Καλοκαιρινές νύχτες της Σκανδιναβίας. Πίνακες Σκανδιναβών ζωγράφων και ένα ποίημα του Νικηφόρου Βρεττάκου

Νύχτες Καλοκαιρινές

   Στις χώρες του Βορρά δεν πέφτει ποτέ βαθύ σκοτάδι το Καλοκαίρι. Το φως της ημέρας διατηρείται αχνό... Οι νύχτες είναι "λευκές"...νύχτες ονείρου... παραμυθένιες και μαγικές, νύχτες που αποπνέουν απόκοσμο ερωτισμό... 

 Οι Σκανδιναβοί ζωγράφοι έχουν προσπαθήσει να αποτυπώσουν εικόνες από τις καλοκαιρινές νύχτες του Βορρά, εικόνες ονείρου και μυστηρίου. Ιδού, μία επιλογή από αγαπημένους  μου πίνακες που μου θυμίζουν ένα ποίημα του Νικηφόρου Βρεττάκου.

Edvard Munch, Καλοκαιρινή Νύχτα στην παραλία. 1902-1903. Μουσείο Berberini. Πότσδαμ. Είναι ένα από τα πολλά καλοκαιρινά Νυχτερινά τοπία του Νορβηγού ζωγράφου.

Aksel Waldemar Johannessen (1880-1922), Καλοκαιρινή νύχτα. Γύρω στα 1920. Μία εξπρεσιονιστική νύχτα Καλοκαιριού. Σ' ένα πραγματικά απόκοσμο τοπίο οι φιγούρες ενός άνδρα και μίας γυναίκας συναντώνται στην άκρη του μονοπατιού που περνά μέσα από το άνοιγμα ενός φράκτη...

Richard Bergh, Καλοκαιρινό βράδυ. 1899-1900. Gothenburg Μουσείο Τέχνης. Ένας άνδρας και μία γυναίκα κοιτάζουν το "ελαφρό τοπίο που θαρρείς πως στηρίζεται στο φως...".

Νικηφόρος Βρεττάκος, Ένα βράδυ ο κόσμος

Ηρεμία, βαθιά, ελαφρό τοπίο
που θαρρείς πως στηρίζεται στο φως 
κ’ επιπλέει και μαζί του ο ουρανός
 μετακινιέται απάνω του όλος θείο 
χρώμα απ’ τη δύση. Τι ‘ναι ένα βιβλίο; 
Τι’ ναι ένας ποιητής εμπρός σ’ αυτό; 
Αεράκι έχει γίνει φωτεινό
το βαρύ που είχα πάνω μου φορτίο.
Και δεν ξέρω που πρέπει να στραφώ 
και δεν ξέρω σε ποιον πρέπει να ειπώ, 
στη ζωή ή στο θάνατο, αντίο. 

P. S. Krøyer (1851-1909), Καλοκαιρινό βράδυ στην παραλία του Σκάγκεν. Ο ζωγράφος και η γυναίκα του. 1899. Μουσείο του Σκάγκεν.  Ένα καλοκαιρινό βράδυ "Αεράκι έχει γίνει φωτεινό το βαρύ που είχα πάνω μου φορτίο".

Edvard Munch, Ερωτισμός ένα καλοκαιρινό βράδυ. 1891. Μουσείο Munch. Όσλο. Ένα καλοκαιρινό βράδυ οι φιγούρες μίας γυναίκας και ενός άνδρα στο βάθος του μονοπατιού... Σε πρώτο πλάνο μία ηλικιωμένη γυναίκα..."Και δεν ξέρω που πρέπει να στραφώ 

και δεν ξέρω σε ποιον πρέπει να ειπώ, 

στη ζωή ή στο θάνατο, αντίο"

Harald Sohlberg (1869-1935), Καλοκαιρινή Νύχτα. 1899.  Εθνική Πινακοθήκη της Νορβηγίας. Όσλο.  Ένα καλοκαιρινό βράδυ "Ηρεμία, βαθιά, ελαφρό τοπίο

που θαρρείς πως στηρίζεται στο φως 

κ’ επιπλέει και μαζί του ο ουρανός

 μετακινιέται απάνω του όλος θείο 

χρώμα απ’ τη δύση".

P. S. Krøyer (1851-1909), Καλοκαιρινό βράδυ στη βόρεια παραλία του Σκάγκεν. 1893. Μουσείο του Σκάγκεν. Σκάγκεν. Ένα βράδυ "ηρεμία, βαθιά..."

https://blogs.sch.gr/calliopeppd/files/2012/12/VRETTAKOS-ANAGNOSTAKIS.pdf

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%BF:Edvard_Munch_-_Summer_night_by_the_beach_(1902-03).jpg

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bergh_Richard_Nordic_Summer_Evening.jpg

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Johannessen_-_Sommernacht_-_ca_1920.jpeg

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:P_S_Kr%C3%B8yer_1899_-_Sommeraften_ved_Skagens_strand._Kunstneren_og_hans_hustru.jpg

https://www.pubhist.com/w24113

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Harald_Sohlberg_-_Summer_Night_-_Google_Art_Project.jpg

http://samling.nasjonalmuseet.no/en/object/NG.M.00525
https://en.wikipedia.org/wiki/Summer_Evening_on_Skagen%27s_Southern_Beach

Καλοκαίρι. Από το Μεσουράνημα της φωτιάς του Νικηφόρου Βρεττάκου

Νικηφόρος Βρεττάκος, Το Μεσουράνημα της Φωτιάς

...Καλοκαίρι, μὴν πίστεψες πὼς δὲ συλλογιέμαι !

Ἡ σκέψη μου εἶναι ἀγάπη κι ἡ ἀγάπη μου σκέψη.

Μυστηριακή θεία δύναμη ποὺ ἀναθρώσκει

ἀπ’ τὰ βάθη μου, ἀντανακλᾶ καὶ στολίζει

μὲ τὴν ἐξαίσιά της λάμψη τὸ μηδὲν καὶ τὴ νύχτα.

Μὴ ρωτῆστε ποῦ πέφτουν τὰ ποτάμια τῆς γῆς

τὶ στηρίζουν οἱ κορφές τῶν βουνῶν

τὶ κρύβει ἀπὸ πάνω μας ἡ μεγάλη φωτιά.

Δὲ ρωτῶ γι’ ἄλλο τίποτα.

Τραγουδῶ σὰν πουλὶ στ’ ἀκρινότερο δέντρο τοῦ κόσμου:

Ἀγαπῶ, ἄρα ὑπάρχω.

ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ, 1ος τόμος, 1981

P.S. Krøyer, Καλοκαιρινό βράδυ στο Σκάγκεν. Η σύζυγος του ζωγράφου και ο σκύλος τους στην παραλία. 1892.  

https://en.wikipedia.org/wiki/Summer_Evening_at_Skagen._The_Artist%27s_Wife_and_Dog_by_the_Shore
http://nikiforosvrettakos.gr/post/to-mesoyranima-tis-fotias-2015-07-19

Το καλοκαίρι στη ζωγραφική. Πίνακες του P. S. Krøyer. To ζεύγος P. S. Krøyer και Marie Krøyer στο Skagen.

Στην παραλία του Skagen. Peder Severin Krøyer και Marie Krøyer

  ...Aφού σας άρεσαν, συνεχίζω με καλοκαιρινούς πίνακες του Δανού ζωγράφου Peder Severin Krøyer. Κατά τη δεκαετία του 1890 ο Krøyer ζωγράφισε μια σειρά έργων που απεικονίζουν λευκοφορεμένες φιγούρες, κυρίως γυναικείες μορφές, να περπατούν ή να ρεμβάουν στην παραλία το βράδυ του καλοκαιριού, λίγο μετά το σούρουπο. Οι σκηνές της παραλίας διαδραματίζονται στο ψαροχώρι της Βορ. Δανίας Skagen, όπου περνούσαν το καλοκαίρι Δανοί και Νορβηγοί ζωγράφοι ζωγραφίζοντας στην ύπαιθρο (βλ. και προηγούμενη ανάρτηση http://annagelopoulou.blogspot.gr/2013/08/ps-kroyer.html ). Ο παρακάτω πίνακας είναι από τους πιο γνωστούς αυτής της θεματολογίας. Δύο γυναικείες λευκοφορεμένες μορφές που δε δείχνουν το πρόσωπό τους στους θεατές περπατούν στην έρημη παραλία, δίπλα στη γαλήνια θάλασσα. 

   Οι δύο γυναίκες είναι η αγαπημένη σύζυγος του καλλιτέχνη Marie Krøyer και η Anna Ancher, σύζυγος του ιμπρεσιονιστή ζωγράφου M. P. Ancher (1849-1927), ενός από τους πιο σημαντικούς ζωγράφους της Δανίας. Η Marie Krøyer και η Anna Ancher ήταν και οι δύο ζωγράφοι, όπως και οι σύζυγοι τους. Τα ζεύγη Krøyer και Ancher ανήκαν στα βασικά μέλη της κοινότητας των καλλιτεχνών του Skagen.

P. S. Krøyer, Καλοκαιρινό βράδυ στη βόρεια παραλία του Skagen. 1893. Μουσείο του Skagens. Δανία.

   O παρακάτω πίνακας αποτελεί λεπτομέρεια και παραλλαγή του πρώτου. Βλέπουμε από κοντά τις δύο αιθέριες γυναικείες παρουσίες και μπορούμε να παρατηρήσουμε τα κομψά λευκά φορέματά τους. Η ψηλότερη γυναίκα με την κίτρινη κορδέλα και το καπέλο είναι η Marie. Στον τίτλο του πίνακα δηλώνεται η ταυτότητα των δύο γυναικών. 

P. S. Krøyer, η Anna Ancher και η Marie Krøyer στη παραλία. Γύρω στα 1893. Ιδιωτική Συλλογή. Πουλήθηκε πανάκριβα σε δημοπρασία το 2012.

   Ακριβώς στην ίδια παραλία ο Kroyer απεικονίζει και μια καλοκαιρινή σκηνή της ημέρας.

P. S. Krøyer, Καλοκαιρινή ημέρα στη βόρεια παραλία του Skagen. 1884. Μουσείο του Hirschsprung. Κοπεγχάγη. Δανία.

P. S. Krøyer, Η Marie Krøyer. 1890. Ένα από τα πολλά πορτρέτα της Marie που ζωγράφισε ο σύζυγός της. Η Marie υπήρξε το μοντέλο για πολλά έργα του.

   Η Marie Triepcke Krøyer Alfven (1867-1940), γνωστή ευρέως ως Marie Krøyer (ήταν το επίθετο του πρώτου συζύγου της), ήταν  Δανή ζωγράφος που γοήτευσε τον Peder Severin Krøyer, όταν συναντήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1880 στο Παρίσι. Ο Krøyer ήταν ήδη τότε διακεκριμένος ζωγράφος στη Δανία. Ο σφοδρός έρωτάς τους κατέληξε σε γάμο και το ζευγάρι περνούσε τα καλοκαίρια του στο Skagen της Δανίας μαζί με άλλους ομότεχνους και καλλιτέχνες, ενώ ταξίδευαν πολύ συχνά και στο εξωτερικό, κυρίως στη Γαλλία και την Ιταλία.

P. S. Krøyer, Διπλή προσωπογραφία. Ο P. S. Krøyer και η Marie Krøyer. 1890. Όταν το ζευγάρι ήταν ερωτευμένο. Μουσείο του Skagens. Δανία.

Φωτογραφία του ζεύγους Krøyer. 1892.

Φωτογραφία που απεικονίζει σκηνή στην τραπεζαρία του ξενοδοχείου Brøndums στο Skagen όπου διέμεναν αρκετοί καλλιτέχνες. Στο τραπέζι διακρίνονται η Marie Krøyer και η Anna Ancher. 1891 -92. Mουσείο Skagens. Δανία.

P. S. Krøyer, Hip hip hurra!. 1888. Μουσείο Skagens. Ένας από τους πιο διάσημους πίνακες στη Δανία. Απεικονίζει μια χαρούμενη σκηνή από τις καλοκαιρινές διακοπές των ζωγράφων στο Skagen. Δεν ήταν, όμως, πάντα χαρούμενες οι ημέρες του ζεύγους Krøyer στο Skagen.

    Στις αρχές της πρώτης δεκαετίας του 20 ού αιώνα ο έρωτας του ζεύγους Krøyer είχε μάλλον ξεθωριάσει και η σχέση του περνούσε μεγάλη κρίση, ενώ είχαν αποκτήσει μία κόρη. Η ψυχική αστάθεια και η υπερευαισθησία της Marie, που νοσηλευόταν συχνά σε νοσοκομεία, ίσως, ήταν ένας λόγος. Πάντως, αυτή ήταν που εγκατέλειψε τον Krøyer, όταν σε κάποιο ταξίδι στη Σικελία το 1902, γνώρισε και σύναψε σχέση με τον Σουηδό μουσικό Hugo Alfven, o oποίος έγινε και ο μελλοντικός σύζυγός της. Οι δυο τους έζησαν έναν παθιασμένο έρωτα και ο Alfven περνούσε τα καλοκαίρια στο Skagen μαζί με τη Marie, ενώ ο  Krøyer δεν ήθελε να δώσει διαζύγιο στη γοητευτική σύζυγό του. Τελικά, αποδέχτηκε το επίσημο τέλος του γάμου, όταν η Marie έμεινε έγγυος από τον Alfven, με τον οποίο απέκτησε ένα παιδί.

   Η ζωή της Marie Krøyer, που τελικά παντρεύτηκε τον Alfven και έζησε μαζί του στη Σουηδία, έχει γυρισθεί και σε κινηματογραφική ταινία.

        

Βλ. απόσπασμα από την ταινία.  http://www.youtube.com/watch?v=hB9nq_8h8Lg

Anna Ancher, Αυτοπροσωπογραφία. 1877-1878. Η Anna Ancher θεωρείται σημαντική ζωγράφος της Δανίας. Αυτή και ο σύζυγός της, επίσης γνωστός ζωγράφος, διατηρούσαν στενές φιλικές σχέσεις με το ζεύγος Krøyer και πέρασαν πολλά καλοκαίρια μαζί στο Skagen.

O Δανός ζωγράφος M. P. Ancher (1849-1927).

http://www.skagensmuseum.dk/en/collection/the-art-works/ps-kroeyer/summer-evening/
http://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2012/c19th-european-paintings-inc-greek-l12102/lot.22.html
http://www.skagensmuseum.dk/presse/pressebilleder/
http://en.wikipedia.org/wiki/Marie_Triepcke_Krøyer_Alfvén
http://www.wikipaintings.org/en/peder-severin-kroyer/summer-day-on-skagen-s-southern-beach-1884#supersized-artistPaintings-319849
http://www.skagensmuseum.dk/en/collection/the-artists/
http://www.imdb.com/title/tt1961192/
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Marie_krøyer_p.s._krøyer.jpg
http://www.foroxerbar.com/viewtopic.php?t=4493
http://www.articlesandtexticles.co.uk/2006/05/16/parading-my-ignorance-or-painters-i-should-have-known-about-005/
http://en.wikipedia.org/wiki/Anna_Ancher
http://en.wikipedia.org/wiki/Skagen_Painters

Νύχτες με φεγγάρι. Πίνακες του P.S. Kroyer

Το φεγγάρι στη ζωγραφική.

Στην παραλία υπό το φως του φεγγαριού. Πίνακες του Peder Severin Krøyer

   Καλοκαιρινή νύχτα με πανσέληνο θα είναι η σημερινή...Για αυτό, ιδού πίνακες του Δανού ζωγράφου Peder Severin Krøyer (1851-1909) που απεικονίζουν σκηνές από καλοκαιρινές νύχτες στην παραλία υπό το σεληνόφως. 

  O Krøyer ζωγράφισε τις φεγγαρόφωτες καλοκαιρινές βραδιές στην παραλία του Skagen όπου στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα περνούσε τα καλοκαίρια του ζωγραφίζοντας κυρίως στην ύπαιθρο. Το Skagen ήταν ένα απομονωμένο ψαροχώρι στη Γιουτλάνδη, στη βόρεια ακτή της Δανίας, στο οποίο τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα συγκεντρώνονταν το καλοκαίρι Δανοί και Νορβηγοί καλλιτέχνες για να ζωγραφίσουν σκηνές στην ύπαιθρο, επηρεασμένοι κυρίως από το κίνημα του ιμπρεσιονισμού. Ο Krøyer, που στα 1890 είχε μόλις επιστρέψει από τις σπουδές του στο Παρίσι, ήταν μία από τις ηγετικές μορφές της καλλιτεχινής κοινότητας του Skagen και θεωρείται ως ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους αυτής της περιόδου στη Δανία. Τα έργα του με εικόνες από καλοκαιρινές σκηνές στο Skagen είναι ιδιαίτερα δημοφιλή και αγαπήθηκαν πολύ από το κοινό της χώρας του.

P. S. Krøyer, Καλοκαιρινή νύχτα στο Skagen. 1892. Μουσείο του Skagens. Δανία.

   Ο παραπάνω πίνακας είναι από τους πιο αγαπημένους. Η λευκοφορεμένη κομψή γυναίκα που κοιτάζει με περισυλλογή την αντανάκλαση του φωτός του φεγγαριού στη θάλασσα είναι η Marie Krøyer, η γυναίκα του ζωγράφου που υπήρξε μοντέλο για πολλά έργα του. Η γυναίκα έχει σχεδόν στρέψει την πλάτη της στους θεατές, διακρίνονται τα χαρακτηριστικά του προφίλ του όμορφου πρόσωπου της, ενώ δίπλα στέκεται ο σκύλος της που επίσης κοιτάζει τη φεγγαρόφωτη θάλασσα. Οι αντανακλάσεις του φεγγαρόφωτος στα νερά της θάλασσας και οι φωτοσκιάσεις του λευκού φορέματος και της αμμουδιάς δημιουργούν μια πραγματικά ονειρική ατμόσφαιρα.

   Η ίδια ατμόφαιρα ονείρου και μαγείας διακρίνει και τον παρακάτω πίνακα. Μοιάζει η σκηνή να διαδραματίζεται την ίδια φεγγαρόφωτη καλοκαιρινή βραδιά. Αυτή τη φορά η λευκοφορεμένη γυναικεία φιγούρα συνοδεύεται από έναν λευκοφορεμένο άνδρα που την κρατά με το ένα χέρι, ενώ με το άλλο κρατά το λουρί του ίδιου σκύλου. Είναι ο ζωγράφος με τη γυναίκα του τη Marie Krøyer που ήταν επίσης ζωγράφος. Υπέροχος ο καθρεφτισμός του φεγγαριού στη θάλασσα στην οποία καθρεφτίζονται και τα λευκά πανιά ενός ιστιοφόρου που πλέει στο βάθος. Η Marie κοιτάζει μαγεμένη τη θάλασσα, ενώ ο Krøyer κοιτάζει γοητευμένος από την παρουσία της τη γυναίκα του.

 P. S. Krøyer, Καλοκαιρινή νύχτα στην παραλία του Skagen. Ο ζωγράφος και η γυναίκα του. 1899. Μουσείο Hirschprung. Κοπεγχάγη. Δανία.

    Στον παρακάτω πίνακα το τοπίο είναι σχεδόν το ίδιο. Θα μπορούσε να είναι ακριβώς η ίδια φεγγαρόφωτη καλοκαιρινή βραδιά στην παραλία του Skagen. H ανθρώπινη παρουσία, όμως, είναι διαφορετική. Αγόρια κολυμβούν υπό το φως του φεγγαριού.

P. S. Krøyer, Αγόρια που κολυμβούν στη θάλασσα. Καλοκαιρινή νύχτα στο Skagen. 1899. Eθνική Πινακοθήκη της Δανίας. Κοπεγχάγη.

   H ηθογραφική η σκηνή του παρακάτω πίνακα είναι πολύ δημοφιλής στη Δανία. Τα μέλη της καλλιτεχνικής κοινότητας του Skagen γιορτάζουν μαζί με τους ντόπιους κατοίκους την παραμονή της γιορτής του Αγ, Ιωάννη γύρω από μία δυνατή φωτιά στην παραλία. Στο βάθος αριστερά διακρίνεται δυνατό το φως του φεγγαριού. Είναι μια καλοκαιρινή φεγγαρόφωτη βραδιά στην παραλία του Skagen.

P. S. Krøyer, Mέσα καλοκαιριού. Φωτιά την παραμονή της γιορτής του Αγ. Ιωάννη. 1906. Mουσείο του Skagens. Δανία.

http://www.skagensmuseum.dk/en/collection/the-art-works/ps-kroeyer/sum/
http://hirschsprung.dk/Image.aspx?id=12&col=7v
http://hirschsprung.dynamicweb.dk/Default.asp?ID=752
http://en.wikipedia.org/wiki/Peder_Severin_Krøyer
http://www.skagensmuseum.dk/en/collection/the-art-works/ps-kroeyer/midsummers-eve-bonfire/
http://www.smk.dk/en/explore-the-art/highlights/peder-severin-kroeyer-boys-bathing-at-skagen-summer-evening/

Για τους καλλιτέχνες του Skagen, βλ. http://www.skagensmuseum.dk/en/collection/the-artists/