Καλή Χρονιά! Ευχές με παλιές Πρωτοχρονιάτικες Κάρτες

 Παλιές Ελληνικές Πρωτοχρονιάτικες κάρτες με εγκάρδιες ευχές για το Νέον Έτος

   Με αφορμή την άφιξη του Νέου Έτους, ας δούμε μία επιλογή από παλιές ελληνικές ευχετήριες πρωτοχρονιάτικες κάρτες, τις οποίες συνήθιζαν να αποστέλλουν ταχυδρομικά σε αγαπημένα πρόσωπα, για να ευχηθούν "Καλή Χρονιά". 

   Πρόκειται για κάρτες των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα και κυρίως της εποχής του Μεσοπολέμου (δεκαετίες 1920 και 1930). Η πιο συνηθισμένη ευχή, που αναγράφεται στην καθαρεύουσα, είναι η φράση "Ευτυχές το Νέον Έτος" ή "Αίσιον και Ευτυχές το Νέον Έτος", ενώ κάποιες φορές αναγράφεται, επίσης, η φράση "Χρόνια Πολλά" και δηλώνεται ότι οι ευχές έρχονται "εκ βάθους καρδίας".

    Τα θέματα, που απεικονίζονται, έχουν ως πρότυπο τα θέματα των αντίστοιχων ευρωπαϊκών καρτών, κυρίως των αγγλικών και γαλλικών. Πρόκειται κυρίως για επιχρωματισμένες φωτογραφίες φυσικών προσώπων-μοντέλων. Χαριτωμένα, χαμογελαστά και καλοντυμένα παιδάκια, νεαρές καλλονές σύμφωνα με τα πρότυπα της εποχής, ερωτευμένα ζευγάρια, ντυμένα με κομψά ρούχα και σύμφωνα με τις επιταγές της τότε μόδας, ποζάρουν σε ρομαντικά ειδυλλιακά τοπία, αστικές οικογένειες με εμφανή την οικονομική άνεση από το ντύσιμό τους και τη διακόσμηση των σπιτιών τους στέκονται με χαμόγελο δίπλα σε πακέτα δώρων και βαρυφορτωμένα από τα στολίδια χριστουγεννιάτικα δέντρα... 

Ευτυχές το 1908! Ο Άγιος Βασίλης μοιράζει δώρα σε δύο μικρά χαρούμενα παιδιά. Δυστυχώς, πολλά ήταν τα παιδιά που δεν πήραν δώρα από τον Άγιο Βασίλη στις αρχές του 20ού αιώνα.

"Ευτυχές το Νέον Έτος 1923"! Eυχές από δύο χαριτωμένα και καλοντυμένα παιδάκια.

"Αίσιον και Ευτυχές το Νέον Έτος" εύχεται μία χαρούμενη οικογένεια. Οι γονείς κοιτάζονται με λατρεία, έχοντας μπροστά τους τα τρία γλυκά κοριτσάκια που κρατάνε λουλούδια.

"Αίσιον και Ευτυχές το Νέον Έτος από ένα ερωτευμένο ζευγάρι. Σας εύχομαι εκ καρδίας Χρόνια Πολλά". Ρομαντική πόζα των δύο ερωτευμένων. Στο λευκό φόρεμα της κοπέλας ένα ροζ τριαντάφυλλο, σύμβολο του νεανικού έρωτα.

"Χαιρετισμούς εγκάρδιους" και ευχές για την ονομαστική εορτή του Βασιλείου από μία χαριτωμένη δεσποινίδα. "Σας εύχομαι εκ βάθους καρδίας Χρόνια Ευτυχισμένα, Βασίλειε"

.

Οι Πρωτοχρονιάτικες ευχετήριες κάρτες απεικονίζουν σκηνές από ένα ιδανικό ουτοπικό κόσμο, με ανθρώπους χαμογελαστούς να ποζάρουν σε ειδυλλιακά τοπία, να μοιράζονται χαρούμενες οικογενειακές στιγμές με αγαπημένα πρόσωπα, να χαίρονται την αγάπη και έρωτα, να ονειρεύονται ένα "αίσιον και ευτυχές νέον έτος". 

Αθώα παιδάκια, οικογένειες, ερωτευμένα ζευγάρια, λουλούδια, περιστέρια, χελιδόνια και κύκνοι, γαλήνια λίμνη ή θάλασσα, μικρά ή μεγάλα καράβια και βάρκες με λευκά πανιά, ήλιοι με λαμπρές ακτίνες,  είναι κάποια από τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα που απεικονίζονται στις κάρτες. Είναι σύμβολα της ευτυχίας, του αγνού έρωτα, της πιστής και αφοσιωμένης αγάπης, της ειρήνης, της ελπίδας, της αισιόδοξης ενατένισης στο μέλλον..

"Ευτυχές το Νέον Έτος" από μία κομψή νεαρή γυναίκα που δείχνει το ημερολόγιο με την 1η Ιανουαρίου. Το ημερολόγιο βρίσκεται μέσα σ᾽ένα λουλουδένιο στεφάνι, πάνω από το οποίο βρίσκεται μία καρδιά με δύο περιστέρια που φιλιούνται...Τον έρωτα ονειρεύεται και προσδοκά η νέα γυναίκα.

"Ευτυχές το Νέον Έτος" από μία νεαρή κοπέλα και από ένα ζευγάρι κύκνων, που συμβολίζουν τον αγνό έρωτα. Κρατά ένα κόκκινο τριαντάφυλλο, σύμβολο του ερωτικού πάθους, και ονειρεύεται τον ιδανικό έρωτα...

"Χρόνια Πολλά. Με υγεία το νέον έτος" εύχεται η νεαρή χορεύτρια που κρατά ένα περιστέρι, σύμβολο της ειρήνης και της αγνής αγάπης.

"Ευτυχές το Νέον Έτος" από ένα ερωτευμένο ζευγάρι που κάνει πατινάζ σε ειδυλλιακό χιονισμένο τοπίο.

"Ευτυχές το Νέον Έτος" από το αγκαλιασμένο ερωτευμένο ζευγάρι μπροστά στο ημερολόγιο της 1ης Ιανουαρίου.

"Ευτυχές το Νέον Έτος. Χρόνια Πολλά" με μία ανθοδέσμη.

       Οι παλιές κάρτες εκφράζουν την οπτική μίας άλλης εποχής. Μεταφέρουν "συμβολισμούς" και στερεότυπα, "εικόνες" για τη ζωή και τον κόσμο, που πρέπει να "διαβάσουμε" με προσοχή και να προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε.  Αποτελούν δευτερογενείς, άλλα άμεσες από άποψη χρόνου, ιστορικές πηγές για τον καθημερινό βίο των ανθρώπων μίας εποχής. Συμπεριλαμβάνονται στα χαρακτηριζόμενα ως "εφήμερα"  τεκμήρια.

   "Εφήμερα" χαρακτηρίζονται, κυρίως, τα χαρτώα τεκμήρια που εξυπηρετούσαν ένα συγκεκριμένο σκοπό του καθημερινού βίου, όπως εισιτήρια, διαφημίσεις, χαρτί αλληλογραφίας  και κάρτες, τετράδια και ετικέτες, διάφορα έντυπα και πολλά άλλα. Δημιουργήθηκαν για να εξυπηρετήσουν καθημερινές ανάγκες και όχι να διατηρηθούν και να διασωθούν μετά τη χρήση τους. Πρόκειται για ενθύμια-τεκμήρια της καθημερινότητας ατόμων που ανήκαν σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες. Μπορεί να φαίνονται ασήμαντα για την ιστορική μελέτη, αποτυπώνουν όμως την ατμόσφαιρα της εποχής και δίνουν πληροφορίες για διάφορες εκφάνσεις του καθημερινού βίου. Εάν εξετασθούν συμπληρωματικά και διασταυρωθούν με άλλα στοιχεία-τεκμήρια μπορεί να βοηθήσουν να φωτισθούν πτυχές και όψεις της ιστορικής εποχής κατά την οποία δημιουργήθηκαν. 

Για τα "Εφήμερα", βλ. Ελληνικό Ιστορικό και Λογοτεχνικό Αρχείο http://www.elia.org.gr/archives-collections/ephemera/

"Ευτυχές το Νέον Έτος" παιανίζει ένας άγγελος στο αγκαλιασμένο νιόπαντρο ζευγάρι. Στο βάθος ένας φωτεινό ήλιος και ένα καράβι που πλέει στην ήρεμη θάλασσα. "Καλοτάξιδος" και "Eλπιδοφόρος" να είναι Νέος Χρόνος που έρχεται με τη μορφή ενός ατμόπλοιου να παραλάβει το ερωτευμένο ζευγάρι....

"Ευτυχής Όλος ο Χρόνος" εύχεται μία χαρούμενη οικογένεια δίπλα στο λαμπρό Χριστουγεννιάτικο Δέντρο με τα δώρα. 1933. Τα παιδάκια χαίρονται με τα χριστουγεννιάτικα δώρα που έχουν λάβει από τους προφανώς ευκατάστατους γονείς τους . Το ένα κοριτσάκι κρατά στην αγκαλιά της μία τεράστια κούκλα με πολυτελή ενδυμασία.  Όλα τα κοριτσάκια ονειρεύονταν εκείνη την εποχή μία τέτοια κούκλα, αλλά πόσα είχαν το προνόμιο να την αποκτήσουν;

Οι αποστολείς, όπως  και αποδέκτες των καρτών, ανήκαν σ᾽εκείνα τα κοινωνικά στρώματα, που είχαν πρόσβαση στην εκπαίδευση-γνώριζαν, δηλαδή, ανάγνωση και γραφή-αλλά και σχετική οικονομική άνεση για να διαθέτουν κάποια χρήματα από το εισόδημά τους για την αποστολή ευχετήριων καρτών.

 

Χαρούμενοι γονείς με το κοριτσάκι τους λένε τα Πρωτοχρονιάτικα κάλαντα και εύχονται "Χρόνια Πολλά".

"Ευτυχές το Νέον Έτος" από ένα ερωτευμένο ζευγάρι που κάνει "ρεβεγιόν",  πίνoντας σαμπάνια μάλλον στη βεράντα ενός νεοκλασικού μεγαλοπρεπούς κτιρίου.  Η νεαρή γυναίκα κρατά στην αγκαλιά της λουλούδια. Η κάρτα έχει σταλεί στη Χίο την 1η Ιανουαρίου 1926. 

Προφανώς το εορταστικό ζευγάρι δεν ανήκει στους πρόσφυγες που είχαν φθάσει ρακένδυτοι και σε άθλια κατάσταση πριν από λίγα χρόνια στο νησί από τα παράλια της Μ. Ασίας.

Το οπισθόφυλλο της κάρτας: ""Αίσιον και Ευτυχές το Νέον Έτος 1926 ευχόμεθα..."

"Ευτυχές το Νέον Έτος" από ένα αγγελάκι που ραίνει λουλούδια και δύο περιστέρια. Το ένα περιστέρι κρατά στο ράμφος του ένα φάκελο με λουλούδια. Η κάρτα έχει σταλεί  από τη Καβάλα την 1η Ιανουαρίου 1922. Συλλογή Εριφύλης Μάντζαρη. Γενικά Αρχεία του Κράτους. Καβάλα.

"Αγαπητή  μας εξαδέλφη Σοφία, εύχωμαι να διέλθη το νέον έτος αίσιον και ευτυχές με άκρα υγεία και ευδεμονία. Αν κρύα πλαξ του τάφου μου το μνήμα μου καλύψη τους της φιλίας τους δεσμούς αδύνατον να σβύση. Η εξαδέλφη σου..." Πολλές φορές υπήρχαν ορθογραφικά λάθη στο κείμενο των καρτών.

"Ευτυχές το Νέον Έτος" μ´ένα ερωτευμένο ζευγάρι στην ακροθαλασσιά. Βαρκούλες με λευκά πανιά πνέουν στην ήρεμη θάλασσα, λουλούδια και χελιδόνια που προμηνύουν τον ερχομό της Άνοιξης. Η κάρτα στάλθηκε από την Αθήνα στις 29-12-1929.

"Eυτυχές το νέον έτος 1953" από την περίλαμπρη Ακρόπολη. Ένας ήλιος με τεράστιες ακτίνες προβάλλει πίσω από τον Παρθενώνα. Το 1953 γράφεται με λουλούδια κεντημένα με πολύχρωμες και χρυσές κλωστές .

"Ευτυχές το Νέον Έτος" μ᾽ένα γλυκό παιδάκι που φορά ναυτική στολή. Στάλθηκε στο Σουφλί στις 12 Ιανουαρίου 1924.

Στο οπισθόφυλλο της κάρτας: "Αγαπητή ανεψιά Δοξούλα, σου εύχομαι τον νέον έτος να διέλθη εν άκρα υγεία και χαρά. Σε φιλώ η θεία σου...".

https://gnafala.blogspot.com/p/blog-page_07.html?view=mosaic

https://latelierdemarieanne.blogspot.com/2018/01/2018-happy-new-year.html

http://www.kivep.gr/index.php?option=com_phocagallery&view=category&id=30&Itemid=1051&limitstart=0

https://www.protothema.gr/stories/article/535448/steilte-tis-euhes-sas-me-mia-karta-apo-tin-palia-athina/

http://lolanaenaallo.blogspot.com/2015/01/blog-post_1.html

https://www.facebook.com/%CE%93%CE%B5%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%9A%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82-%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CE%9D-%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%AC%CE%BB%CE%B1%CF%82-1508995369364256/photos/pcb.1939893049607817/1939892659607856/

http://www.delfini1922.gr/mikrasiatika_14.php

http://gak.chi.sch.gr/Tekm_M/te-2016-12-1.jpg

https://www.thessmemory.gr/%CE%B5%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%83-%CE%B1%CE%B9%CF%89%CE%BD%CE%B1%CF%83/%CE%B1%CE%AF%CF%83%CE%B9%CE%BF%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CF%85%CF%84%CF%85%CF%87%CE%AD%CF%82-%CF%84%CE%BF-%CE%BD%CE%AD%CE%BF%CE%BD-%CE%AD%CF%84%CE%BF%CF%82-2016/

Το θείο δώρο. Ένα ποίημα του Ντοστογιέφσκι για το Χριστουγεννιάτικο Δέντρο και ρωσικοί πίνακες με θέμα το Χειμώνα

Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Θείο Δώρο

(μετάφραση από τα ρωσικά:  Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης)

   Στο πνεύμα των Χριστουγεννιάτικων Ημερών είναι το ρομαντικό αφηγηματικό ποίημα "Θείο Δώρο" του γνωστού Ρώσου συγγραφέα Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι. Το "Θείο Δώρο" είναι ένα χριστουγεννιάτικο έλατο, που ένας άγγελος αναλαμβάνει από τον Θεό την αποστολή να το χαρίσει τις Παραμονές των Χριστουγέννων στο πιο ευαίσθητο και γλυκό παιδί πάνω στη Γη. Πρόκειται για μία πραγματικά δύσκολη αποστολή, αφού ο άγγελος πρέπει να αναζητήσει και να βρει τον αποδέκτη του δώρου. 

   Ποιο είναι το πιο "γλυκό", "τρυφερό" και "ευαίσθητο" παιδί στη Γη; Πώς θα το βρει; Αναρωτιέται, ο άγγελος. Πώς θα καταλάβει ότι αυτό είναι το ευλογημένο παιδί για το οποίο προορίζεται το "Θείο Δώρο";  Ποιος αξίζει την ευλογία και το δώρο του Θεού; O Ντοστογιέφσκυ δίνει την απάντηση με την ποιητική αφήγηση ενός παραμυθιού...Γιατί, ένα παραμύθι είναι το ποίημα αυτό, ένα παραμύθι αφιερωμένο σ' αυτούς που πιστεύουν ότι υπάρχουν άγγελοι απεσταλμένοι από τον Θεό για να μεταφέρουν τα δώρα Του, ένα Θεό που μεριμνά για αυτούς που έχουν ανάγκη...

V. Perov, Προσωπογραφία του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι. 1872. Πινακοθήκη Tretyakov.

Eυγένεια, έλλειψη ανταγωνισμού, σεμνότητα, καλοσύνη, ανιδιοτέλεια και πάνω από όλα αγάπη χαρακτηρίζουν τη συμπεριφορά του μικρού παιδιού που ο άγγελος επιλέγει να χαρίσει το "Θείο Δώρο". Tελικά, είναι εύκολο να αναγνωρίσει ποιος αξίζει το "Θείο Δώρο". Είναι αυτός που προτιμά να χαρίσει το ανεκτίμητο δώρο σε κάποιον που το έχει περισσότερη ανάγκη, αυτός που προτιμά να δώσει τη χαρά του δώρου σε κάποιον άλλο. 

Τελικά, μήπως "Θείο Δώρο" είναι να νιώθεις χαρά,  όταν προσφέρεις χαρά σ' όποιον έχει ανάγκη... 

Κ. Trutovsky, Προσωπογραφία του Ντοστογιέφσκι. Σκίτσο. 1847.

Το ρομαντικό ποίημα του Ντοστογιέφσκι μου θύμισε πίνακες ζωγραφικής Ρώσων ζωγράφων με θέμα το Χειμώνα. Ας διαβάσουμε λοιπόν το ποίημα και ας δούμε τις ονειρεμένες εικόνες από τη χειμερινή Ρωσία στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα...

Nikolaj Bogdanov Belsky, Το πρωινό χιόνι. Γύρω στα 1935.

Boris Kustodiev, Χειμώνας, 1916.

Boris Kustodiev, Παζάρι Χριστουγεννιάτικων δέντρων, 1918.

S. Dosekin, Προετοιμασία για τα Χριστούγεννα, 1896.

Των Χριστουγέννων την παραμονή

ο Θεός έστειλε έναν μικρούλη άγγελο στη γη:

«Σ' ελατοδάσος σαν βρεθείς»,

είπε χαμογελώντας,

«κόψε ένα έλατο και στο πιο μικρό γλυκό

μικρό παιδί πάνω στη Γη,

στο πιο ευαίσθητο και τρυφερό

να το χαρίσεις, από Εμένα ενθύμιο».

Viktor Vasnetsov, Άγγελος με λάμπα, 1885-1896.

Nikolaj Bogdanov Belsky, Παιδιά σε έλκηθρο, 1941.

Στενοχωρήθηκε ο μικρούλης άγγελος:

«Σε ποιον να το δώσω;

Πώς θα καταλάβω ποιο απ' τα παιδάκια

έχει την ευλογία του Θεού;»

«Μόνος σου θα το καταλάβεις», απάντησε ο Θεός.

Κι έφυγε ο ουράνιος επισκέπτης.

Το φεγγάρι έφεγγε από ψηλά, ο δρόμος ήταν φωτεινός,

σε πολιτεία τεράστια οδηγούσε.

Nikolaj Bogdanov Belsky, Χειμώνας. Παιδιά που κουβαλούν ξυλεία στο χιόνι.

Konstantin Korovin (1861-1939), Χειμωνιάτικο τοπίο με μικρή εκκλησία. 1876-1939. Ashmolean Museum.

Παντού ακούγονταν λόγια γιορταστικά,

παντού περιμένει η ευτυχία τα παιδάκια...

Ρίχνοντας στον ώμο το μικρό έλατο,

βαδίζει ο άγγελος με χαρά...

Κοιτάξτε μόνοι σας στα παράθυρα,-

μεγάλη γίνεται γιορτή!

Τα έλατα φωτίζονται με λαμπιόνια,

όπως γίνεται πάντα τα Χριστούγεννα.

Aleksander Moravov, Χριστουγεννιάτικο Δέντρο, 1921.

Konstantin Korovin, Χειμώνας. 1894.

Από σπίτι σε σπίτι βιαστικά

ο άγγελος άρχισε να περνά,

για να βρει εκείνο το παιδί που πρέπει

το έλατο του Θεού να χαρίσει.

Όμορφα κι υπάκουα

πολλά είδε παιδάκια,

του Θεού το έλατο σαν έβλεπαν

ξεχνούσανε τα πάντα κι έτρεχαν προς αυτό.

Nikolaj Bogdanov Belsky, Παιδιά στο χιόνι. 1929.

Nikolaj Bogdanov Belsky, Παιδιά στο παράθυρο. 1934.

Το ένα λέει: «Αξίζω το έλατο αυτό!»

Ένα άλλο του φωνάζει:

«Μη συγκρίνεσαι μ' εμένα,

είμαι καλύτερος από σένα!»

«Όχι, εγώ είμαι καλύτερη απ' όλους

δικό μου είναι το έλατο αυτό!»

Ο άγγελος ήρεμα ακούει,

κοιτώντας τους με θλίψη.

Nikolaj Bogdanov Belsky, Χειμώνας. Γύρω στα 1920.

Nikolaj Bogdanov Belsky, Παιδιά στο χιόνι. 1934.

Nikolaj Bogdanov Belsky (1868-1945), Χειμερινή σκηνή με παιδιά σε έλκηθρο.

Όλοι εναντίον όλων,

καθένας παίνευε μόνο τον εαυτό του,

τον ανταγωνιστή κοιτάζοντας με τρόμο

ή με μίσος φοβερό.

Βγήκε ο άγγελος στο δρόμο,

τρομαγμένος... «Θεέ μου!

Δίδαξε με πώς το δώρο το ανεκτίμητο

το δικό Σου να χαρίσω!»

Viktor Vasnetsov, Σεραφείμ, 1896.

Nikolaj Bogdanov Belsky (1868-1945), Αγόρι με γράμμα. 1930.

Ο άγγελος στο δρόμο συναντάει

έναν μικρούλη –στέκεται τούτος και κοιτάει

το έλατο του Θεού–

και φλέγεται από ενθουσιασμό το βλέμμα του.

«Έλατο! Ελατάκι!», είπε χτυπώντας

παλαμάκια. «Τι κρίμα που δεν είμαι άξιος

το έλατο αυτό να πάρω,

μα ούτε κι αυτό για μένα είναι...

Nikolaj Bogdanov Belsky, To χωριατόπουλο. 1902.

Nikolaj Bogdanov Belsky, Ένα νέο παραμύθι, 1891.

Να το πας όμως στην αδελφούλα μου

που στο κρεβάτι άρρωστη είναι.

Δώσ' της χαρά μεγάλη –

αξίζει το έλατο αυτό!

Άδικα να μην κλαίει!»

Ψιθύρισε στον άγγελο το αγοράκι

και ο άγγελος χαμογελώντας καθαρά

το έλατο του δίνει.

Nikolaj Bogdanov Belsky, Κοριτσάκι στον καναπέ.

Nikolaj Bogdanov Belsky, Χιόνι τη νύχτα, 1935.

Θαύμα μεγάλο έγινε

αστέρια άρχισαν από τον ουρανό να πέφτουν

λάμποντας σμαραγδένια,

στου έλατου κάθισαν τα κλαδιά.

Φέγγει το έλατο, λαμποκοπά,

ουράνιο φέρει σημάδι·

τρέμει από ενθουσιασμό

ο έκπληκτος πιτσιρικάς...

Nikolaj Bogdanov Belsky (1868-1945), Χειμώνας. Παιδιά. 

Konstantin Korovin, Φεγγαρόφωτη βραδιά. Χειμώνας, 1913. Πινακοθήκη Tretyakov.

Κι αγάπη έλαβε τόση

ο άγγελος, συγκινημένος δακρύζει,

στο Θεό κλαδάκι όμορφο

σαν δώρο ανεκτίμητο πήγε.

Viktor Vasnetsov, Η νεράιδα του χιονιού, 1899. 

https://www.tretyakovgallery.ru/en/collection/portret-f-m-dostoevskogo-1821-1881/

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Trutovsky_004.jpg

http://booksjournal.gr/%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1/item/2466-to-theio-dvro-ena-poihma-toy-dostoyefski

https://www.wikiart.org/en/boris-kustodiev/winter-1916

https://www.wikiart.org/en/boris-kustodiev/christmas-tree-bargain-1918

https://www.wikiart.org/en/nikolay-bogdanov-belsky/snow-in-the-morning

https://www.bukowskis.com/en/auctions/F163/313-nikolai-bogdanov-bel-sky-winter-children

https://www.wikiart.org/en/viktor-vasnetsov/angel-with-a-lamp-1896

http://www.artnet.com/artists/nikolai-petrovich-bogdanov-belsky/wintry-scene-with-children-by-a-sled-fuHjBzraUBCaCa-JFzie0g2

http://www.artnet.com/artists/nikolai-petrovich-bogdanov-belsky/peasant-boy-q4mmdsGRy-SyiKVPmONThw2

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vasnetsov_Snegurochka.jpg

https://www.wikiart.org/en/nikolay-bogdanov-belsky/children-carrying-the-wood-in-the-snow-winter

https://www.wikiart.org/en/nikolay-bogdanov-belsky/winter

https://www.wikiart.org/en/nikolay-bogdanov-belsky/new-fairy-tale

https://soviet-art.ru/soviet-russian-artist-alexandr-moravov-1878-1951/

https://www.wikiart.org/en/konstantin-korovin/winter-1894

https://www.wikiart.org/en/konstantin-korovin/moonlit-night-winter-1913

https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/lot.289.html/2013/russian-paintings-l13112

https://collections.ashmolean.org/collection/browse-9148/object/101243

Τα Χριστούγεννα στην ποίηση. Ένα ποίημα της Χλόης Κουτσουμπέλη και πίνακες ζωγραφικής της Gabriele Münter,

             Χριστούγενα με τη Χλόη Κουτσούμπελη και την Gabriele Münter

Αισθάνομαι ότι ταιριάζουν πολύ με την ατμόσφαιρα των φετινών Χριστουγέννων το ποίημα της Χλόης Κουτσουμπέλη και οι πίνακες της Gabriele Münter.

Έχω αναρτήσει ξανά το ποίημα "Παιδική Απορία" της Χλόης Κουτσουμπέλη , όπως έχω αναρτήσει ξανά και το εξπρεσιονιστικό δωμάτιο με το χριστουγεννιάτικο δέντρο της Gabriele Münter. Όμως, τώρα, στο πλαίσιο των συνθηκών της φετινής χριστουγεννιάτικης περιόδου, "διαβάζω" το ποίημα και τους πίνακες μέσα από το πρίσμα μίας άλλης οπτικής.

Τελικά, είναι πολλές και διαφορετικές οι ερμηνευτικές "αναγνώσεις" των ίδιων έργων τέχνης, όταν αυτές γίνονται υπό διαφορετικές συνθήκες κάθε φορά...

Ας, διαβάσουμε, λοιπόν, για ακόμη μια φορά την "Παιδική Απορία"  μαζί με χριστουγεννιάτικους πίνακες της αγαπημένης μου Γερμανίδας ζωγράφου Gabriele Münter (1870-1962).

   Η ποιήτρια εύχεται την κοινότοπη ευχή "Eυτυχισμένα Χριστούγεννα" όχι σ᾽ όλους, αλλά σ᾽ όσους ευτυχισμένους ανθρώπους απέμεναν και αν υπάρχουν και αναρωτιέται "πώς γίνεται και χώρεσαν ζώα, θεοί, άνθρωποι, μάγοι και αγγέλοι σε μια τόσο μικρή φάτνη", ενώ η ίδια αισθάνεται "σ᾽ ἐνα τόσο μεγάλο δωμάτιο πνιγμένη".  Δύο χώροι, ο ένας υπερβατικός και φαντασιακός, ο άλλος πραγματικός, ο πραγματικός χώρος που βιώνει το ποιητικό υποκείμενο, συγκρίνονται: Μία τόσο μικρή φάτνη και ένα τόσο μεγάλο δωμάτιο...

Έχω και εγώ τις παιδικές μου απορίες. Ιδού μόνο κάποιες από αυτές: 

-Γιατί να ευχηθείς "Eυτυχισμένα Χριστούγεννα" στους ήδη ευτυχισμένους ανθρώπους; Aν βέβαια υπάρχουν και μπορείς να τους βρεις. Χρειάζονται αυτή την ευχή, αφού είναι ήδη ευτυχισμένοι; 

-Tι σημαίνει η ευχή "Eυτυχισμένα Χριστούγεννα" που τόσο εύκολα τη μοιράζομε αυτές τις ημέρες; Tι εννούμε μ᾽αυτή την ευχή; Ποια είναι τα "Eυτυχισμένα Χριστούγεννα"; Εν τέλει, τι είναι ευτυχία και ποιοι είναι ευτυχισμένοι άνθρωποι; 

Γιατί πρέπει να είμαστε ή να δείχνουμε ότι είμαστε ευτυχισμένοι τις μέρες των Γιορτών;

-Γιατί αισθάνεται το ποιητικό υποκείμενο "πνιγμένη" σ᾽ένα τόσο μεγάλο δωμάτιο τις μέρες των Χριστουγέννων; Τι σημαίνει ότι αισθάνεται "πνιγμένη"; Γιατί αισθάνεται "πνιγμένη"; Ποια αισθήματα και καταστάσεις βίου υπονοούνται με τον χαρακτηρισμό "πνιγμένη";

-Πώς μπορεί μία τόσο μικρή φάτνη να χωρά όλο τον κόσμο, τον γήινο και τον υπερβατικό, ενώ ένα τόσο μεγάλο δωμάτιο να προκαλεί το αίσθημα της ασφυξίας, να μην επιτρέπει την ανάσα, να στερεί την αναπνοή; 

-Το ποιητικό υποκείμενο μιλά για την αντίθεση ενός μικρού και ενός μεγάλου χώρου ή υπονοεί την αντίθεση των αισθημάτων που βιώνουν όσοι βρίσκονται στον ένα ή στον άλλο χώρο;

Gabriele  Münter, Εσωτερικό δωματίου με χριστουγεννιάτικο δέντρο. 1912-1914. 

Mία μοναχική γυναικεία φιγούρα στην άκρη του δωματίου. Σε πρώτο πλάνο ένα μεγάλο στολισμένο εξπρεσιονιστικό χριστουγεννιάτικο δέντρο. Το αστέρι του έχει πέσει στο πάτωμα...

 

Χλόη Κουτσουμπέλη, Παιδική απορία 

Ευτυχισμένα Χριστούγεννα,

στους ευτυχισμένους,

όσους απέμειναν,

ανθρώπους,

αν υπάρχουν.

Πώς γίνεται και χώρεσαν

ζώα, θεοί, άνθρωποι, μάγοι

και αγγέλοι

σε μια φάτνη τόσο μικρή,

ενώ εγώ,

σε ένα δωμάτιο τόσο μεγάλο,

αισθάνομαι πνιγμένη;

Από τη συλλογή Σχέσεις σιωπής (1983) της Χλόης Κουτσουμπέλη

Gabriele  Münter, Πρωινό με τα πουλιά, 1934. Εθνικό Μουσείο των Γυναικών στις Τέχνες. Ουάσινγκτον. 

Μία μοναχική γυναικεία φιγούρα παίρνει το πρωινό της, κοιτάζοντας από το παράθυρο τα πουλιά που κάθονται στα κλαδιά του χιονισμένου δέντρου. Οι βαριές κουρτίνες επιτείνουν την αίσθηση του εγκλεισμού, της μοναξιάς και της απομόνωσης...

 

Gabriele  Münter, Χριστουγεννιάτικη Νεκρή Φύση. 1934. Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης. Ουάσινγκτον.

Gabriele  Münter, To Χριστουγεννιάτικο Δέντρο των Ζώων. 1951.

Gabriele  Münter, Νεκρή Φύση. Άγγελος με κεριά και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια. 1941.

Gabriele Münter, Νεκρή φύση με νάνο. 1910. Ιδιωτική Συλλογή.

Φωτογραφικό πορτρέτο της Γερμανίδας ζωγράφου Gabriele Münter (1877-1962). Εθνικό Μουσείο των Γυναικών στις Τέχνες. Ουάσινγκτον. 

Είχε σημαντική συμβολή στη διαμόρφωση του Γερμανικού Εξπρεσιονισμού και ήταν από τα κύρια μέλη του κύκλου των εξπρεσιονιστών καλλιτεχνών του Μονάχου. Υπήρξε για πολλά χρόνια η μη "νόμιμη" σύντροφος του γνωστού Ρώσου ζωγράφου Καντίνσκυ, ο οποίος, όταν τελικά έλαβε διαζύγιο από την πρώτη του σύζυγο, επέλεξε για τον δεύτερο γάμο του μία άλλη γυναίκα  και όχι την αφοσιωμένη σ´αυτόν Gabriele.

Φωτογραφία Münter House 

Χλόη Κουτσουμπέλη, Παιδική Απορία 

https://arthive.com/gabrielemunter/works/393544~Interior_with_Christmas_tree

https://nmwa.org/art/collection/breakfast-birds/

https://www.nga.gov/collection/art-object-page.53581.html

 http://www.artnet.com/artists/gabriele-m%C3%BCnter/stilleben-mit-zugspitz-weihnachtsengel-mit-FPXHmOJtgeQgXx6hFux6Xw2

https://www.christies.com/lot/lot-5139091/?intObjectID=5139091

Το Φθινόπωρο στη Ζωγραφική. Οκτώβριος. Ένας πίνακας του Jules Bastien Lepage.

Μαζεύοντας πατάτες τον Οκτώβριο. Ένας πίνακας  του Jules Bastien Lepage

  Tελευταία μέρα του Οκτώβρη σήμερα! 

Ας αποχαιρετήσουμε τον Οκτώβρη με τον πίνακα "Η εποχή του Οκτώβρη" του Γάλλου ζωγράφου Jules Bastien Lepage (1848-1884), σημαντικού εκπροσώπου του γαλλικού νατουραλισμού.

 Ο πίνακας απεικονίζει δύο γυναίκες να μαζεύουν πατάτες στο χωράφι υπό τα βαριά σύννεφα του Φθινοπωρινού ουρανού, για αυτό είναι γνωστός και με τους τίτλους "Μαζεύοντας πατάτες" ή "Γυναίκες που μαζεύουν πατάτες". Η μορφή της μίας γυναίκας βρίσκεται σχεδόν στο κέντρο και κυριαρχεί στην εικόνα, ενώ στο βάθος διαγράφονται και άλλες φιγούρες αγροτών στο χωράφι.  Ο Lepage έχει απεικονίσει με ρεαλισμό πολλές σκηνές από την αγροτική ζωή της γαλλικής υπαίθρου, αποτυπώνοντας τα προσωπικά του βιώματα, αφού ο ίδιος ήταν γόνος αγροτικής οικογένειας (γεννήθηκε και έζησε στο χωριό Damvillers).

Jules Bastien Lepage (1848-1884), Η εποχή του Οκτώβρη, 1878.  Εθνική Πινακοθήκη της Βικτώρια. Μελβούρνη. Ο Lepage απεικονίζει αριστοτεχνικά τη φθινοπωρινή ατμόσφαιρα της εποχής και αποτυπώνει εξαιρετικά τις λεπτομέρειες της σκηνής.

Jules Bastien Lepage, Η εποχή του Οκτώβρη. Λεπτομέρεια. Ο Οκτώβρης είναι ο μήνας της συγκομιδής της πατάτας.

Jules Bastien Lepage, Η εποχή του Οκτώβρη. Λεπτομέρεια. Ο πίνακας δεν αποτελεί μόνο απεικόνιση μίας φθινοπωρινής σκηνής της Γαλλικής αγροτικής ζωής στην ύπαιθρο, είναι ταυτόχρονα και μία υπέροχη προσωπογραφία της νεαρής αγρότισας. Η γυναικεία μορφή φαίνεται να σαγηνεύει με την έκφραση του προσώπου και τη στάση του σώματος το βλέμμα του ζωγράφου.

 https://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/work/3768/

https://en.wikipedia.org/wiki/October_(painting)

https://en.wikipedia.org/wiki/Jules_Bastien-Lepage