Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Κυριακή 1 Ιουλίου 2012

Γυναίκες που διαβάζουν: ένας καλοκαιρινός πίνακας του Sir John Lavery

Sir John Lavery, Γυναίκα με κόκκινο φόρεμα που διαβάζει...


    Είναι η τελευταία μου "ανακάλυψη" αυτός ο γοητευτικός πίνακας του Ιρλανδού ζωγράφου Sir John Lavery (1856-1941). Μυστηριώδης νεαρή γυναίκα που δε δείχνει το πρόσωπό της στους θεατές, ντυμένη στα κόκκινα, διαβάζει το βιβλίο της καθισμένη δίπλα σε μία πισίνα. Στο βάθος μπροστά της διακρίνονται  λουόμενες μορφές που δεν αποσπούν την προσοχή από το διάβασμα. Εικόνα μίας σκηνής του μεσοπολέμου...Ανυποψίαστη η αναγνώστρια, ανυποψίαστες οι λουόμενες...για αυτό που επρόκειτο να ακολουθήσει... η άνοδος του φασισμού σε ευρωπαϊκές χώρες και ένας ακόμα Μεγάλος Πόλεμος!
   Ο Sir John Levery  γεννήθηκε στο Μπέλφαστ, σπούδασε ζωγραφική στη Γλασκόβη, στο Λονδίνο και το Παρίσι. Επέστρεψε από τη Γαλλία στη Σκοτία όπου υπήρξε ιδρυτικό μέλος ενός κύκλου καλλιτεχνών της Γλασκόβης. Πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στο Λονδίνο όπου ήταν ιδιαίτερα γνωστός για τις προσωπογραφίες και τα τοπία του.

Sir John Lavery, Γυναίκα με κόκκινο φόρεμα που διαβάζει δίπλα σε πισίνα. 1922. Μάλλον σε ιδιωτική συλλογή.

Γυναίκες που διαβάζουν: ένας καλοκαιρινός πίνακας του Fr. W. Benson

Fr. W. Benson, Η αναγνώστρια


    Είναι ένας υπέροχος πίνακας του Αμερικανού ιμπρεσιονιστή ζωγράφου Fr. W. Benson (1862-1951). Καλοκαιρινή ηλιόλουστη μέρα στην εξοχή! Λευκοφορεμένη κάθεται στο γρασίδι, έχει ακουμπήσει στο πλάι την ομπρέλα της...και φυσικά ταξιδεύει σε κόσμους μαγικούς και ονειρεμένους, διαβάζοντας το βιβλίο της.

Fr. W. Benson, H αναγνώστρια. 1910. Ιδιωτική Συλλογή.

http://www.the-athenaeum.org/art/detail.php?ID=25137

Το καλοκαίρι στη ζωγραφική: Στην παραλία με πίνακες του Ουίνσλοου Χόμερ

Στην παραλία: καλοκαιρινοί πίνακες του Ουίνσλοου Χόμερ (Winslow Homer)

    Είναι μερικοί καλοκαιρινοί πίνακες του Αμερικανού ζωγράφου Ουίνσλοου Χόμερ (1836-1911) που αποτυπώνουν σκηνές από την παραλία. Ο Χόμερ, ο οποίος γεννήθηκε στη Βοστόνη της Μασσαχουσέτης, ξεκίνησε την καριέρα του ως εικονογράφος περιοδικών και εφημερίδων αλλά ζωγράφισε και ένα μεγάλο αριθμό έργων που απεικονίζουν τοπία της αμερικανικής υπαίθρου, σκηνές καθημερινές στην εξοχή και στις μεγάλες πόλεις (Βοστόνη, Ν. Υόρκη). Ένα από τα αγαπημένα του θέματα ήταν οι σκηνές στην παραλία.
  Ο Ουίνσλοου Χόμερ θεωρείται ως ένας από τους πιο σημαντικούς Αμερικανούς ζωγράφους του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα και ήταν από τους πρώτους καλλιτέχνες που έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο να απεικονίζουν ανθρώπους στην παραλία και στη θάλασσα. Αν και ο ίδιος ήταν αυτοδίδακτος, φαίνεται ότι γνώριζε τις τάσεις της ευρωπαϊκής ζωγραφικής και πρέπει να επηρεάστηκε από το κίνημα του ιμπρεσιονισμού ύστερα από το ταξίδι του στο Παρίσι το 1867.
    Ανέμελα παιδιά παίζουν στην παραλία και βρέχουν τα πόδια τους στα κύματα της θάλασσας, οι φιγούρες τους καθρεφτίζονται στη βρεγμένη αμμουδιά, στο βάθος τα λευκά πανιά καραβιών...Η επιρροή των φωτοσκιάσεων του ιμπρεσιονισμού είναι εμφανής στον παρακάτω πίνακα που φέρει τον τίτλο Σκηνή στην παραλία.

W. Homer, Σκηνή στην παραλία. 1869. Thyssen Bornemisza Gallery.

....Και στους επόμενους πίνακες οι σκηνές διαδραματίζονται σε αμμώδεις παραλίες, δίπλα στη θάλασσα. Κομψές γυναικείες μορφές με αέρινα φορέματα και ομπρέλες  περπατούν ή κάθονται στην παραλία, ρεμβάζουν πέρα μακριά κοιτάζοντας τη θάλασσα...παιδιά παίζουν ξέγνοιαστα, γυναίκες έχουν σηκώσει τα φορέματά τους και βρέχουν τα πόδια τους στο νερό...
    Λευκά κύματα, λευκά σύννεφα σε γαλάζιο ουρανό, λευκά πανιά στο γαλάζιο της θάλασσας, χρωματιστές ομπρέλες στην αμμουδιά...Είναι σκηνές από παραλίες!

W. Homer, Long Branch N. Jersey. 1869. Museum of Fine Arts of Boston.

W. Homer, Στην παραλία. 1872. Ιδιωτική Συλλογή.

W. Homer, Στην παραλία. 1870. Ιδιωτική Συλλογή.

W. Homer, East Hampton Island. 1874. Iδιωτική Συλλογή.

W. Homer, Παιδιά στην παραλία. 1881. Ιδιωτική Συλλογή.

W. Homer, Κορίτσι στην παραλία. 1890. Nelson Atkins Museum of Art.

Σάββατο 30 Ιουνίου 2012

H μουσική στη ζωγραφική: S. John George Brown, μάθημα μουσικής

Μάθημα μουσικής: Ένας πίνακας του Sir John George Brown

    Ο Αμερικανός (γεννήθηκε στην Αγγλία, αλλά εγκαταστάθηκε και έγινε γνωστός για τη ζωγραφική του στη Ν. Υόρκη) ζωγράφος S. John George Brown (1831-1913) συνήθιζε να απεικονίζει σκηνές από τη ζωή της αμερικανικής μεσοαστικής κοινωνίας στα τέλη του 19ου αιώνα. Στον παρακάτω πίνακα απεικονίζει μία τρυφερή στιγμή μαθήματος μουσικής ανάμεσα σε ένα νεαρό ζευγάρι. Ο άνδρας μαθαίνει στην κοπέλα να παίζει φλάουτο. Στα δεξιά της κοπέλας διακρίνεται μία άρπα, σύμβολο της συζυγικής αγάπης και αφοσίωσης. Ο Brown έχει αποτυπώσει με λεπτομέρειες την ενδυμασία και την κόμμωση του ζευγαριού.

Sir John George Brown, Μάθημα μουσικής. 1870. Μητροπολιτικό Μουσείο της Ν. Υόρκης.

    Ακόμα ένας πίνακας του ίδιου ζωγράφου με μουσικό θέμα. Απεικονίζονται δύο παιδιά, ἔνα αγόρι και ένα κορίτσι στο δρόμο, να παίζουν αντίστοιχα άρπα και βιολί. Οι σκηνές με παιδιά-βιοπαλαιστές στους δρόμους της Ν. Υόρκης ήταν αγαπημένο θέμα του S. John George Brown.

Sir John Brown, Δύο μουσικοί του δρόμου. 1874. Ιδιωτική Συλλογή.

Γυναίκες που διαβάζουν: ένας πίνακας του Sir John George Brown

Sir John George Brown, Γυναίκα που διαβάζει καθισμένη στα βράχια

Eίναι ένας πίνακας του Αμερικανού ζωγράφου (γεννήθηκε στο Durham της Αγγλίας) Sir John George Brown (1831-1913). Απεικονίζει μία κομψά ντυμένη νεαρή γυναίκα να διαβάζει με προσήλωση το βιβλίο της καθισμένη πάνω σ᾽ένα βράχο.

S. John George Brown, Γυναίκα που διαβάζει καθισμένη στα βράχια. 1877. Μουσείο Καλών Τεχνών στη Βοστώνη.

http://www.mfa.org/collections/object/reading-on-the-rocks-grand-manan-33709

Παρασκευή 29 Ιουνίου 2012

Το καλοκαίρι στη ζωγραφική: Περιμένοντας στην παραλία, πίνακες του S. John George Brown


Περιμένοντας στην παραλία: Δύο πίνακες του S. John George Brown

  Mία λευκοντυμένη γυναικεία μορφή κάθεται στην αμμουδιά, ατενίζει πέρα μακριά και περιμένει... Μία μοναχική στιγμή περισυλλογής και αναμονής στην παραλία απεικονίζουν και οι δύο πίνακες του Aμερικανού ζωγράφου S. John George Brown (1831-1913).
 Ο John George Brown γεννήθηκε στο Durham  της Αγγλίας, αλλά από τα 1853 εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη και πολιτογραφήθηκε ως Αμερικανός. Έγινε γνωστός κυρίως για τις απεικονίσεις σκηνών από τη ζωή των μεσοαστικών κοινωνικών ομάδων των Η.Π.Α. Ιδιαίτερα δημοφιλείς ήταν οι πίνακές του που αποτυπώνουν σκηνές από τους δρόμους της Νέας Υόρκης με πρωταγωνιστές παιδιά και εφήβους.
  
S. John George Brown, Hλιόφως. 1879. Ιδιωτική Συλλογή.

Κυριακή 24 Ιουνίου 2012

Ο συμβολισμός στην ελληνική ποίηση: ποιήματα του Λάμπρου Πορφύρα

Ποιήματα του Λάμπρου Πορφύρα

   Η απόδοση ανθρώπινων αισθημάτων στα στοιχεία της φύσης και η εσωτερική επικοινωνία του ποιητικού υποκειμένου με τη φύση είναι χαρακτηριστικό της ποίησης του Λάμπρου Πορφύρα αλλά και της συμβολιστικής ποίησης γενικότερα.

Λάμπρος Πορφύρας, Τα σύννεφα

Αργά, βουβά και μαύρα απόψε βράδυ,
τα σύννεφα στον έρημο ουρανό κυλούνε˙
γλιστρούν και φεύγουν, φεύγουν στο σκοτάδι˙
δε βρέχουνε τον πόνο τους να πούνε.
Αργά, βουβά και μαύρα απόψε το βράδυ.

Άλλα σα στάχτη κι άλλα ωσάν την πίσσα,
σκεπάζουν τα βουνά και πνίγουν τ᾽άστρα,
προσκυνητές θολοί στα ερημοκκλήσα,
και μαύροι καβαλλάρηδες στα κάστρα,
άλλα σα στάχτη κι άλλα ωσάν την πίσσα

Απόψε πάνε, πάνε και γυρίζουν,
σιμά στα κάστρα τ᾽άδεια και χορεύουν,
σιμά στα ερημοκκλήσα και τ᾽αγγίζουν,
κάποια καλά στη νύχτα εκεί γυρεύουν,
κι άποψε πάνε, πάνε και γυρίζουν.

Κάποια καλά, μα ολότελα χαμένα,
μέσα στη νύχτα εκεί και στον αγέρα,
τα σύννεφα, για ιδές τα-ωσάν εμένα-
γυρεύουν, αχ! απόψε πέρα ως πέρα,
κάποια καλά, ολότελα χαμένα...
Από το έργο Σκιές που φεύγουν της ποιητικής συλλογής Σκιές

V. Van Gogh, Χωράφι σιταριού κάτω από συννεφιασμένο ουρανό. 1890. Van Gogh Museum. Amsterdam.

Λάμπρος Πορφύρας, Αγαπώ

Αγαπώ τα κύματα που απαλό μαϊστράλι
τα τραβάει και σέρνονται και σκορπούν μακριά,
τα πανιά στο πέλαγος, όταν ᾽γάλι-αγάλι
κρύβονται στην άκρια του και τα χάνεις πια

Αγαπώ τα κίτρινα φύλλα στον αγέρα,
τους τσιγγάνους πού᾽λυσαν τις φτωχές σκηνές
που κινάν να φύγουνε˙ κι αγαπάω πέρα
τον καπνό που αμίλητος πάνω απ᾽τις ελιές,

Τον καπνό, που αμίλητος πάνω εκεί ολοένα
μόνος κι ολομόναχος έχει βραδιαστεί,
που γυρνάει κι ατάραχος-έτσι ωσάν εμένα-
πάει στη νύχτα πού᾽ρχεται να σιγοσβηστεί...
Από το έργο Φως και Σκιές της ποιητικής συλλογής Σκιές


W. Homer, Σύννεφα. 1890. Spencer Museum of Art. University of Cansas.


Για την ποίηση του Λάμπρου Πορφύρα, βλ. http://annagelopoulou.blogspot.gr/2012/06/blog-post_19.html