Ιωάννης Αλταμούρας: ζωγραφίζοντας τη θάλασσα

Με αφορμή την επίσκεψή μου στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς 138 (στην Αθήνα), σας αφιερώνω τέσσερις  θαλασσογραφίες του Ιωάννη Αλταμούρα, του ζωγράφου που αγαπούσε να ζωγραφίζει θαλασσινά τοπία, κυρίως καράβια. 

Από τις 31 Μαρτίου έως τις 22 Μαΐου 2011 στο Μπενάκειο στεγάζεται η έκθεση με τίτλο Ιωάννης Αλταμούρας:  η ζωή και το έργο του με επιμέλεια της Ελ. Κυπραίου. Είναι η πρώτη εκτενής αναδρομική έκθεση ενός από τους σημαντικότερους Νεοέλληνες ζωγράφους. Στη σύντομης διάρκειας ζωής του (1852-1878) o Ιωάννης απεικόνισε βάρκες, καράβια, καΐκια, φρεγάτες, ιστιοφόρα, ατμόπλοια...όλα να πλέουν σε ήρεμη ή ταραγμένη θάλασσα...Πρόκειται για ποιητικές εικόνες με θαλασσινά ταξίδια. Στην έκθεση επίσης εκτίθενται έργα της μητέρας του Ελένης Μπούκουρα Αλταμούρα, του πατέρα του Ιταλού ζωγράφου Σαβέριο Αλταμούρα και του μικρότερου αδελφού του Αλέξανδρου Αλταμούρα. Το μεγαλύτερο μέρος των έργων που εκτίθενται στην έκθεση ανήκει στη συλλογή των απογόνων της οικογένειας Αλταμούρα, κάποια προέρχονται από την Εθνική Πινακοθήκη και από άλλες ιδιωτικές συλλογές. Τα έργα του ζωγράφου Ιωάννη Αλταμούρα συμπληρώνουν επιστολές, ιστορικά έγγραφα, προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες και ενθύμια που βοηθούν στη σύνθεση της ιστορίας της οικογένειάς του που προερχόταν από τις Σπέτσες και είχε λάβει μέρος στην επανάσταση του 1821. 

Για την έκθεση, βλ.http://www.benaki.gr/ και  http://www.culturenow.gr/museums/Ιωάννης_Αλταμούρας:_Έκθεση_στο_Μουσείο_Μπενάκη_.html

Ιωάννης Αλταμούρας، Θαλασσοταραχή (Ιδιωτική Συλλογή)

Ιωάννης Αλταμούρας، Το λιμάνι της Κοπεγχάγης 15 Ιουνίου 1874 (Εθνική Πινακοθήκη)
Ένα από τα ωραιότερα έργα του καλλιτέχνη. Ο πίνακας έχει εμφανή στοιχεία του ιμπρεσιονισμού. Το έργο έγινε το 1874, ένα χρόνο μετά την έκθεση των Ιμπρεσιονιστών στο Παρίσι.

Ιωάννης Αλταμούρας، Το λιμάνι του Helsingor (Eθνική Πινακοθήκη)

Ιωάννης Αλταμούρας, Καΐκι στις Σπέτσες, 16 Ιουνίου 1877 (Εθνική Πινακοθήκη)

Δύο ακόμα πίνακες του Tadema

Επειδή οι πίνακες του Tadema είναι απλά υπέροχοι...σε ηρεμούν και σε μεταφέρουν σ' ένα ιδανικό χώρο, σε μία ουτοπία όπου όλα είναι αρμονικά...ακόμα ένας πίνακας, για τις δύο Μαρίες, τη Μαρία Β. και τη Μαρία Π., και για όλους εκείνους που ονειρεύονται...

S. L. Alma Tadema, Among the ruins 1902-1904 (φυσικά σε ιδιωτική συλλογή)

S.L.Alma Tadema, Silver Favorites 1903 (Manchester City Art Galleries)

Ένα ταξίδι στο Μάντσεστερ για να δείτε τον πίνακα από κοντά. Να ένας λόγος, λοιπόν, για να πάει κάποιος στο Μάντσεστερ.

Γ. Πατίλης, Μπορώ ακόμα και μιλώ μαζί σου

Επειδή βρέχει, θυμήθηκα ένα αγαπημένο ποιηματάκι του Γιάννη Πατίλη.

Μπορώ ακόμα και μιλώ μαζί σου

Τα γράμματά σου τα' στελνες με τη βροχή
και τον αέρα!...
Όταν μου χτύπαες το τζάμι έβγαινα
κατέβαινα στο δρόμο κι άκουγα:
πως σύννεφο ήσουν που ξεκίνησες
κ' ήρθες να κλάψεις πάνω απ' το σπίτι μου
στην πόλη...

Το ποίημα προέρχεται από την ποιητική συλλογή του Γιάννη Πατίλη, Μη καπνιστής σε χώρα καπνιζόντων (ποιήματα 1970-1980), εκδ. Ύψιλον, Αθήνα 1982.

Πρωτοδιάβασα την ποίηση του Πατίλη όταν ήμουν φοιτήτρια και με γοήτευσε.

Το ποιηματάκι αυτό υπήρχε στο προηγούμενο βιβλίο Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ Γυμνασίου. Αναρωτιέμαι γιατί δεν συμπεριλήφθηκε στο νέο βιβλίο, όπως και πολλά άλλα εξαιρετικά κείμενα. Μια άλλη φορά θα σας πω ποια κείμενα εννοώ.

Μερικά βιογραφικά στοιχεία για τον Πατίλη, ο οποίος είναι φιλόλογος.

Βιογραφικό 

O ποιητής Γιάννης Πατίλης γεννήθηκε στην Aθήνα το 1947. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Aθηνών και κατόπιν φιλολογία (τμήμα Bυζαντινών και Nεοελληνικών Σπουδών) στο ίδιο Πανεπιστήμιο. Aπό το 1980 εργάζεται ως φιλόλογος στη Δημόσια Mέση Eκπαίδευση. Yπήρξε συνιδρυτής και συνεκδότης μέχρι το τρίτο τεύχος, του περιοδικού Tο Δέντρο (1978). Συνιδρυτής και συνεκδότης των περιοδικών Kριτική και Kείμενα και Νήσος (1983-1984). Aπό το 1986 εκδίδει το λογοτεχνικό περιοδικό Πλανόδιον. Ποιήματά του έχουν δημοσιευτεί σε αρκετά περιοδικά και ανθολογίες στην Eλλάδα και το εξωτερικό.

Εργογραφία 

O Mικρός και το Θηρίο, 1970.

Aλλά τώρα, προσέχτε!…, 1973.

Yπέρ των Kαρπών, Eγνατία, 1977.

Kέρματα, Eγνατία, 1980.

Mη καπνιστής σε χώρα Kαπνιζόντων : Ποιήματα 1970-1980. Αθήνα, Ύψιλον, 1982.

Zεστό Mεσημέρι, Αθήνα, Ύψιλον 1984.

Γραφέως Kάτοπτρον. Αθήνα, Ύψιλον, 1989.

Γραφέως κάτοπτρον. 2η έκδ. - Αθήνα, Ύψιλον, 1999. - 91σ.

Ταξίδια στην ίδια πόλη : Ποιήματα 1970-1990. Αθήνα, Ύψιλον, 1993. - 294σ.

Μεταφράσεις 

Longley, Michael. Ποιήματα = Selected poems : Συλλογική μετάφραση / Michael Longley · επιμέλεια Χάρης Βλαβιανός · μετάφραση Δημοσθένης Αγραφιώτης , Χάρης Βλαβιανός , Τάσος Δενέγρης , Νίκη Μαραγκού , Στέλλα Νικολούδη , Γιάννης Πατίλης , Λιάνα Σακελλίου - Σουλτς , Γιάννης Τσιώλης , Νίκος Φωκάς. - Αθήνα : Ερατώ, 1992. - 85σ.
ISBN 960-229-053-6, ISBN-13 978-960-229-053-8

Άλλες Εκδόσεις 

[Επιμέλεια]

Νίκου Β. Λαδά, Αστροβατεί. Αθήνα, Πλέθρον, 1986.

Άγγελου Θ. Σημηριώτη, Τα Ποιήματα [1893-1943], Τόμοι Α, Β (με την Έλσα Λιαροπούλου). Νέα Ιωνία, Πνευματικό Κέντρο Νέας Ιωνίας Αττικής, 1995.

Μεταφράσεις έργων του 

Στα αγγλικά:
Camel of Darkness, Selected Poems (1970-1990), translated by Stathis Gourgorvris, Princeton, Quarterly Review of Literature, 1977.

Έχει δημοσιεύσει και άλλες ποιητικές συλλογές. Τα στοιχεία είναι από την ιστοσελίδα του ΕΚΕΒΙ (Εθνικό Κέντρο Βιβλίου), βλ. http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=462&t=383 Βλ. επίσης http://www.tanea.gr/default.asp?pid=30&ct=19&artid=51649&enthDate=12012008

Βλέπε και το ιστολόγιο του περιοδικού Πλανόδιον http://bonsaistoriesflashfiction.wordpress.com/ 

Πίνακες με μουσική

...Και επειδή η φίλη μου Μαρία Π. λατρεύει τους πίνακες του Tadema. Αφιερώνω σ' αυτήν και σε όσους ονειρεύονται μία επιλογή από τα έργα του με μουσική υπόκρουση τον Canon του Pachelbel.

Δύο ακόμα ανοιξιάτικοι πίνακες

Δεν μπορώ να αντισταθώ στην επιθυμία να παρουσιάσω δύο ακόμα αγαπημένους πίνακες που ταιριάζουν στην Άνοιξη. Δύο πίνακες του Ολλανδού-Άγγλου ζωγράφου Sir Lawrence Alma Tadema (1836-1912) που βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές. Δηλαδή, δεν πρόκειται να μας δοθεί η ευκαιρία να τους δούμε από κοντά.
O Ολλανδός ζωγράφος Alma Tadema εγκαταστάθηκε στη Βικτωριανή Αγγλία όπου έγινε διάσημος για τους πίνακες του που απεικονίζουν κυρίως σκηνές από την αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή εποχή. Εξιδανικευμένες αιθέριες γυναικείες μορφές στη φύση και σε αρχαία μνημεία  ή ερείπια είναι ένα επίσης αγαπημένο θέμα του...

Sir L. Alma Tadema, Flora: Spring in the gardens of Villa Borgese (Φλόρα: Άνοιξη στους κήπους της Βίλας Μποργκέζε), 1877

S. L. Alma Tadema, Bluebells

Μπορείτε να δείτε τη συλλογή από υπέροχους πίνακες του Tadema στη διεύθυνση http://www.artrenewal.org/pages/artist.php?artistid=8

Πρωτομαγιά-Εργατική Γιορτή

Σε μια εποχή που τα εργατικά και γενικά τα εργασιακά κεκτημένα δικαιώματα φαίνεται ότι επαναπροσδιορίζονται, ιδού μερικές πληροφορίες για την Εργατική Πρωτομαγιά, που υποτίθεται ότι γιορτάζουμε κάθε 1η του Μάη.

Η Πρωτομαγιά ως εργατική εορτή καθιερώθηκε επίσημα το 1889 από το Συνέδριο της Δεύτερης Διεθνούς στο Παρίσι. Ο εορτασμός καθιερώθηκε στη μνήμη του ξεσηκωμού των εργατών που ξέσπασε στο Σικάγο στις 1 Μαΐου του 1886, όταν την ημέρα εκείνη οι εργατικές οργανώσεις αποφάσισαν την κήρυξη απεργιακών κινητοποιήσεων για να αποκτήσουν δικαιώματα που σήμερα θεωρούνται αυτονόητα. Τότε οι εργάτες διεκδικούσαν κάτι πολύ απλό: καλύτερες συνθήκες εργασίας που σήμαινε 8 ώρες εργασίες την ημέρα και μία μέρα τουλάχιστον την εβδομάδα αργία, δηλαδή να μην εργάζονται ακόμα και την Κυριακή.
Φυσικά, οι κινητοποιήσεις, οι οποίες διήρκεσαν αρκετές μέρες, κατέληξαν σε συγκρούσεις των εργατών με την αστυνομία με θύματα και από τις δύο πλευρές.

Στην Ελλάδα για πρώτη φορά επιχειρήθηκε να εορτασθεί η εργατική Πρωτομαγιά το 1893 με πρωτοβουλία του Κεντρικού Σοσιαλιστικού Συλλόγου του Σταύρου Καλλέργη που εξέδιδε την εφημερίδα Σοσιαλιστής. Ο Καλλέργης προσπάθησε να αναγνωρισθεί επίσημα η Πρωτομαγιά ως αργία και επέδωσε σχετικό ψήφισμα-αίτημα του Κεντρικού Σοσιαλιστικού Συλλόγου στον τότε Πρόεδρο της Βουλής. Το αποτέλεσμα της προσπάθειάς του: φυλάκιση, ευτυχώς, ολίγων μόνο ημερών.

Μία από τις πολυπληθείς συγκεντρώσεις των εργατών στην πλατεία Haymarket στο Σικάγο, όπου η αστυνομία διέλυσε με τη βία τους διαδηλωτές.

Για λεπτομέρειες για την Εργατική Πρωτομαγιά, βλ.

http://www.sansimera.gr/articles/256 και http://www1.rizospastis.gr/story.do?id=2298731&publDate= (όπου πολλές πληροφορίες για την πρώτη απόπειρα να εορτασθεί η Πρωτομαγιά για πρώτη φορά στην Ελλάδα).

Βρήκα και μια σπάνια φωτογραφία.

Ο γνωστός Μεξικάνος ζωγράφος Ντιέγκο Ριβέρα ( Diego Rivera) μαζί με την επίσης διάσημη ζωγράφο Φρίντα Κάλο (Frida Kalo) σε διαδήλωση προς τιμήν της Πρωτομαγιάς το 1929 στο Μεξικό
.
H φωτογραφία είναι της επίσης διάσημης Ιταλίδας φωτογράφου Tina Modotti που πέθανε στο Μεξικό το 1942.

Για την Mondotti, βλ. http://www.modotti.com/

Καλή Πρωτομαγιά μ' έναν αγαπημένο πίνακα και μουσική

Καλή Πρωτομαγιά μ' έναν υπέροχο πίνακα του Γάλλου ιμπρεσιονιστή ζωγράφου Κλωντ Μονέ! Eίναι ο γνωστός πίνακας "Οι παπαρούνες κοντά στο Αρζεντιγ" που βρίσκεται στο Μουσείο ντ' Ορσέ στο Παρίσι.

Σ' ένα εξωπραγματικό ανοιξιάτικο λιβάδι με κόκκινες πινελιές-παπαρούνες,  κινούνται δύο φιγούρες, η γυναίκα (η Camille) και ο γιος (o Jean) του ζωγράφου. Περπατούν μέσα στις παπαρούνες, αλλά και μαζί με αυτές, κάτω από τα σύννεφα του ουρανού. Στην άκρη αριστερά διαγράφονται άλλες δύο φιγούρες, ενώ στο βάθος μέσα από τις χορευτικές κινήσεις των δένδρων ξεχωρίζει μια εξοχική κατοικία. Το Argenteuil ήταν εξοχικό προάστιο στο Παρίσι.

Les coquelicots  à Argenteuil (1873), Musèe d' Orsay

Για τον πίνακα, βλ. http://www.webexhibits.org/colorart/monet2.html
και http://www.intermonet.com/oeuvre/argenteu.htm

Δεν ξέρω για ποιο λόγο, αλλά βλέποντας τον πίνακα αυτό έχω την επιθυμία να ακούσω μουσική του Eric Satie. Σας αφιερώνω, λοιπόν, και την παρακάτω μελωδία.