναι ήδη φανερή σ' αυτά τα πρώιμα ποιητικά σχεδιάσματα.

Emil Nolde, Φθινοπωρινή θάλασσα VII. 1910.

Friedrich Nach, Φθινοπωρινή Θάλασσα. Γύρω στα 1900.

Νίκος Καββαδίας, Το Καλοκαίρι Επέρασε

Τώρα τὸ καλοκαίρι πάει ... ἐπέρασε ...

Κ᾿ εἶνε καιρὸς νὰ φύγουμε γιὰ πέρα.

Δυὸ μῆνες ἐπεράσαμε ἔτσι ἄσκοπα

ἂν κ᾿ εἴχαμε πολλὲς ἰδέες στὸ νοῦ μας.

Ἐκεῖνα ποὺ σκεφθήκαμε δὲν κάναμε

καὶ πάντα τ᾿ ἀναβάλαμε γιὰ τ᾿ αὔριο

γιὰ κάποιαν κάθε μέρα γράμμα ἐγράφαμε

ποὺ ὅμως αὐτὴ δὲν τόλαβεν ἀκόμα.

Σὲ ναυτικὲς ταβέρνες ἐκαθήσαμε

σὲ γέρους πλάϊ ποὺ λέγαν ἱστορίες

καὶ ποὺ συχνά, σιγὰ μᾶς ἐσυμβούλευαν

μὲ λόγια ποὺ πιὰ τἄχαμε ξεχάσει.

Σὲ πανηγύρια πήγαμε χωριάτικα

ψηλὰ σὲ ρημοκλήσια γκρεμισμένα

κι ἐπιάσαμε μαντήλι καὶ χορέψαμε

μὲ παληκάρια, καὶ παιδοῦλες νιές.

Πολλὲς φορὲς τ᾿ ἀγέρι μᾶς ἐκοίμισε

μέσα σὲ βάρκα ... κάτω ἀπ᾿ ἕνα δέντρο

κι ἐκάναμ᾿ ἕναν ὕπνο τόσον ἥσυχο

ἔτσι μακρὺ ... σὰ νἄχαμε πεθάνει ...

Καὶ τ᾿ αὔριο ποτὲ δὲν ἐσκεφθήκαμε

οὔτε καὶ τὴν ἡμέρα τῆς φυγῆς μας.

... Τώρα τὸ πλοῖο μᾶς παίρνει. Πέρα τὸ ἄγνωστο

ἢ τρικυμίες!, οἱ μπόρες! ...

13-09-1928

Πέτρος Βαλχάλας

Δημοσιεύτηκε στὸ Περιοδικὸ τῆς "Μεγάλης Ἑλληνικῆς Ἐγκυκλοπαίδειας"
στὶς 21 Ὀκτωβρίου 1928, ἀρ. φύλλου 153, σελίδα 3.

Gustave Gourbet, Η θάλασσα το Φθινόπωρο. 1867.  Ohara Μουσείο Τέχνης.

...Ακόμα ένα νεανικό ποίημα του Νίκου Καββαδία με "φθινοπωρινή" ατμόσφαιρα και εμφανή στοιχεία συμβολισμού.

Νίκος Καββαδίας, Ήλθε μία θύμησι...

Ἦρθε μία θύμησι παληὰ πολὺ καὶ χτύπησε

τὴν πόρτα τῆς θλιμμένης τῆς ψυχῆς μου ...

Ἦταν ἕνα θλιμμένο δειλινό.

Ξερὰ τὰ φύλλα χάμω πέφτανε.

Οἱ γερανοὶ στὸ νότο πέταγαν.

Μέσ᾿ στὴ γαλήνη τὰ καράβια ἀρμενίζαν

καὶ σὺ φτωχὴ ψυχὴ κάτι περίμενες ...

Στὸ πέλαγο ἡ γολέτα τῶν ὀνείρων σου ταξίδευε.

Στὸ πέλαγο ἡ γολέτα τῶν ὀνείρων σου βυθίστηκε.

Καὶ κεῖνο ποὺ περίμενες τὸ πήρανε

οἱ γερανοὶ στὸ μακρινὸ ταξίδι τους.

Μὲ τὰ ξερόφυλλα τὸ πῆρε ὁ ἀγέρας τοῦ φθινοπώρου

τὸ κλέψαν τὰ καράβια τὰ λευκόπανα.

Φτωχὴ ψυχὴ ... Προσμένοντας ἀπόμεινες.

Πέτρος Βαλχάλας

 Δημοσιεύτηκε στὸ Περιοδικὸ τῆς "Μεγάλης Ἑλληνικῆς Ἐγκυκλοπαίδειας"

στὶς 20 Μαΐου 1928, ἀρ. φύλλου 131, σελίδα 2.

Emil Nolde,  Φθινοπωρινή θάλασσα ΧΙΙ. 1910.

Emil Nolde, Φθινοπωρινή βραδινή θάλασσα. 1951.

http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/nikos_kabbadias/anentaxta_home.htm

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF%82

https://www.lempertz.com/de/kataloge/lot/966-1/122-friedrich-nath.html

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gustave_Courbet_-_Autumn_Sea_-_Google_Art_Project.jpg

http://www.ohara.or.jp/en/gallery/autumn-sea/
https://issyparis.wordpress.com/2016/06/09/herbstmeer-xii-autumn-sea-xii-1910/

http://www.artnet.com/artists/emil-nolde/abendliches-herbstmeer-evening-autumn-sea-2CWnxYyHtCAJIa67UqLXzA2

https://www.wikiart.org/en/emil-nolde/autumn-sea-vii

Το Φθινόπωρο στην ποίηση και τη ζωγραφική. Γυναίκες σε φθινοπωρινά τοπία. Μέρος Δεύτερο

Τα χειρόγραφα του Φθινοπώρου. Ένα ποίημα του Τάσου Λειβαδίτη και εικόνες με γυναίκες σε φθινοπωρινά τοπία

  Τελειώνει το Φθινόπωρο για ακόμη μια χρονιά. Αγαπημένη εποχή για ποιητές και ζωγράφους. Ο Νοέμβριος διανύει τις τελευταίες μέρες του. Ας το αποχαιρετήσουμε μ' ένα απόσπασμα από την ποιητική συλλογή του Τάσου Λειβαδίτη, Τα χειρόγραφα του Φθινοπώρου, μαζί με αγαπημένους πίνακες ζωγραφικής που απεικονίζουν γυναίκες σε φθινοπωρινά τοπία.

Carl Larsson, Φθινόπωρο. 1884.

Marry Cassatt, Φθινόπωρο ή το προφίλ της Λυδίας Cassatt (αδελφής της ζωγράφου). 1880. Musée du Petit Palais. Paris.

Φθινόπωρο

…καθένας μας έχει μια μυστική περιουσία από ξεχασμένες ταπεινώσεις.

 «Φθινόπωρο».

Ονειρεύομαι ένα άγαλμα να κλαίει μες στην ομίχλη,

έναν φυλακισμένο να τραγουδά,

μια γυναίκα να μην κλέβει τα χρόνια της,

ένα παιδί που να μη ρωτά.

George Henry (Scottish, 1858-1943), Φθινόπωρο.

Το φθινόπωρο θα μαζέψω όλα τα φύλλα στην πόρτα μου

να γείρει η χαμένη ζωή μου.

 «Φθινοπωρινό σούρουπο».

Από τα Χειρόγραφα του Φθινοπώρου του Τάσου Λειβαδίτη

Henri Le Sidaner, Ένα φθινοπωρινό απόγευμα. 1895.  Museo Thyssen Bornemisza. Madrid.

Carl Larsson, H Karin το Φθινόπωρο. 1884.

George Henry (1858-1943), Φθινόπωρο. Paisley Museum and Art Galleries.

George Henry (1858-1943), Φθινόπωρο, 1889.  Kelvingrove Art Gallery and Museum. Glasgow.

https://www.the-athenaeum.org/art/list.php?m=a&s=tu&aid=108
https://www.the-athenaeum.org/art/list.php?m=a&s=tu&aid=4094
https://artuk.org/discover/artworks/search/actor:henry-george-18581943/page/5
http://www.artnet.com/artists/george-henry/
https://www.museothyssen.org/en/collection/artists/sidaner-henri/autumn-evening
http://www.the-athenaeum.org/art/detail.php?ID=8448

Ο Άνεμος του Φθινοπώρου. Νίκος Εγγονόπουλος και Lucien Lévy-Dhurmer

Το Φθινόπωρο στην ποίηση και τη ζωγραφική. Ο άνεμος του Φθινοπώρου.
Ένα ποίημα του Νίκου Εγγονόπουλου και πίνακες ζωγραφικής του Lucien Lévy-Dhurmer

   Καθώς προχωράμε στο Φθινόπωρο, ο καιρός αγριεύει. 

Φυσάει σήμερα δυνατά και βρέχει. Φθινοπωρινή καταιγίδα και ανεμοθύελλα. Ουρλιάζουν οι ριπές των ανέμων και κυριαρχούν στο τοπίο...

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Φθινόπωρο.

Ο άνεμος στροβιλίζει και σαρώνει τα ξερά κιτρινοκόκκινα πεσμένα στο έδαφος φύλλα... Φθινοπωρινά φύλλα παντού για να μας θυμίζουν τον κύκλο των εποχών και τον κύκλο της ζωής, τη φθορά και την αναγέννηση.

  Για αυτό σκέφθηκα τις ατμοσφαιρικές φθινοπωρινές εικόνες του Γάλλου συμβολιστή καλλιτέχνη Lucien Lévy-Dhurmer και το ποίημα του Νίκου Εγγονόπουλου "Περί ανέμων, υδάτων και άλλων πολλών".

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Φθινόπωρο. Καταιγίδα. 1896.

Νίκος Εγγονόπουλος, Περί Ανέμων και Υδάτων και άλλων πολλών

…balancant le feston et l’ourlet…
                     CH. BAUDELAIRE

φυσάει ο άνεμος
του φθινοπώρου
και σαρώνει
πάνω στο πλακόστρωτο της αυλής
τα ξερά φύλλα
που επέσαν απ’ τα δέντρα
σκισμένες επιστολές
κουρέλια
πόθους
ελπίδες
όνειρα

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Η ανεμοθύελλα ή η ριπή του ανέμου. 1896.

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Η ανεμοθύελλα ή η ριπή του ανέμου. 1896.

άλλοτε ο άνεμος φυσά
κι’ ανοίγει τρύπες στο νερό
απ’ όπου αναβλύζουν
τα δάκρυα των ψαριών
λουλούδια
φραντζόλες
πόθοι
ελπίδες
όνειρα

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Η ανεμοθύελλα. 1897.


κι’ άλλοτε ο άνεμος φυσά
και σε όχι πολύ παρωχημένες εποχές
«μούντερνε» κάτω από τις μακρυές τις φούστες
των ωραίων γυναικών
κι’ έφτανε μέχρι
τα ευγενικά τους κάλλη
τα μυστικά

Από το βιβλίο του Νίκου Εγγονόπουλου, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες

Lucien Lévy-Dhurmer (1865-1933), Πορτρέτο νεαρής κοπέλας σε φθινοπωρινό 
τοπίο. 1896.

http://www.artnet.com/artists/lucien-l%C3%A9vy-dhurmer/?type=paintings
http://www.jasonjacques.com/historic/lucien-levy-dhurmer

https://imaginistes.wordpress.com/2018/09/28/%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%83-%CE%B5%CE%B3%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%BF%CF%83-%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%AF-%CE%B1%CE%BD%CE%AD%CE%BC%CF%89%CE%BD-%CF%85%CE%B4%CE%AC%CF%84/

Του Φθινοπώρου η ώρα στη ζωγραφική. Γυναίκες σε φθινοπωρινά τοπία. Μέρος Πρώτο

Του Φθινοπώρου η Ώρα

...Ήλθε του "Φθινοπώρου η Ώρα", όπως λέει ο στίχος της Μαρίας Πολυδούρη.  Καθώς προχωρά ο Οκτώβριος κάθε χρόνο,  οι φθινοπωρινές ώρες αναμφισβήτητα επισκέπτονται πιο συχνά τη σκέψη και την καρδιά μας, διαρκούν περισσότερο,  μας καλούν να τις ακολουθήσουμε... Αγαπημένη εποχή το Φθινόπωρο για τις λυρικές ποιητικές φωνές...αγαπημένη εποχή για τους ζωγράφους...

  Επιλέγω μαζί με το τρυφερό ποίημα της γλυκύτατης Μαρίας μία σειρά από πίνακες Ρώσων ζωγράφων-κάποιους από αυτούς τους έχω αναρτήσει και παλιότερα- που απεικονίζουν γυναικείες μορφές σε φθινοπωρινά τοπία. Ιδού, λοιπόν, η μικρή φθινοπωρινή συλλογή μου!

Ilya Repin, Φθινοπωρινό μπουκέτο. Πορτρέτο της Vera Repin. 1892. Πινακοθήκη Tretyakov. Μόσχα.

Nilolaj Bogdanov Belsky, Φθινοπωρινή ονειροπόληση. 1925.

Isaak Brodsky, Φθινόπωρο. 1910. Πινακοθήκη Tretyakov. Μόσχα.

                                     Μαρία Πολυδούρη, [ΤΟΥ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟΥ Η ΩΡΑ...]

Τοῦ φθινοπώρου ἡ Ὥρα ἔχει καθήσει

στὴν πόρτα μου. Τὸ βλέμμα της ὑγρὸ

γεμάτο ἀπὸ τὸ ἀπόκοσμο μεθύσι,

πλανιέται σὲ ἀσφοδέλων τὸν ἀγρό.

Τί σκέψη στὴ ματιά της νἄχῃ ἀνθίσει,

τί ὀνειροπόλημα λυπητερό;

Isaak Levitan, Φθινοπωρινή ημέρα. Sokolniki. 1879. Πινακοθήκη Tretyakov. Μόσχα.

Στὴν ὄψη της σκιὲς ἔχουν μαδήσει

Κ᾿ εἶνε τὸ στόμα της τόσο πικρό...

Μὰ ὅταν κατέβη τὸ γαλήνιο βράδι

θὰ μὲ καλέση ἀμίλητα, γλυκά,

νὰ τὴν ἀκολουθήσω στὸ σκοτάδι.

Τὸ βῆμα της βουβὸ καὶ βέβαιο θἆναι,

μὰ ἡ πίστη μου θερμή, πὼς μυστικὰ

τὰ βήματά μου σένα ἀκολουθᾶνε.

Sergej Vinogradov (1869-1938), Μια βόλτα στο φθινοπωρινό δάσος.

Vasili Polenov (1844-1927), Περίπατος στο φθινοπωρινό δάσος.

Konstantin Korovin, Φθινόπωρο. Στη γέφυρα. 1910. Μουσείο ρωσικού ιμπρεσιονισμού. 1910.

Konstantin Korovin, Στο πάρκο. 1880.

http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/maria_polydoyrh/oi_trillies_poy_sbhnoyn.htm

https://www.wikiart.org/en/ilya-repin/autumn-bouquet-portrait-of-vera-repina-1892

https://www.russianpaintings.net/articles/russian_fine_art/russian_artists/repin_ilya_1844_1930_brief_biography

http://www.rusimp.su/en/collection/object/20

https://www.wikiart.org/en/konstantin-korovin/autumn-on-bridge

https://uploads5.wikiart.org/images/konstantin-korovin/autumn-on-bridge.jpg

https://www.oceansbridge.com/shop/museums/tretyakov-gallery-moscow/autumn-46
http://www.artnet.com/artists/sergei-arsenievich-vinogradov/a-walk-through-the-woods-in-autumn-_r7Y04Npq5_SayrIhk6jBg2
https://www.the-athenaeum.org/art/detail.php?ID=245511