Το Καλοκαίρι στους Προραφαηλίτες ζωγράφους και ένα ποίημα του Τόλη Νικηφόρου

Φως και χρώματα για το Καλοκαίρι στους Προραφαηλίτες ζωγράφους και
ένα ποίημα για το φως του Τόλη Νικηφόρου

   Ο Αύγουστος φθάνει στο τέλος του όπως κάθε χρόνο..είναι όμως ακόμα Καλοκαίρι...Το Καλοκαίρι δεν τελειώνει με τον Αύγουστο.
Για αυτό, σκέφτηκα να επιλέξω κάποιους αγαπημένους πίνακες από Προραφαηλίτες ζωγράφους  με θέμα το Καλοκαίρι. Αρχίζω με το "Καλοκαίρι" του Edward Burne Jones από τη σειρά "Εποχές". Μία νεαρή γυναίκα με αιθέριο φόρεμα συμβολίζει το Καλοκαίρι.

Edward Burne Jones, Καλοκαίρι. Από τις 4 εποχές. 1869.

    Ο γνωστός πίνακας του Edward Burne Jones "Πράσινο Καλοκαίρι" (ο Burne Jones ζωγράφισε το ίδιο έργο με δύο τεχνικές, ελαιογραφία και υδατογραφία) μου θύμισε το λυρικό ποίημα "Να γυρίζεις στο φως"  του τρυφερού Τόλη Νικηφόρου.  Το ποίημα αρχίζει με το στίχο "Ποτέ άλλοτε το πράσινο δεν ήταν τόσο πράσινο...". Το ποιητικό υποκείμενο κοιτάζει τη φύση γύρω του με "φωτεινή" ματιά, επιλέγει να φωτίσει κάποιες λεπτομέρειες, τα δέντρα, τη θάλασσα, ένα χαμόγελο. Βλέπει τα χρώματα, ακούει τους ήχους, αισθάνεται τα αρώματα...και ανακαλύπτει την ομορφιά του κόσμου... Ο κόσμος είναι "μεθυστικά ωραίος" καταλήγει με βεβαιότητα ο ποιητής-παρατηρητής. Είναι "μεθυστικά όμορφος", αν επιλέξεις να κοιτάξεις προς το φως. Τη "μεθυστική ομορφιά" του κόσμου επιχείρησαν να απεικονίσουν οι Προραφαηλίτες ζωγράφοι και όσοι καλλιτέχνες κινήθηκαν στην ατμόσφαιρα του Προραφαηλιτισμού.

Edward Burne Jones, Πράσινο Καλοκαίρι. 1868. Ελαιογραφία. Ειδυλλιακό πράσινο καλοκαιρινό τοπίο με μία παρέα γυναικών καθισμένες στο γρασίδι. Η γυναίκα με το μαντήλι στα μαλλιά, που έχει γυρισμένη την πλάτη στους θεατές, διαβάζει ένα βιβλίο στη συντροφιά της. 

Tόλης Νικηφόρου, Να γυρίζεις στο φως

ποτέ άλλοτε το πράσινο

δεν ήταν τόσο πράσινο
τόσο εκθαμβωτικά γαλάζιο 
το γαλάζιο

Edward Burne Jones, Πράσινο Καλοκαίρι. 1864. Υδατογραφία. 

John Brett, Καλοκαίρι στους λόφους. 1891.

να γυρίζεις στο φως
σαν το μικρό παιδί
εκστατικά να ανακαλύπτεις
τα δέντρα και τη θάλασσα
ήχους και αρώματα
ένα χαμόγελο
θαύματα καθημερινά τριγύρω

 Sir John William Waterhouse, Μαζεύοντας καλοκαιρινά λουλούδια στον κήπο του Devonshire. 1893.

Sir John William Waterhouse, Γλυκό Καλοκαίρι. 1912.

Sir Lawrence Alma Tadema, Kαλοκαιρινή προσφορά. 1865.

να γυρίζεις στο φως

πρώτη φορά να είναι ωραίος

τόσο μεθυστικά
 ωραίος ο κόσμος

Από την ποιητική συλλογή "Μια κιμωλία στον μαυροπίνακα", εκδ. Μανδραγόρας, Αθήνα 2012.

Sir Lawrence Alma Tadema, Ηλιόλουστες ημέρες. 1874. Yale Centre for British Art. Heaven.

Edmund Blair Leighton, Καλοκαιρινά  τριαντάφυλλα. 1921.

John William Godward, Καλοκαιρινά λουλούδια. 1903.

https://www.wikiart.org/en/edward-burne-jones/the-seasons-summer

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Edward_Burne-Jones_Green_Summer_(1868).jpg

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Edward_Burne-Jones_Green_Summer_(1864).jpg

http://preraphaelitepaintings.blogspot.com/2009/01/edward-burne-jones-green-summer.html

https://www.wikiart.org/en/john-william-waterhouse/sweet-summer-1912

https://www.wikiart.org/en/john-william-waterhouse/gathering-summer-flowers-in-a-devonshire-garden

https://www.wikiart.org/en/john-william-godward/summer-flowers-1903

http://preraphaelitepaintings.blogspot.com/2011/11/john-brett-summer-on-cliffs.html

https://www.wikiart.org/en/sir-lawrence-alma-tadema/summer-offering-1911

https://eclecticlight.co/2016/10/27/lawrence-alma-tadema-classics-go-aesthetic-2/
http://www.artnet.com/artists/edmund-blair-leighton/6
http://fractalart.gr/mia-kimwlia-ston-mayropinaka/
https://diastixo.gr/kritikes/poihsh/658-kimolia-mavropinakas
https://www.politeianet.gr/books/9789609476324-nikiforou-tolis-mandragoras-mia-kimolia-ston-mauropinaka-212312

Μανόλης Αναγνωστάκης. Προσευχή την Κυριακή

Μανόλη Αναγνωστάκη, Προσευχή

Σήμερα Κυριακή. Η τελευταία Κυριακή των Γιορτών, σκέφτομαι. Θυμηθήκαμε, άραγε, ότι αυτές οι Γιορτές ήταν θρησκευτικές; Για αυτό, λοιπόν, ένα ποίημα-προσευχή του Μανόλη Αναγνωστάκη.

Edmund Blair Leighton (1853-1922), Κυριακή Πρωί . Πηγαίνοντας στην εκκλησία.

Κυριακή. Θε μου σ’ ευχαριστούμεΔέξου μας σαν πρόβατα στην αγκαλιά σου απολωλόταΠολύ αμαρτήσαμε Κύριε, πολύ αδικήσαμεΣαν άπιστοι θρηνούμε για τα επίγεια αγαθά μαςΛησμονήσαμε την αιωνίαν Άνοιξη του ΠαραδείσουΣτον Οίκο σου δεόμεθα συγχωρηθήναι ημάςΣήμερα Κυριακή τας εντολάς σου ενθυμούμενοιΜη μας εγκαταλείψεις Θε μου, εις το σκότος της αβύσσου. (Άλλωστε, λίαν προσφάτως, προσεφέραμενΕις αρμοδίων εντολάς υπείκοντες,Τον οβολόν μας διά την αναστήλωσιν του Ιερού Ναού Σου).

Ειρωνικός, σαρκαστικός, ανατρεπτικός ο Μανόλης Αναγνωστάκης στο τελευταίο παρενθετικό τρίστιχο.

Edmund Blair Leighton, Μετά τη λειτουργία. 1921.

http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=1&text_id=98
http://www.leicestergalleries.com/19th-20th-century-paintings/d/after-service/13283
https://en.wikipedia.org/wiki/Edmund_Leighton
https://janeaustensworld.wordpress.com/2010/07/02/edmund-blair-leightons-sentimental-paintings-of-the-regency-era/

Από το Σεπτέμβριο στον Οκτώβριο. Ήλθε ο Οκτώβριος, ήλθε το Φθινόπωρο. Φθινοπωρινές εικόνες

Οκτώβριος. Το Φθινόπωρο ήλθε

Χθες ήταν ακόμα Σεπτέμβριος. Ήταν μία όμορφη γλυκιά Σεπτεμβριάτικη ηλιόλουστη ημέρα.

Edward Emerson Simmons, Απόγευμα του Σεπτεμβρίου. 1891. Iδιωτική Συλλογή. Ένα ηλιούλουστο απόγευμα του Σεπτεμβρίου στην εξοχή, διαβάζει με αφοσίωση το βιβλίο της.

Edmund Blair Leighton, Σεπτέμβριος. 1915. Στην εξοχή  δύο κοπέλες μαζεύουν μάλλον μήλα. 

George Harry, Ημέρα του Σεπτεμβρίου. 1935. Κοπέλες στην εξοχή.

...Σήμερα είναι Οκτώβριος. Η ημέρα είναι, όπως η χθεσινή, είναι ηλιόλουστη με λίγα συννεφάκια στον ουρανό.

Alfred Munnings,  Aπόγευμα Σεπτεμβρίου. Και το σημερινό απόγευμα του Οκτωβρίου θα είναι φωτεινό. 

Σε λίγο, όμως, τα φύλλα των δένδρων θα κιτρινίσουν και θα πέσουν στο έδαφος...

Γιατί, Οκτώβριος σημαίνει Φθινόπωρο!

V. Van Gogh, Φθινοπωρινά φύλλα στο έδαφος. 1877. Ιδιωτική Συλλογή.

     Τα απογεύματα του Οκτωβρίου φέρνουν μια γλυκιά μελαγχολία, ακόμα και στους ερωτευμένους...

Emile Friant. Oι ερωτευμένοι ή φθινοπωρινό απόγευμα. 1888. Μουσείο Καλών Τεχνών του Νανσύ.

James Tissot, Οκτώβριος. 1877.  Το χρώμα του μήνα Οκτωβρίου είναι το κιτρινο ή μάλλον το κιτρινοκόκκινο...

http://mban.nancy.fr/fr/collections/peintures/xixe.html
http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=178
http://www.the-athenaeum.org/art/detail.php?ID=140203
https://en.wikipedia.org/wiki/Falling_Autumn_Leaves

Αναγέννηση. Ένα ποίημα του Γιάννη Ρίτσου

Γιάννης Ρίτσος, Αναγέννηση

Κανείς δε νοιάστηκε τον κήπο, χρόνια τώρα. Ωστόσο

εφέτος-Μάης, Ιούνης-άνθισε από μόνος του και

πάλι,

λαμπάδιασε όλος ως τα κάγκελα, -χίλια τριαντάφυλλα,

χίλια γαρύφαλλα, χίλια γεράνια, χίλια μοσχομπίζελα-

μενεξελί, πορτοκαλί, πράσινο, κόκκινο και κίτρινο,

χρώματα-χρώματα-φτερά˙-τόσο που πρόβαλε ξανά

η γυναίκα

με το παλιό της ποτιστήρι να ποτίσει-ωραία και πάλι,

γαλήνια, με μια αόριστη καλή πεποίθηση. Κι ο κήπος

την έκρυψε ως τους ώμους, την αγκάλιασε, την κέρδισε

όλη˙

τη σήκωσε στα χέρια του. Κι είδαμε τότε, μέρα μεσημέρι,

που ο κήπος κι η γυναίκα με το ποτιστήρι αναληφθήκαν-

κι όπως κοιτούσαμε ψηλά, κάτι σταγόνες απ' αυτό το πο-

τιστήρι

έπεσαν ήσυχα στα μάγουλά μας, στο πιγούνι μας, στα

χείλη.

3.VI.69

Aπό την ποιητική συλλογή Κιγκλίδωμα (γράφτηκε στο Καρλόβασι από τις 7 Νοεμβρίου του 1968 ως τις 3 Ιουνίου του 1969)

Edmund Blair Leighton, Ο κήπος της κυρίας. 1905. Ιδιωτική Συλλογή.

http://www.mutualart.com/Artwork/My-Lady-s-Garden/6FB77184D5989FE7

Κυριακή Πρωί. Πίνακες ζωγραφικής με κυριακάτικα πρωινά

Κυριακή Πρωί. 

   Σήμερα είναι ένα ήσυχο Κυριακάτικο πρωινό. Καθώς μοιράζομαι στιγμές ραστώνης και γαλήνης, θυμάμαι εικόνες από Κυριακάτικα πρωινά σε πίνακες ζωγραφικής. Είναι σκηνές από την καθημερινή ζωή άλλων εποχών και άλλων συνθηκών.
   Ο Αμερικανός ζωγράφος Asher Brown Durand ζωγραφίζει μία σκηνή από την ύπαιθρο. Ένα ζευγάρι, ντυμένο μάλλον με τα γιορτικά του, βγαίνει από την αυλή της αγροτικής κατοικίας και ετοιμάζεται να οδεύσει προς την εκκλησία του χωριού που διακρίνεται στο βάθος του χωματόδρομου. Στην αυλή του σπιτιού φαίνονται να ακολουθούν και άλλες μορφές. Στο δρόμο βλέπουμε να προπορεύεται προς την εκκλησία η φιγούρα ενός άνδρα με μπαστούνι.

Asher Brown Durand, Κυριακή Πρωί. 1839. Μουσείο της Ιστορικής Κοινότητας της Ν. Υόρκης (Νew York History Society Museum).

   Κυριακάτικο πρωινό στο σπίτι μιας μέσης αμερικανικής οικογένειας, μάλλον στην αγροτική ύπαιθρο λίγο μετά από τον Εμφύλιο Πόλεμο. Τα μέλη της οικογένειας κάθονται μπροστά από το μεγάλο τζάκι και γύρω από έναν ηλικειωμένο άνδρα (είναι μάλλον ο παππούς) που διαβάζει χωρία από την Αγία Βίβλο. Βλέπουμε πίσω δεξιά μία κυρία μεγάλης ηλικίας (είναι προφανώς η γιαγιά), δύο ζευγάρια νεότερης ηλικίας (ο ένας άνδρας έχει γυρισμένη την πλάτη στο κοινό). Από τις δύο νεότερες γυναίκες η μία κρατά ένα μωρό στην αγκαλιά της, ενώ στην άκρη δεξιά διακρίνουμε δύο παιδάκια που μιλάνε μεταξύ τους και μάλλον δεν προσέχουν την ανάγνωση του παππού.

Jonshon Eastman,  Κυριακή Πρωί. 1866. Μουσείο της Ιστορικής Κοινότητας της Ν. Υόρκης (Νew York History Society Museum).

   Ο Βρετανός ζωγράφος της Βικτωριανής εποχής Edmund Blair Leighton απεικονίζει αριστοτεχνικά μία κυριακάτικη σκηνή στο δρόμο ενός χωριού ή μιας κωμόπολης της αγγλικής υπαίθρου. Η κυριακάτικη ημέρα είναι υγρή. Βρέχει. Ένα κομψό καλοντυμένο ζευγάρι κάνει βόλτα υπό τα αδιάκριτα βλέμματα των περαστικών. Ο κύριος κρατά με ευγένεια την ομπρέλα για να μη βραχεί η κοπέλα. Πίσω από το ζευγάρι ακολουθεί, χωρίς ομπρέλα, μία ηλικιωμένη γυναίκα που είναι μάλλον η συνοδός της κοπέλας. Δύο νεαρές γυναίκες κοιτάζουν με περιέργεια το ζευγάρι. Προφανώς το ζευγάρι δεν έχει ακόμα παντρευτεί, για αυτό η κοπέλα συνοδεύεται. Για αυτό, επίσης, προκαλεί το ενδιαφέρον της μικρής κλειστής κοινωνίας.

Edmund Blair Leighton, Ένα υγρό κυριακάτικο πρωινό. 1896. Ιδιωτική Συλλογή.

   Κυριακή πρωί στο δρόμο μιας γειτονιάς μεταναστών στη Ν. Υόρκη στις αρχές του 20ού αιώνα. Μικροί και μεγάλοι με τα "καλά" τους ρούχα κάνουν βόλτα, μπορεί να γυρίζουν από την εκκλησία…παιδάκια παίζουν στο δρόμο, στο πεζοδρόμιο κάθονται γυναίκες με ενδυμασίες από τις χώρες της καταγωγής τους. Βλέπουμε φιγούρες να χαζεύουν από τα παράθυρα…και μπουγάδες ρούχων απλωμένες…

Jerome Myers, Κυριακή Πρωί. 1907. Memorial Art Gallery του Πανεπιστημίου του Rochester.

…Και τέλος ο πίνακας "Κυριακή νωρίς το πρωί" του αγαπημένου μου ζωγράφου Edward Hopper. Αρχές της δεκαετίας του 1930 στην 5η Λεωφόρο της Ν. Υόρκης. Βλέπουμε δυώροφα κτίρια, στο εισόγειο των οποίων στεγάζονται μικρά καταστήματα. Ηρεμία και γαλήνη επικρατούν στον πολυσύχναστο κεντρικό δρόμο της Ν. Υόρκης. Οι υπέροχες φωτοσκιάσεις στο κτίριο και στο δρόμο δημιουργούν ονειρική ατμόσφαιρα σ' έναν πίνακα που χαρακτηρίζεται από φωτορεαλισμό. Τελικά ο φωτορεαλισμός μπορεί να "μεταμορφώνει" την πραγματικότητα σε όνειρο…και νωρίς την Κυριακή το πρωί όλα είναι ακόμα "όνειρο".

Edward Hopper,  Κυριακή Νωρίς το Πρωί. 1930. Μουσείο Τέχνης του Whitney στη Ν. Υόρκη.

http://www.nyhistory.org/exhibit/sunday-morning

http://www.nyhistory.org/exhibit/sunday-morning-0

http://www.nyhistory.org/node/63048

http://www.artmagick.com/pictures/picture.aspx?id=7972

http://magart.rochester.edu/Obj3891?sid=18650&x=566797

http://whitney.org/Collection/EdwardHopper

Πασχαλιές του Edmund Blair Leighton

H Άνοιξη στη ζωγραφική: ένας πίνακας με πασχαλιές

Edm. Blair Leighton, Πασχαλιές

   Είναι ένας αγαπημένος μου πίνακας! Ο Βρεττανός ζωγράφος Edmund Blair Leighton (1852-1922) απεικονίζει μία κομψή γυναίκα σ´ένα κήπο με πασχαλιές. Περιβάλλεται από μωβ πασχαλιές και κρατά μία ανθοδέσμη με πασχαλιές.

Edmund Blair Leighton, Πασχαλιές. 1901. Ιδιωτική Συλλογή.

http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leighton-Lilac-1901.jpg

Γυναίκα διαβάζει σε κήπο: ένας πίνακας του Edmund Blair Leighton

 "Γλυκιά μοναξιά" ονομάζεται ο πίνακας του Βρετανού ζωγράφου Edmund Blair Leighton (1853-1922), γιατί πράγματι είναι γλυκιά η μοναξιά, όταν έχεις για συντροφιά ένα βιβλίο. Μία νεαρή κομψή γυναίκα, φωτισμένη από τις αχτίνες του ήλιου, βυθίζεται στον κόσμο του βιβλίου της. Περιβάλλεται από τα άνθη του κήπου. Ηλιόλουστη ημέρα, η γαλήνη ενός ανθισμένου κήπου και ένα βιβλίο...Πώς θα μπορούσαμε να περάσουμε το πλαίσιο του πίνακα και να διεισδύσουμε στο μαγικό τόπο του; 

Edmund Blair Leighton, Γλυκιά μοναξιά. 1919. Ιδιωτική Συλλογή.

Βλ. http://www.artmagick.com/pictures/picture.aspx?id=6635