Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Δευτέρα 7 Μαΐου 2012

Η άνοιξη στη ζωγραφική: J. W. Waterhouse, Άνθη αμυγδαλιάς

Η Άνοιξη στους Προραφαηλίτες ζωγράφους, Άνθη αμυγδαλιάς

    Είναι ένας ακόμα πίνακας του αγαπημένου μου Προραφαηλίτη ζωγράφου J.W.Waterhouse (1849-1917) με ανοιξιάτικο θέμα. Μία λευκοφορεμένη νέα γυναίκα μαζεύει άνθη αμυγδαλιάς, τα οποία προφανώς δίνει στο κοριτσάκι που στέκεται μπροστά της και την κοιτάζει με προσήλωση να κόβει τα άνθη. Το κοριτσάκι κρατά άνθη αμυγδαλιάς, ενώ πίσω του ακουμπισμένο στη γη βρίσκεται ένα καλάθι όπου μάλλον θα τοποθετήσουν τα κομμένα λουλούδια. Στο γρασίδι διάσπαρτα αγριολούλουδα, κίτρινες, μοβ πινελιές...
           Ο πανέμορφος πίνακας αποπνέει μία αίσθηση μελαγχολικής γαλήνης και πιστεύω πως είναι βαθύτατα συμβολικός, όπως και τα περισσότερα έργα των Προραφαηλιτών ζωγράφων. Το δέντρο είναι αδύναμο, τα άνθη της αμυγδαλιάς είναι τόσο ευάλωτα και τα κομμένα λουλούδια είναι καταδικασμένα να μαραθούν.
     Το κοριτσάκι σύντομα θα φθάσει στην ηλικία της νέας γυναίκας, η οποία είναι καταδικασμένη να μαραθεί όπως τα λουλούδια που κόβει. Το εφήμερο της νιότης και της ομορφιάς...η σκληρότητα της Άνοιξης, της πιο εφήμερης εποχής του χρόνου!

J. W. Waterhouse, Μαζεύοντας άνθη αμυγδαλιάς. 1916.  Iδιωτική Συλλογή.

Υπέροχο το αέρινο λευκό φόρεμα  της γυναίκας με τη ζώνη στη μέση...


http://www.leicestergalleries.com/19th-20th-century-paintings/d/john-william-waterhouse/11916
http://www.artmagick.com/pictures/picture.aspx?id=5678&name=gathering-almond-blossoms-1916
http://www.johnwilliamwaterhouse.com/pictures/gathering-almond-blossoms-1916/

Κυριακή 6 Μαΐου 2012

Τα γαρίφαλα: ένα ποίημα του Μ. Σαχτούρη

Αναμένοντας ένα αποτέλεσμα που δεν θα έχει αποτέλεσμα.

Μ. Σαχτούρη, Τα γαρίφαλα

Αὐτὰ τὰ αἱματώδη γαρίφαλα
ποῦ στολίζουν τὸ γραφεῖο μου
μοῦ θυμίζουν τὸ αἷμα ποὺ ἔβγαζα
στὰ νιάτα μου
ὅταν ἄλλοι πολεμοῦσαν
καὶ ἄλλοι γλένταγαν
στὴν καταραμένη χώρα.

Β. Βαν Γκογκ, Βάζο με γαρίφαλα. 1886. Ιδιωτική Συλλογή.

http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/miltos_saxtoyrhs_poems.htm#ΜΗ_ΚΑΤΑΝΕΜΗΜΕΝΑ
http://www.the-athenaeum.org/art/detail.php?ID=15176

Η άνοιξη στην ποίηση: δύο ποιήματα του Μίλτου Σαχτούρη για την άνοιξη

Δύο ποιήματα του Μίλτου Σαχτούρη για την Άνοιξη

    Ἡ πληγωμένη Ἄνοιξη

Ἡ πληγωμένη Ἄνοιξη τεντώνει τὰ λουλούδια της
οἱ βραδινὲς καμπάνες τὴν κραυγή τους
κι ἡ κάτασπρη κοπέλα μέσα στὰ γαρίφαλα
συνάζει στάλα-στάλα τὸ αἷμα
ἀπ᾿ ὅλες τὶς σημαῖες ποὺ πονέσανε
ἀπὸ τὰ κυπαρίσσια ποὺ σφάχτηκαν
γιὰ νὰ χτιστεῖ ἕνα πύργος κατακόκκινος
μ᾿ ἕνα ρολόγι καὶ δυὸ μαύρους δεῖχτες
κι οἱ δεῖχτες σὰ σταυρώνουν θά ῾ρχεται ἕνα σύννεφο
κι οἱ δεῖχτες σὰ σταυρώνουν θά ῾ρχεται ἕνα ξίφος
τὸ σύννεφο θ᾿ ἀνάβει τὰ γαρίφαλα
τὸ ξίφος θὰ θερίζει τὸ κορμί της.

Οι  εχθροί της Άνοιξης



Ἔρχεται φέτος κουρασμένη
ἡ Ἄνοιξη
(νά) κουβαλάει τόσα χρόνια
τὰ λουλούδια πάνω της.

Σκοτεινοὶ ἄνθρωποι
στὶς γωνιὲς τὴν παραμονεύουν
γιὰ νὰ τὴν τσακίσουν.

Αὐτὴ ὅμως
μὲ κρότο
ἀνάβει ἕνα-ἕνα
τὰ λουλούδια της
στὰ μάτια τοὺς τὰ ρίχνει
(γιά) νὰ τοὺς στραβώσει.





Σάββατο 5 Μαΐου 2012

Η Άνοιξη στους Προραφαηλίτες ζωγράφους: Sir John Everet Millais (Μιλλέ), Άνοιξη

Sir John Everet Millais (Μιλέ ή Μιλέι), Άνοιξη ή Άνθισμένες μηλιές

 Θα ήθελα να ήμουν εκεί...ξαπλωμένη κάτω από τις ανθισμένες μηλιές...

  Ο γνωστός προραφαηλίτης ζωγράφος J. Ev. Millais (Μιλλέι) στον παρακάτω πίνακα απεικονίζει μια παρέα νεαρών κοριτσιών, άλλες λίγο μεγαλύτερες και άλλες λίγο νεότερες, να βρίσκονται σ᾽ένα ειδυλλιακό ανοιξιάτικο τοπίο της εξοχής. Κάθονται κάτω από τις ανθισμένες μηλιές και πίνουν μάλλον κάποιο αναψυκτικό. Η ονειρική ατμόσφαιρα που αποπνέει ο πίνακας  γοητεύει το βλέμμα του θεατή. Παρά τη νατουραλιστική απεικόνιση της σκηνής, νομίζω πως είναι εμφανή και τα συμβολικά στοιχεία του έργου.
   Η ομορφιά και η νεαρή ηλικία των γυναικών μαζί με την ανοιξιάτικη ανθοφορία των δένδρων ασφαλώς οδηγούν τη σκέψη μας στην αναγέννηση της φύσης και τη ζωή. Ο πίνακας έχει ως θέμα την "άνοιξη" της ζωής-τη νεότητα-και την άνοιξη της φύσης. Ωστόσο, νομίζω ότι είναι διάχυτη μία αδιόρατη μελαγχολία. Το δρεπάνι στη γωνία δεξιά, τα κομμένα άνθη στο καλάθι, που μόλις διακρίνονται στην άκρη αριστερά, και τα λουλούδια που στολίζουν τα μαλλιά κάποιων κοριτσιών πιθανόν συμβολίζουν το εφήμερο της νιότης και της ζωής...Τα κομμένα λουλούδια είναι καταδικασμένα να μαραθούν, αλλά και οι ανθισμένες μηλιές δεν πρόκειται να παραμείνουν με άνθη για πολύ ακόμα...


Sir John Everet Millais, Άνοιξη ή Άνθισμένες μηλιές. 1856-59. Lady Lever Art Gallery-Liverpool.

Θεωρείται ότι ο πίνακας Άνοιξη ή Ανθισμένες μηλιές  βρίσκεται σε αντιστοιχία με τον πίνακα   Φθινοπωρινά φύλλα του ίδιου ζωγράφου. Οι δύο μεταβατικές εποχές της φύσης λειτουργούν συμβολικά για τη ζωή του ανθρώπου (για τον πίνακα φθινοπωρινά φύλλα, βλ. http://annagelopoulou.blogspot.com/search/label/Προραφαηλίτες%20ζωγράφοι-Ev.%20Millais)

Για τον πίνακα Άνοιξη ή Ανθισμένες μηλιές, βλ.
http://www.liverpoolmuseums.org.uk/ladylever/collections/spring.asp
http://www.victorianweb.org/painting/millais/paintings/35.html
http://www.artmagick.com/pictures/picture.aspx?id=6084&name=apple-blossoms

Τρίτη 1 Μαΐου 2012

Οι κοινωνικοί αγώνες στη ζωγραφική, ένας πίνακας ζωγραφικής για την ταινία 1900 του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι

Ένας πίνακας ζωγραφικής για την εργατική Πρωτομαγιά:
Pellizza de Volpeda, Η "τέταρτη τάξη"

   Επειδή σήμερα είναι Πρωτομαγιά, μία μέρα που γιορτάζουμε όχι μόνο την Άνοιξη αλλά και τους κοινωνικούς αγώνες των εργατών και αγροτών για καλύτερες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης, ας μην ξεχάσουμε την ιστορία του εργατικού κινήματος που θεωρείται ότι ξεκίνησε το Μάιο του1886 με τις εργατικές εξεγέρσεις στο Σικάγο των ΗΠΑ.
  Για αυτό, σας παρουσιάζω ένα γνωστό πίνακα από μία διάσημη κινηματογραφική ταινία. Είναι ένας πίνακας ζωγραφικής που έγινε σύμβολο των κοινωνικών αγώνων που σήμερα,  μάλλον, πρέπει να επαναληφθούν για να διατηρηθούν τα όσα κατακτήθηκαν. Ο δημιουργός του είναι ο Ιταλός μεταϊμπρεσιονιστής ζωγράφος, ο  Giuseppe Pellizza da Volpedo (1868-1907), o οποίος γεννήθηκε και πέθανε στο Volpedo  της Βορείου Ιταλίας, στην περιοχή του Πιεντεμόντιου. Το επικό έργο, που απεικονίζει μία μαζική διαδήλωση και φέρει τον τίτλο "H τέταρτη τάξη", αποτελεί αντανάκλαση των αγροτικών εξεγέρσεων εναντίον των άλλοτε ισχυρών γαιοκτημόνων που είχαν ξεσπάσει στην Ιταλία στις αρχές του 20ού αιώνα.

Guiseppe Pellizza de Volpedo, Η τέταρτη τάξη. 1901. Μουσείο του 1900 στο Μιλάνο.

   O πίνακας του Pellizza de Volpedo χρησιμοποιήθηκε ως φόντο για τους τίτλους της ταινίας του Ιταλού σκηνοθέτη Μπερνάρντο Μπερτολούτσι με τον τίτλο 1900 (ένα αληθινό κινηματογραφικό αριστούργημα που προβλήθηκε το 1976), η ιστορία της οποίας αναφέρεται στην κοινωνική σύγκρουση και μεταβολή που συνέβη στην Ιταλία στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

H αφίσα της ταινίας 1900


Δείτε το βίντεο με τους τίτλους της ταινίας. Η μουσική είναι του Enio Moricone.

Δείτε και άλλα έργα του Ιταλού ζωγράφου.




http://www.pellizza.it/quarto.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Giuseppe_Pellizza_da_Volpedo
http://www.pellizza.it/index.htm

H άνοιξη στη ζωγραφική, οι πεταλούδες του Βαν Γκογκ

Οι πεταλούδες σε πίνακες του Βαν Γκογκ

   Την περίοδο από τον Απρίλιο του 1889 έως το Μάιο του 1890, ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ, όταν βρισκόταν στην κωμόπολη Arles της  Ν. Γαλλίας και ενώ ήταν ασθενής στο άσυλο του St-Rémy,  ζωγράφισε μία σειρά έργων στα οποία απεικονίζονται πεταλούδες. Την Άνοιξη συνήθιζε να κάνει περιπάτους στα λιβάδια που υπήρχαν γύρω από το άσυλο και να ζωγραφίζει στην εξοχή διάφορα θέματα από τη φύση

V. Van Gogh, Χορτάρι και  πεταλούδες. 1889. Ιδιωτική Συλλογή.

V. Van Gogh, Δύο άσπρες πεταλούδες. 1889. Van Gogh Μουσείο στο Άμστερνταμ.

V. Van Gogh, Μία μεγάλη πεταλούδα-παγώνι. 1889. Van Gogh Μουσείο στο Άμστερνταμ.

V. Van Gogh, Ψηλό χορτάρι  με πεταλούδες. 1890. Εθνική Πινακοθήκη-Λονδίνο.


V. Van Gogh, Παπαρούνες με πεταλούδες. 1890. Van Gogh Μουσείο στο Άμστερνταμ.

Η Άνοιξη στη ζωγραφική: κυνηγώντας πεταλούδες

Winslow Homer, Ένα κορίτσι πεταλούδα

Είναι ένας ανοιξιάτικος πίνακας του Αμερικανού ζωγράφου Winslow Homer (1836-1910). Μια ντυμένη κομψά κοπέλα κυνηγά πεταλούδες στην εξοχή. 

Winslow Homer,  Ένα κορίτσι πεταλούδα. 1878. New britain museum of american art-Connecticut.