Άννα Αγγελοπούλου: 2026

Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.

Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...

Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;

Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...

Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.

Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!

Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2026

Η καρδιά στην ποίηση και στη ζωγραφική

Ένα ποίημα για την καρδιά του E. Ε. Cummings και πίνακες του Edvard Munch.

Σκέφτομαι τι καλύτερο για τη σημερινή ημέρα το ποίημα του Αμερικανού Edward Cummings (1894-1962) "Kουβαλώ την καρδιά σου μαζί μου (την κουβαλώ μέσα στην καρδιά μου)" σε μετάφραση του Γιώργου Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη και πίνακες-χαρακτικά του εμβληματικού Νορβηγού ζωγράφου Edvard Munch (1863-1944). Γιατί ποιος από εμάς δεν θα ήθελε να έχει για πάντα μαζί του την καρδιά του αγαπημένου/αγαπημένης;

Edvard Munch (Norwegian, 1863-1944), Η καρδιά, 1899. Ξυλογραφία. Munch Museum, Oslo. (βλ. https://www.munch.no/en/object/PE.G.00135-08).

Kουβαλώ την καρδιά σου μαζί μου (την κουβαλώ

μέσα στην καρδιά μου)

ποτέ δεν την αφήνω (όπου

κι όπου πάω πας, αγάπη μου∙ και

ό,τι αν κάνω είναι θέλημά σου, αγάπη μου)

Δε φοβάμαι

τη μοίρα (διότι είσαι η μοίρα μου εσύ, γλύκα μου) δε θέλω

κόσμους μακρινούς κι αλλοτινούς (διότι, όμορφη, εσύ είσαι ο κόσμος μου, ο αληθινός)

Και είσαι αυτό που σήμαινε πάντα

το φεγγάρι

κι αυτό που

ο Ήλιος θα τραγουδά πάντα

είσαι εσύ

Edvard Munch (Norwegian, 1863-1944), Το κορίτσι και η καρδιά, 1896. Κραγιόν σε χαρτί. Munch Museum, Oslo (βλ. https://www.munch.no/en/object/MM.T.02466)

Εδώ βρίσκεται το μυστικό της αβύσσου

που κανείς δε γνωρίζει

(εδώ βρίσκεται η ρίζα της ρίζας κι ο

ανθός τ’ ανθού

κι ο ουρανός τ’ ούρανού

ενός δένδρου που λέγεται ζωή∙ το οποίο ψηλώνει

ψηλότερα από κείνο που

η ψυχή μπορεί να ελπίζει ή ο νους να κρύψει)

κι αυτό είναι το θαύμα που κρατά

τ’ αστέρια μακριά

Κουβαλώ την καρδιά σου (την κουβαλώ στην καρδιά μου).

Για το ποίημα σε ελληνική μετάφραση βλ. https://www.periou.gr/e-e-cummings-kouvalo-tin-kardia-sou-mazi-mou-tin-kouvalo-mesa-stin-kardia-mou-mtfr-giorgos-konstantinos-michailidis/

Μπορείτε να διαβάσετε το ποίημα στα αγγλικά στο https://www.poetryfoundation.org/poetrymagazine/poems/49493/i-carry-your-heart-with-mei-carry-it-in

Edvard Munch (Norwegian, 1863-1944), Η κοπέλλα και η καρδιά, 1896. National Gallery of Art, Washington. (βλ. https://www.nga.gov/artworks/43039-maiden-and-heart-das-madchen-und-das-herz)

Edvard Munch (Norwegian, 1863-1944), Η καρδιά, 1898-1899. National Gallery of Art, Washington. (βλ. https://www.nga.gov/artworks/72163-heart-hjertet)

Για τον E.E.Cummings βλ. https://en.wikipedia.org/wiki/E._E._Cummings

Δείτε πολλές "καρδιές" του εμβληματικού Νορβηγού ζωγράφου Edvard Munch στο https://www.munch.no/en/object/MM.G.00602

H καρδιά αποτελεί ένα από τα σύμβολα στη ζωγραφική του Munch.

Σάββατο 3 Ιανουαρίου 2026

Καλοτάξιδος ο Νέος Χρόνος. Παλιές Πρωτοχρονιάτικες κάρτες της Βικτωριανής εποχής με ναυτικό θέμα

Καλή Χρονιά με παλιές πρωτοχρονιάτικες κάρτες

Ας υποδεχθούμε τον φετινό νέο χρόνο με μία επιλογή από παλιές πρωτοχρονιάτικες κάρτες της Βικτωριανής περιόδου και των αρχών του 20ού αιώνα, που έχουν ναυτικά θέματα. Με την κοινότοπη ευχή "Ευτυχισμένος ο Νέος Χρόνος" παρουσιάζονται σε παραλλαγές διάφορα μοτίβα από εικόνες και σκηνές ναυτοσύνης. Στις σκηνές αυτές πρωταγωνιστούν νεαρά χαριτωμένα και χαμογελαστά ζευγάρια, κυρίως ένα νεαρός ναύτης (συνήθως αγόρι) ή λιγότερο ένα κορίτσι ντυμένο με ναυτικά ρούχα. Ο συμβολισμός του ερχομού και της αρχής του Νέου Χρόνου με ένα καράβι ή βάρκα που σαλπάρει σε ταξίδι είναι βέβαια προφανής.

Με την ευχή, λοιπόν, να είναι καλοτάξιδος ο νέος χρόνος και καλοτάξιδη και η δική μας πορεία στη νέα χρονιά, ας δούμε αυτές τις χαρούμενες παλιές καρτ ποστάλ, που κυρίως ήταν επιχρωματισμένες, ανάγλυφες και πολλές φορές εμποτισμένες με ασημένια ή χρυσή σκόνη.

Γερμανική κάρτ του Otto Schloss, που τυπώθηκε για την αγγλόφωνη αγορά. 1908-1910. Ένας άνδρας και μία κοπέλα σαλπάρουν σε μία βάρκα με πανί, που είναι φορτωμένη με λουλούδια. Φορούν και οι δύο ναυτικά. Ο ήλιος ανατέλει (είναι η αρχή της πρώτης ημέρας του νέου χρόνου) και στη σημαδούρα διαβάζουμε την ευχή "Ευτυχισμένος ο Νέος Χρόνος".

Σε παραλλαγή το ίδιο θέμα. Στη βάρκα βρίσκονται δύο κοπέλες που ετοιμάζονται να σαλπάρουν με την Ανατολή του νέου χρόνου. 1910

Το νεαρό αγόρι με τα ναυτικά και το σωσίβιο έχει επιβιώσει από το ναυάγιο του παλιού χρόνου. 1906.-1908.

1901-1910.

Πάλι το ίδιο θέμα με τις δύο κοπέλες να σαλπάρουν με τη βάρκα την Ανατολή του Νέου Χρόνου. Η μία αποχαιρετά, κουνώντας ένα λευκό μαντήλι και άλλη τραβά κουπιά. Γύρω στα 1910.

Ένα αγόρι-ναύτης σε καράβι. Παλιά βικτωριανή κάρτα. 1884.

Δύο ναυτάκια στην παράλια μεταφέρουν ένα φορτίο με χρυσά νομίσματα. 1908.

Ένα αγόρι- ναύτης στην παραλία κρατά ένα μικρό καράβι στολισμένο με τριαντάφυλλα. Γύρω στα 1909.

Χαρούμενο το αγόρι-ναύτης στο κατάστρωμα του πλοίου χαιρετά τον Νέο Χρόνο κρατώντας μία ανθοδέσμη, ενώ βλέπουμε πολλές να κυματίζουν σημαίες διαφόρων κρατών (η ελληνική δεν είναι ανάμεσά τους). 1909.