Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Πέμπτη, 25 Μαρτίου 2021

Η Ελληνική Επανάσταση στην ποίηση και τη ζωγραφική. Τάκης Παπατσώνης, Εθνεγερσία και πίνακες του Θεόδωρου Βρυζάκη και του Νικόλαου Γύζη

 Για την ημέρα της Εθνεγερσίας

   Ημέρα της Εθνεγερσίας σήμερα! Συμβολικός είναι ο ορισμός της 25ης Μαρτίου ως ημέρας της επετείου της έναρξης του επαναστατικού αγώνα των Ελλήνων το 1821, που κατέληξε, ύστερα από δέκα χρόνια περίπου, στη δημιουργία του αυτόνομου πρώτα και στη συνέχεια ανεξάρτητου κράτους της Ελλάδας. Δεν πρόκειται για τη Δόξα,/αυτή οπωσδήποτε έχει καταμερισθεί˙/δεν πρόκειται ούτε για τη Μέρα,/γιατί συχνά κι’ αυτή αμφισβητείται˙...", δηλώνει από την αρχή ο ποιητής. Πρόκειται, για την ιστορική μνήμη, θα έλεγα. Το ό,τι πρέπει και έχουμε ανάγκη από συλλογική μνήμη...

  Κάθε χρόνο, λοιπόν, θυμόμαστε στις 25 Μαρτίου την επέτειο της Ελληνικής Επανάστασης. Τα έθνη έχουν ανάγκη από συμβολισμούς και εθνικές επετείους! Άραγε, πράγματι, έχουν αυτή την ανάγκη; O ποιητής Τάκης Παπατσώνης (1895-1976) έχει γράψει ένα ποίημα με τον τίτλο "Εθνεγερσία", που το 1920 κέρδισε το Α'  Βραβείο Κρατικής Ποίησης. Ας το διαβάσουμε και ας δούμε εικόνες εξιδανίκευσης του ελληνικού επαναστατικού αγώνα από τον Θεόδωρο Βρυζάκη και τον Νικόλαο Γύζη.

 
Θεόδωρος Βρυζάκης, Υπέρ πατρίδος το παν, 1858. Εθνική Πινακοθήκη.

Θεόδωρος Βρυζάκης, Η Ελλάς Ευγνωμονούσα, 1858. Εθνική Πινακοθήκη

Τάκη Παπατσώνη, Η ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑ


Δεν πρόκειται για τη Δόξα,
αυτή οπωσδήποτε έχει καταμερισθεί˙
δεν πρόκειται ούτε για τη Μέρα,
γιατί συχνά κι’ αυτή αμφισβητείται˙
δεν πρόκειται για τον τόπο,
γιατί πολλοί τόποι ερίζουσιν.


Νικόλαος Γύζης, Αρχάγγελος, Η Δόξα των Ψαρών, 1898. Εθνική Πινακοθήκη.

Αλλ’ ακέραιο μένει κι’ αδιαίρετο
το μέγα Μυστήριο των ενωμένων ανθρώπων
(κι’ ας είναι τόσες οι διαίρεσές τους)
κι' η πρόοδό τους με ζήλο πανηγυριού
για το Μαρτύριο το θελημένο του πληρώματος.

Θεόδωρος Βρυζάκης (1814 ή 1819-1878), Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί τη σημαία της Επανάστασης, 1865. Εθνική Πινακοθήκη.

Θεόδωρος Βρυζάκης (1814 ή 1819-1878),  Δύο πολεμιστές, 1855. Εθνική Πινακοθήκη.

Νικόλαος Γύζης,  Ο Αρχάγγελος, σπουδή για τη "θεμελίωση της Πίστεως", 1894-1895. Εθνική Πινακοθήκη.


Οργώθηκε η Πατρίδα για τη λύτρωσή της
και σπάρθηκε από Άγγελο επιτήδειο.
Θολές ήταν οι μέρες, βροχερές
πλουτίζανε ποτιστικά τη γης
κι’ όλη η λαμπράδα έφεγγε κρυμμένη
με τις μπαρούτες έτοιμες να σκάσουν.


Νικόλαος Γύζης,  Ο Αρχάγγελος, σπουδή για τη "θεμελίωση της Πίστεως", 1895. Εθνική Πινακοθήκη.

Θεόδωρος Βρυζάκης (1814 ή 1819-1878), Η θυσία του Καψάλη, Εθνική Πινακοθήκη.

Θεόδωρος Βρυζάκης (1814 ή 1819-1878), Πολεμικό Συμβούλιο, Εθνική Πινακοθήκη.

Θεόδωρος Βρυζάκης (1814 ή 1819-1878), Πολεμική Σκηνή, Εθνική Πινακοθήκη.

Θεόδωρος Βρυζάκης (1814 ή 1819-1878), Η μάχη στα στενά των Δερβενακίων. Εθνική Πινακοθήκη.

Νικόλαος Γύζης, Μετά την καταστροφή των Ψαρών, 1896-1898. Εθνική Πινακοθήκη.


Ήταν η ώρα δειλινού, κι’ αποσπερίς
ψαλθήκανε οι ουράνιοι παιάνες.

Όσο κι’ αν έδειχνε ο χειμώνας
πως δε θα φύγει, απ’ όπου ευρέθη,
μεγάλη κίνηση είχε ο ουρανός
και τα φτερά τα εαρινά
πολύ δουλέψαν.

Θεόδωρος Βρυζάκης, Το στρατόπεδο του Καραϊσκάκη, 1865. Εθνική Πινακοθήκη.


Θεόδωρος Βρυζάκης, Η υποδοχή του Λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι. 1861. Εθνική Πινακοθήκη.


Ο άπιστος κι’ ο αγριωπός δεν είχε θέση
σε μιαν Ελλάδα που αφιερώθηκε στο Θεό της
απόκομμα ασημένιο κολλημένο
στο εικόνισμα το πολυφιλημένο.

Ήρθε στιγμή που ομοιώθηκε η Ελλάδα
με Παναγία κι’ είπε πάλι Εκείνη
το Ιδού, η δούλη κι’ εγώ του Κυρίου.

Νικόλαος Γύζης, Μήτηρ Θεού, Σπουδή, 1898. Εθνική Πινακοθήκη.


Κοινολογείτο από παντού ο θείος ο λόγος
στα φανερά: Εγγύς το Πάσχα, ετοιμασθείτε.

Κι’ ήρθε το Πάσχα τω όντι,
αφού του προηγήθη
ο Μυστικός ο Δείπνος
του Μεσολογγιού.

Θεόδωρος Βρυζάκης, Η Έξοδος του Μεσολογγίου. 1853. Εθνική Πινακοθήκη.

Θεόδωρος Βρυζάκης, Η Έξοδος του Μεσολογγίου. Λιθογραφία σε χαρτί. 1856. Εθνική Πινακοθήκη.



            Τάκης Παπατσώνης, Η εθνεγερσία, ΕΚΛΟΓΗ Β’,  εκδ. Ίκαρος, Αθήνα1962.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου