Ο φωτογράφος Γιώργος Σεφέρης: οι φωτογραφίες του Γιώργου Σεφέρη

Οι φωτογραφίες του Γιώργου Σεφέρη

   "Δε θέλω τίποτα άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί

      ετούτη η χάρη.

      Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές

      που σιγά- σιγά βουλιάζει

      και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε

      από τα μαλάματα το πρόσωπό της

     κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η 

     ψυχή μας αύριο κάνει πανιά..."

 (από το ποίημα του Γ. Σεφέρη, Ένας γέροντας στην ακροποταμιά, Ημερολόγιο Καταστρώματος Β').

   Θυμάμαι τους παραπάνω στίχους καθώς ξαναβλέπω ένα αγαπημένο φωτογραφικό λεύκωμα το οποίο περιέχει φωτογραφίες που τραβήχτηκαν από έναν αγαπημένο ποιητή, έναν ερασιτέχνη φωτογράφο, τον Γιώργο Σεφέρη. Ξεφυλλίζω τις σελίδες του και βλέπω τις εικόνες μέσα από το φωτογραφικό φακό του ποιητή. Οι φωτογραφίες του είναι καθαρές,  οι λήψεις τους είναι ανεπιτήδευτες, εύστοχες και σωστά καδραρισμένες. Διακρίνονται από την καθαρότητα, την απλότητα των θεμάτων και τη δωρικότητά τους. Μοιάζουν να έχουν βγει μέσα από τον κόσμο της ποίησής του.

   Το λεύκωμα με τον τίτλο Οι φωτογραφίες του Γιώργου Σεφέρη σχεδιάστηκε για να συνοδεύσει την ομότιτλη έκθεση φωτογραφιών που οργάνωσε το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης το 2000 με αφορμή το "έτος Σεφέρη". Θέμα της έκθεσης και περιεχόμενο του λευκώματος είναι οι φωτογραφίες που έβγαλε ο Γιώργος Σεφέρης από τα φοιτητικά του χρόνια στο Παρίσι (1918-1924) ως τις τελευταίες του εκδρομές στην Ελλάδα το 1969-1970.

Οι φωτογραφίες του Γιώργου Σεφέρη, κείμενα Δ. Δασκαλόπουλος, Ε.Χ. Κάσδαγλης, Γ. Σταθάτος, Πρόλογος Δ. Καψάλης, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2000.

   Όλες οι φωτογραφίες που περιλαμβάνονται στο λεύκωμα είναι τραβηγμένες από τον ποιητή, εκτός από 8 φωτογραφίες στις οποίες απεικονίζεται ο ίδιος. Είναι γνωστό ότι ο Σεφέρης αγαπούσε να βγάζει φωτογραφίες. Το πλούσιο φωτογραφικό του αρχείο με τις σημειώσεις του ίδιου διασώθηκε από τη σύζυγό του Μαρώ Σεφέρη, η οποία εμπιστεύτηκε μεγάλο μέρος των φωτογραφιών και των αρνητικών στον Ε.Χ. Κάσδαγλη. Αργότερα η κόρη της, Άννα Λόντου, παρέδωσε στο Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης τα υπόλοιπα αρνητικά ή αντίτυπα φωτογραφιών που βρήκε.

Ο Γιώργος Σεφέρης με τη φωτογραφική του μηχανή στο Jersey της Αγγλίας το 1959.

   Στον Σεφέρη άρεσε να ταξιδεύει και να φωτογραφίζει.  Μεγάλη θέση στο αρχείο του καταλαμβάνουν οι φωτογραφίες από τα ταξίδια του στη Μέση Ανατολή και την Κύπρο με την οποία οποία διατηρούσε στενές σχέσεις. Μνημεία και αρχαιολογικοί χώροι, ελληνικά τοπία, άνθρωποι του μόχθου και της βιοπάλης, παιδικά χαμόμελα, πρόσωπα αγαπημένων φίλων και γυναικών γοήτευαν το βλέμμα του ποιητή.

Φωτογραφία της Jacqueline (1924), με την οποία ήταν ερωτευμένος ο νεαρός Σεφέρης στο Παρίσι.

Η Μαρώ στο Κτήμα Τομπάζη. 1938. Η σύζυγος του Γιώργου Σεφέρη.

Η Μαρώ στην Προύσα της Τουρκίας. 1949.

Νεώριο Πόρου. 1940.

    

   Η φωτογραφία της άγκυρας στο Νεώριο αλληγορεί έναν κόσμο περιπλάνησης και νοσταλγίας που συναντάμε στην ποίηση του Σεφέρη. Ο ίδιος, όταν ήταν εξόριστος στην Πρετόρια, θα σημειώσει στο ημερολόγιό του για αυτή την άγκυρα: "Σήμερα κρέμασα πάνω από το γραφείο μου τη μοναδική φωτογραφία ενός ελληνικού τοπίου που βρέθηκε ολωσδιόλου τυχαία μέσα σε κάτι χαρτιά. Τη φωτογραφία της μεγάλης άγκυρας του Πόρου. Την είχα κάνει ένα πρωί την άνοιξη του 40. Καθώς την κοιτάζω τώρα αισθάνομαι την ψυχή μου πλημμυρισμένη..." (25 Σεπτεμβρίου 1941, Μέρες Δ, σ. 132-133).

Ύδρα. 1939. Η απόλυτη απλότητα των ελληνικών νησιών.

   Οι τρεις παρακάτω φωτογραφίες έχουν τραβηχτεί από τον Σεφέρη στην Κορυτσά το 1937, όταν υπηρετούσε ως πρόξενος στο εκεί ελληνικό προξενείο. Οι φωτογραφίες του από την Κορυτσά αποτελούν πραγματικά σπάνιες ιστορικές μαρτυρίες.

Παζάρι στην Κορυτσά. 1937.

Παζάρι στην Κορυτσά. 1937.

Κορυτσά. 1937.

Μαλούλα. Συρία. 1943.

Γέρασα, ναός Αρτέμιδος. Ιορδανία. 1953.

 Συρία. Κρακ των ιπποτών. 1954.

 Λάβρανδα. Τουρκία. 1950.

 Κωνσταντινούπολη. 1950.


Έφεσος. Αρχαίο θέατρο. 1950.

Μπάλμπεκ. Λίβανος. 1954.

Άγ. Ευλάλιος. Λάμπουσα Κύπρου. 1953.

 Αγ. Νάπα Κύπρου. 1953.

Κούριον Κύπρου. 1953.

Σεισμόπληκτα παιδιά. Μονή Κύκκου. Κύπρος. 1953.

Άλωνα Κύπρου. 1954. Μία φωτογραφία-ιστορική μαρτυρία. "Την Ελλάδα θέλομεν και ας τρώγωμεν πέτρες", διαβάζουμε την επιγραφή στο φθαρμένο τοίχο, που προφανώς συγκίνησε τον ποιητή και τον έκανε να εστιάσει το φακό του. Ο ανώνυμος Κυπριακός Ελληνισμός εκφράζει τον πόθο του για ένωση με τη "μητέρα Ελλάδα". Από τότε, βέβαια, έχουν περάσει πάνω από πενήντα χρόνια και η ιστορία έχει αλλάξει...

Τολό. 1938.

Ο συγγραφέας Henry Miller στην Ύδρα. 1939.


Ο ζωγράφος Γιάννης Τσαρούχης στο Λονδίνο. 1951.

Ο ποιητής Νίκος Καββαδίας. 1969.

Πίνακες ζωγραφικής με θέμα το χειμώνα: Κλ. Μονέ, χιονισμένα τοπία

Ο χειμώνας στη ζωγραφική: χιονισμένα τοπία του Κλ. Μονέ

      

   Είναι τρεις πίνακες του Γάλλου ιμπρεσιονιστή ζωγράφου Κλ. Μονέ (1840-1920) που απεικονίζουν χιονισμένα τοπία στο Argenteuil. Βρίσκονται στο Μουσείο Καλών Τεχνών της Βοστόνης και ανήκουν περίπου στην ίδια περίοδο.

Κλ. Μονέ, Χιόνι στο Argenteuil. 1874. Museum of Fine Arts. Boston.

Κλ. Μονέ, Μπουλεβάρ Saint-Denis. Argenteuil το Χειμώνα. 1875. Museum of Fine Arts. Boston.

Κλ. Μονέ, Είσοδος στο χωριό Vétheuil το Χειμώνα. 1879. Museum of Fine Arts. Boston.

Βλ.
http://www.mfa.org/search/collections?keyword=Monet

Ο έρωτας στην ποίηση: Bing Xin, Έρωτας

Bing Xin, Έρωτας

(μετάφραση Μερόπη Οικονόμου)

Τη σκέψη του έρωτα για να αποδιώξω,

εφόρεσα το γούνινο παλτό μου

κι άφησα το βουβό το σπίτι

από το φως μιας λάμπας αχνοφωτισμένο.

Στο μονοπάτι, που τα βήματά μου σέρνω,

ρίχνει το φως της τ' ασημένιο η σελήνη

και στη ντυμένη γη από χιόνι

άτεχνα τα κλαδιά των δέντρων,

τη λέξη "ΕΡΩΤΑΣ" παντού χαράζουν.

Tang Yin (1470-1524), Διαύγεια μετά από χιόνι στο πέρασμα του βουνού.

Η ποιήτρια Bin Xin (1909-1999). Ψευδώνυμο της Xie Wanying. Θεωρείται μία από τις σημαντικότερες Κινέζες ποιήτριες του 20ού αιώνα. Ήδη από τη δεκαετία του 1930 με την έκδοση των δύο πρώτων συλλογών της -"ένας λαβύρινθος από αστέρια" και "το νερό της Άνοιξης" διακρίθηκε για το ιδιαίτερο ύφος της ποιητικής της γραφής. Τα ποιήματα αυτά της πρώιμης φάσης αφηγούνται σύντομες ερωτικές ιστορίες και χαρακτηρίζονται από συγκρατημένο λυρισμό.

http://www.chinaculture.org/gb/en_madeinchina/2005-11/29/content_76434.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/File:T%27ang_Yin_001.jpgBing Xin, Έρωτας

Ο μύθος του βασιλιά Αρθούρου στους Προραφαηλίτες ζωγράφους: J.W.Waterhouse, Lady of Shallot (H Δεσποσύνη του Σαλλότ)

Η Αρχόντισσα (Δεσποσύνη) του Σαλλότ ( The Lady of Shallot) του Τέννυσον στα έργα των Προραφαηλιτών ζωγράφων

   

   Η Αρχόντισσα (Δεσποσύνη) του Σαλλότ ( The Lady of Shallot) είναι μία μπαλάντα της Βικτωριανής αγγλικής εποχής που συνέθεσε ο Άγγλος ποιητής Άλφρεντ Τέννυσον (1809-1892). Η ιστορία του ποιήματος, όπως και άλλα ποιήματα του Τέννυσον (π.χ. "ο Σερ Λάνσελοτ και η Βασίλισσα Γκουινέβερ", "Γκάλαχαντ" κ. ά.), βασίζεται στους αγγλικούς μεσαιωνικούς μύθους για το βασιλιά Αρθούρο που ήταν ιδιαίτερα αγαπητοί στους Άγγλους ρομαντικούς καλλιτέχνες του 19ου αιώνα.  Ο Τέννυσον έγραψε δύο παραλλαγές της μπαλάντας Η Αρχόντισσα (Δεσποσύνη) του Σαλλότ ( The Lady of Shallot), το 1833 και το 1842 (βλ. τις δύο παραλλαγές στο http://www.lib.rochester.edu/camelot/shalcomb.htm).
   Η Αρχόντισσα (Δεσποσύνη) του Σαλλότ βασίζεται κυρίως στο μύθο του ανεκπλήρωτου έρωτα της Ελέιν (Elaine), αρχόντισσας του Astolat, με τον ιππότη Λάνσελοτ. Φαίνεται ότι ο Τέννυσον εμπνεύστηκε από την ιστορία της Elaine of Astolat του κύκλου των μύθων του Αρθούρου για να γράψει τη μπαλάντα του Η Αρχόντισσα (Δεσποσύνη) του Σαλλότ.  Ο Τέννυσον έγραψε και το αφηγηματικό ποίημα με τον τίτλο Λάνσελοτ και Ελέιν, το οποίο συμπεριλαμβάνεται στην ποιητική του συλλογή τα "Ειδύλλια του Βασιλιά". Η ιστορία του ποιήματος έχει πολλά κοινά σημεία με την ιστορία της μπαλάντας του Η Αρχόντισσα (Δεσποσύνη) του Σαλλότ (για το κείμενο του ποιήματος Λάνσελοτ και Ελέιν, βλ.  http://www.lib.rochester.edu/camelot/idyl-l&e.htm).

   Η Αρχόντισσα του Σαλλότ ζει απομονωμένη στο κάστρο της που βρίσκεται σ' ένα νησί (το όνομα του νησιού είναι Σαλλότ) στο ποταμό που ρέει έως το Κάμελοτ. Οι αγρότες που κατοικούν στο νησί, τη γνωρίζουν ελάχιστα, γιατί είναι καταδικασμένη από μία μυστηριώδη κατάρα να ζει κλεισμένη στο δωμάτιό της και δεν μπορεί να συναναστραφεί ανθώπους. Έγκλειστη, λοιπόν, στον πύργο της στερείται από τη δυνατότητα να ζήσει την πραγματική ζωή και περνά τον καιρό της υφαίνοντας διάφορες σκηνές της καθημερινότητες και τις εικόνες όσων περνούν έξω από τον πύργο τους για να πάνε στο Κάμελοτ. Οι εικόνες των ανθρώπων που περνούν έξω από τον πύργο της καθρεφτίζονται μέσα στο μαγικό της καθρέφτη. Έτσι, δυστυχισμένη στην απομόνωση της μοναξιάς της βλέπει μόνο τις "εικόνες-σκιες" της ζωής των άλλων. Ζει, επομένως, με τις σκιες ενός κόσμου, που δεν μπορεί να γνωρίσει πραγματικά και να αγγίξει. Όταν κάποια στιγμή δει την εικόνα του ιππότη Λάνσελοτ, ο μαγικός της καθρέφτης σπάζει. Αυτή, τότε, προφανώς ερωτευμένη μαζί του, αποφασίζει να βγει από τον πύργο και να πλεύσει με μία βάρκα στο ποτάμι για να φθάσει στο Κάμελοτ, κυνηγώντας την εικόνα μιας σκιας... Προτού όμως προλάβει να φθάσει στο παλάτι του Κάμελοτ για να συναντήσει τον Λάνσελοτ, πεθαίνει στη βάρκα της...

    Το ποίημα ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές στους Προραφαηλίτες ζωγράφους της Βικτωριανής περιόδου, οι οποίοι συμμερίζονταν το ενδιαφέρον και την αγάπη του Τέννυσον για τον αγγλικό μεσαίωνα και τους μύθους του Αρθούρου. Για αυτό, έχουμε αρκετές απεικονίσεις σκηνών που απεικονίζουν την αρχόντισσα του Σαλλότ  αλλά και την αρχόντισσα Ελέιν, την ηρωίδα μεσαιωνικών μύθων της εποχής του Αρθούρου, από την ιστορία της οποίας εμπνεύστηκε ο Τέννυσον τη μπαλάντα Η αρχόντισσα του Σαλλότ. Η Elaine και η Lady of Shallot, οι οποίες πολλές φορές ταυτίζονται, ήταν αγαπημένες γυναικείες "εικόνες" που προβάλλονταν από το μεσαίωνα στη Βικτωριανή Εποχή της Αγγλίας.

   Ο αγαπημένος μου ζωγράφος John William Waterhouse απεικόνισε τρία επεισόδια από τη μπαλάντα του Τέννυσον Η αρχόντισσα του Σαλλότ. Ο πιο γνωστός πίνακάς του παρουσιάζει τη Lady of Shallot καθισμένη στο υφαντό της με τις μαγικές εικόνες να πλέει (με τη βάρκα) στο ποτάμι για το Κάμελοτ, λίγο πριν το τραγικό της τέλος. Η αρχόντισσα δεν είναι πια η σκοτεινή "μάγισσα" του πύργου, αλλά μία αδύναμη κοπέλα που ντυμένη με λευκό φόρεμα φαίνεται έχει εγκαταλειφθεί στη μοίρα της. Τα τρία κεριά χωρίς φλόγα στη βάρκα προφανώς συμβολίζουν το τέλος της ζωής της...

J.W. Waterhouse, Η Αρχόντισσα (Δεσποσύνη) του Σαλλότ στη βάρκα. 1888. Tate Gallery. London.

   Οι δύο παρακάτω πίνακες απεικονίζουν τη στιγμή που η Αρχόντισσα βλέπει την εικόνα του Λάνσελοτ να περνά έξω από τον πύργο της και να πηγαίνει προς το Κάμελοτ...Ο καθρέφτης της σπάζει...και έτσι χάνει το μόνο τρόπο επικοινωνίας με τον έξω κόσμο...τώρα πρέπει να βγει η ίδια από την απομόνωσή της και να σπάσει την κατάρα...

J. W. Waterhouse, H Αρχόντισσα (Δεσποσύνη) του Σαλλότ (κοιτάζοντας τον Λάνσελοτ). Σπουδή. 1894. Falmath Art Gallery. Cornwal (Κορνουάλη).

J. W. Waterhouse, H Αρχόντισσα (Δεσποσύνη) του Σαλλότ (κοιτάζοντας τον Λάνσελοτ). 1895. Leeds Art Gallery.

   

Οι δύο παραπάνω πίνακες αντιστοιχούν στους παρακάτω στίχους της μπαλάντας.

She left the web, she left the loom,
She made three paces thro' the room,
She saw the water-lily bloom,
She saw the helmet and the plume,
She look'd down to Camelot.
Out flew the web and floated wide;
The mirror crack'd from side to side;
"The curse is come upon me," cried The Lady of Shalott.
excerpt - Tennyson, 1842

    Η τρίτη σκηνή απεικονίζει την Αρχόντισσα του Σαλλότ μπροστά στον αργαλειό της...

J. W. Waterhouse, H Αρχόντισσα (Δεσποσύνη) του Σαλλότ. 1916. Art Gallery of Ontario.

Η σκηνή του πίνακα αντιστοιχεί στους παρακάτω στίχους της μπαλάντας.

There she weaves by night and day
A magic web with colours gay.
She has heard a whisper say,
A curse is on her if she stay
    To look down to Camelot.
She knows not what the curse may be,
And so she weaveth steadily,
And little other care hath she,
    The Lady of Shalott. 

   Φυσικά και άλλοι Προραφαηλίτες ζωγράφοι απεικόνισαν την Αρχόντισσα του Σαλλότ.

W. Hunt, Η Αρχόντισσα του Σαλλότ. 1886-1906. Wadsworth Atheneum. Hartford-Connecticut.

A. Hughes, Η Αρχόντισσα του Σαλλότ. 1872-73. Iδιωτική Συλλογή.

John Atkinson Jagrimshaw,  Ελέιν.  1874. Ιδιωτική Συλλογή.

John Atkinson Jagrimshaw, Η αρχόντισσα του Σαλλότ. 1878. Ιδιωτική Συλλογή.

Sophie Anderson,  Ελέιν. 1870. Liverpool Museums.

Αγνώστου, Η Ελέιν στη βάρκα. Πριν το 1887.

Lancelot Speed, Η Ελέιν του Astolat. 1919. Ιδιωτική Συλλογή.

Για τη μπαλάντα και την υπόθεσή της βλ. 

http://www.sparknotes.com/poetry/tennyson/section2.rhtml  και http://www.victorianweb.org/authors/tennyson/los1.html

http://charon.sfsu.edu/tennyson/poems/index.shtml (ποιήματα του Τέννυσον)

http://www.tate.org.uk/servlet/ViewWork?cgroupid=999999961&workid=15984&searchid=9755
http://www.johnwilliamwaterhouse.com/pictures/lady-shalott-1916
http://www.jwwaterhouse.com/view.cfm?recordid=27
http://fag.looksystems.net/Collection/1923.15
http://www.johnwilliamwaterhouse.com/pictures/lady-of-shalott-study-1894/
http://www.thewadsworth.org/nggallery/page-1574/page-3/
http://www.victorianweb.org/painting/hughes/paintings/7.html
http://www.liverpoolmuseums.org.uk/walker/collections/19c/anderson-elaine.aspx
Για τις πραγματικά πολυάριθμες απεικονίσεις της Αρχόντισσας του Σαλλότ ή της Ελέιν, βλ.
http://www.angelfire.com/me2/camelot/shalottArt6.html
http://www.victorianweb.org/authors/tennyson/loslist.html
http://www.victorianweb.org/painting/subjects/shalott1.html

Ακούστε από τη Lorrena McKennit τη Lady of Shallot.

Στα άδυτα της Εθνικής Πινακοθήκης. Άγνωστοι θησαυροί από τις συλλογές της: εικόνες από την έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης

Στα άδυτα της Εθνικής Πινακοθήκης: εικόνες από την τελευταία έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης

    Η Εθνική Πινακοθήκη Αθηνών-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου, το σημαντικότερο ίδρυμα έργων τέχνης της Ελλάδας, διοργάνωσε για την περίοδο από 20/10/2011 έως 8/01/2012 έκθεση με τον τίτλο "Στα άδυτα της Εθνικής Πινακοθήκης-Άγνωστοι θησαυροί από τις συλλογές της" και από τη Συλλογή του Ιδρύματος Ευριπίδη Κουτλίδη, προσφέροντας την ευκαιρία για ένα συναρπαστικό ταξίδι στο μαγικό κόσμο της τέχνης. 

    Η έκθεση αυτή είναι η τελευταία που διοργανώνει η Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο, πριν από την έναρξη των εργασιών για την επέκταση των κτιριακών εγκαταστάσεων της. Αποχαιρετώντας, λοιπόν, το κοινό της για κάποιο χρονικό διάστημα, η Εθνική Πινακοθήκη παρουσιάζει μερικά από τα "άγνωστα" αλλά σημαντικά έργα της, τα οποία θα βρουν θέση στις μόνιμες συλλογές της, αφού, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών επέκτασης, θα δημιουργηθεί διπλάσιος χώρος για να φυλαχθούν και να εκτίθενται όσα έργα μέχρι τώρα βρίσκονταν κρυμμένα στα "άδυτα" ή μάλλον σε κάποιους αποθηκευτικούς χώρους.

    Τα μέχρι τώρα αφανή έργα βγαίνουν στη θέα του φιλότεχνου κοινού και συμβάλλουν στην επανανοηματοδότηση της ιστορίας της νεότερης ελληνικής τέχνης. Τα έργα επιλέχθησαν από οκτώ επιμελήτριες, η καθεμία από τις οποίες ήταν υπεύθυνη για μία συγκεκριμένη περίοδο της ιστορίας της νεότερης ελληνικής τέχνης και για ορισμένο τμήμα των συλλογών της Εθνικής Πινακοθήκης. Επομένως, η έκθεση "Στα άδυτα της Εθνικής Πινακοθήκης" δεν είναι μία ενιαία έκθεση, αλλά ένα "ψηφιδωτό" οκτώ εκθέσεων των διαφόρων περιόδων της νεότερης ελληνικής τέχνης...

Το έργο αυτό του Νικηφόρου Λύτρα κοσμεί το εξώφυλλο του τόμου-οδηγού της έκθεσης.

Νικηφόρος Λύτρας (1832-1904), Προσωπογραφία κυρίας Σερπιέρη. 1869.

   

   Οι επιμέρους εκθέσεις που συνθέτουν τη συνολική έκθεση "Στά άδυτα της Εθνικής Πινακοθήκης" είναι: έκθεση με έργα από τις συλλογές του 19ου αιώνα (επιμ. Μαρία Κατσανάκη),   έκθεση με έργα του νεοελληνικού μοντερνισμού από τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα (επιμ. Ζίνα Καλούδη), έκθεση με έργα από την ακόμα ανεξερεύνητη γενιά του Τριάντα (επιμ. Άννυ Μάλαμα), έκθεση με έργα από τη μεταπολεμική και σύχρονη ελληνική τέχνη (επιμ. Λίνα Τσίκουτα), έκθεση με έργα από τη νεοελληνική γλυπτική (επιμ. Τώνια Γιαννουδάκη), έκθεση με έργα από τη συλλογή του γλύπτη Χρήστου Καπράλου που περιήλθε στην Εθνική Πινακοθήκη (επιμ. Άρτεμις Ζερβού).  

  Στη συνολική εικόνα της Έκθεσης συμβάλλουν και οι δύο ακόμα επιμέρους εκθέσεις: έκθεση με έργα από τη συλλογή της Δυτικοευρωπαϊκής ζωγραφικής της Εθνικής Πινακοθήκης (επιμ. Έφη Αγαθονίκου) και έκθεση με έργα από τη συλλογή της χαρακτικής και σχεδίων (επιμ. Μαριλένα Ζ. Κασιμάτη).

Δείτε κάποια από τα έργα της Έκθεσης στα "Άδυτα της Εθνικής Πινακοθήκης".

Αιμίλιος Προσαλέντης (1859-1926), Η Ακρόπολη. 1897.

Ιωάννης Δούκας (1841-1916), Σαμψών και Δαλιδά. 1873.

Νίκος Λύτρας (1883-1927), Ο ζωγράφος Ουμβέρτος Αργυρός. 1909-1910.

Όθων Περβολαράκης, Παπαρούνες. 1918.

Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης (1881-1955), Για τον τρύγο (Από τη ζωή των τσιγγάνων). 1952.

Γιάννης Τσαρούχης (1910-1989), Πανό φιλοτεχνημένο για την Πανελλήνια Έκθεση Λαϊκής Χειροτεχνίας και Βιοτεχνίας. 1949.

Γιάννης Γαΐτης (1923-1984), Μουσική. 1948.

Κυριάκος Κατζουράκης (1944-), Las Meninas. 1976.

Γιάννης Μαλτέζος (1915-1987), Μορφή. 1974.

Willem Van Mieris (1662-1747), Η κυρία με τον παπαγάλο.

Πάμπλο Πικάσο (1881-1973), Γυναικείο κεφάλι. 1939.

Χρήστος Καπράλος (1909-1993), Θέατρο/Βιετνάμ. 1968.

Χρήστος Καπράλος (1909-1993), Μάνα Καθιστή. 1952.

    Η Εθνική Πινακοθήκη διαθέτει μία σημαντική συλλογή από χαρακτικά, που χρειάζεται ακόμα τη μελέτη των ειδικών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν  οι σειρές χαρακτικών του Ντύρερ και Ρέμπραντ.

Albrecht Dürer (1471-1528), Αδάμ και Εύα. 1505.

Albrecht Dürer (1471-1528), Ο Άγιος Ιερώνυμος στο Σπουδαστήριο. 1514.

Harmensz Van Rijn Rembrandt (1606-1669), Ο Άγιος Ιερώνυμος διαβάζει σε ιταλικό τοπίο. Περίπου 1653.

Βλ. Στα άδυτα της Εθνικής Πινακοθήκης-Άγνωστοι θησαυροί από τις συλλογές της, Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου, Αθήνα 2011 (οδηγός της έκθεσης).

http://www.nationalgallery.gr/site/content.php

http://www.nationalgallery.gr/site/content.php?artid=568 (κείμενο της Διεύθυντριας της Εθνικής Πινακοθήκης κ. Μ. Λαμπράκη-Πλάκα).

Φωτογραφίες από δρόμους της παλιάς Θεσσαλονίκης: από τις φωτογραφίες του Γιώργου Λυκίδη

Φωτογραφίες του Γιώργου Λυκίδη από τους δρόμους της παλιάς Θεσσαλονίκης

    Ξεφυλλίζω το φωτογραφικό άλμπουμ Η Θεσσαλονίκη μέσα από το φακό του Γιώργου Λυκίδη (επιμέλεια Γιάννης Μέγας/Νίκος Χόρμπος), εκδ. Ιανός, Θεσσαλονίκη 2002 (α' έκδοση), 2006 (β' έκδοση) και βλέπω εικόνες από όψεις της παλιάς Θεσσαλονίκης από την περίοδο του μεσοπολέμου έως τη δεκαετία του 1960...εικόνες που ακόμα και σήμερα μπορούμε να αναγνωρίσουμε, αν βέβαια βλέπουμε "αφαιρετικά"...

Ο φωτογράφος Γιώργος Λυκίδης (1886-1967) ήταν ένας από τους σημαντικότερους φωτογράφους της Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου έως και τη δεκαετία του 1960. Καταγόταν από την Κρώμνη του Πόντου και εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Αρχικά δούλεψε για ένα χρόνο ως υπαίθριος φωτογράφος στο Λευκό Πύργο και στη συνέχεια άνοιξε δικό του φωτογραφείο. Από το 1930 είχε εργαστήριο φωτογραφίας στην οδό Τσιμισκή. Έγινε γνωστός για τις καρτ ποστάλ του με θέμα διάφορες όψεις της πόλης.

Ιδού, λοιπόν, κάποιες από τις φωτογραφίες του Γιώργου Λυκίδη με εικόνες από τη Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου.

Είναι μία όψη από την πόλη της Θεσσαλονίκης στη συμβολή της οδού Τσιμισκή με την οδό Παύλου Μελά, στη γνωστή Διαγώνιο. Τότε, τη δεκαετία του 1920, το τραμ περνούσε από το σημείο αυτό. Διακρίνουμε δύο μικρά περίπτερα με τις χαρακτηριστικές θολωτές στέγες τους.

Είναι μία όψη από την πόλη της Θεσσαλονίκης στην πλατεία της Αγ. Σοφίας στα τέλη της δεκαετίας του 1920. Ο φωτογράφος έχει κάνει τη λήψη με την πλάτη στραμμένη προς την εκκλησία της Αγ. Σοφίας. Βλέπουμε μπροστά μας την ακόμα αδιαμόρφωτη οδό Ερμού. Στην άκρη αριστερά, γωνία της οδού Ερμού και Αγ. Σοφίας, διακρίνουμε το πραγματικά εντυπωσιακό για τους κίονες "Κόκκινο Σπίτι". Το σπίτι αναγέρθηκε το 1926 από την εύπορη οικογένεια Λόγγου, στην κατοχή της οποίας ήταν η υφαντουργική εταιρεία Νάουσας "ΕΡΙΑ".

Είναι ένας πολύ γνωστός δρόμος του εμπορικού κέντρου της Θεσσαλονίκης, η οδός της Αγ. Σοφίας στη συμβολή της με την οδό Τσιμισκή, στα τέλη της δεκαετίας του 1920. Τα τροχοφόρα ανύπαρκτα, αλλά υπάρχει ένας τροχονόμος να "ρυθμίζει" την κυκλοφορία. 

Είναι μία όψη από τα πιο πολυσύχναστα και κοσμοπολίτικα σημεία του εμπορικού κέντρου της  Θεσσαλονίκης. Η αρχή της οδού Ελευθ. Βενιζέλου από την πλατεία της Ελευθερίας τη δεκαετία του 1930. Αριστερά στη γωνία με την οδό Μητροπόλεως βλέπουμε το τετραώροφο κτίριο του άλλοτε ξενοδοχείου Ritz, που χτίστηκε το 1924.

Η Καμάρα, "η θριαμβευτική αψίς" του Γαλερίου, είναι από τα πιο φωτογραφισμένα σημεία της Θεσσαλονίκης. Η αψίδα του Γαλερίου στήθηκε το 297 μ.Χ., μετά τη νίκη του Ρωμαίου αυτοκράτορα Γαλέριου κατά των Περσών. Βρισκόταν στη συμβολή δύο κεντρικών οδικών αξόνων: της οδού Εγνατίας και της πομπικής οδού που ένωνε το ανακτορικό συγκρότητημα του Γαλερίου με τη Ροτόντα. Τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα η οδός Εγνατίας περνούσε μέσα και κάτω από την Καμάρα. Στη φωτογραφία διακρίνουμε το τραμ να περνάει κάτω από την Καμάρα. Πάνω στην Καμάρα, δεξιά και αριστερά, ήταν κολλημμένα σπίτια και παράγκες. Η διάνοιξη της Εγνατίας ξεκίνησε με το γκρέμισμα των σπιτιών δεξιά και αριστερά της Καμάρας...Το τραμ εξακολουθούσε να περνά κάτω από την Καμάρα και τη δεκαετία του 60.

Οι παραπάνω φωτογραφίες προέρχονται από το ηλεκτρονικό φωτογραφικό αρχείο του ΕΛΙΑ (Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο).
http://eliaserver.elia.org.gr/elia/site/content.php

Για τη βιογραφία του Γ. Λυκίδη, βλ. http://www.perizitito.gr/persons.php?personid=26728

Πίνακες ζωγραφικής με θέμα το Χειμώνα: Όθων Περβολαράκης, Χιονισμένο τοπίο

Ο Χειμώνας στη ζωγραφική: Όθων Περβολαράκης, Χιονισμένο τοπίο

   Είναι ένας χειμωνιάτικος πίνακας του ζωγράφου Όθωνα Περβολαράκη (1887-1974). Σ' ένα χιονισμένο εξοχικό τοπίο ένα δέντρο με πορτοκαλένιους καρπούς και πράσινα φύλλα περιβάλλεται από νιφάδες χιονιού. Δύο πορτοκάλια και ένα σπουργιτάκι στο καλυμμένο με χιόνι έδαφος...

   Ο Όθων Περβολαράκης ήταν ανεψιός του ζωγράφου Νικολάου Γύζη. Αφού πρώτα σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών των Αθηνών, συνέχισε τις σπουδές του στη ζωγραφική και τη λιθογραφία στο Παρίσι κατά την περίοδο 1910-1915. Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα ασχολήθηκε με τη ζωγραφική και τη λιθογραφία. Οι ζωγραφικοί του πίνακες, που χαρακτηρίζονται από πλατιές πινελιές, επηρεάστηκαν από τον ιμπρεσιονισμό. Τα αγαπημένα του θέματα ήταν τοπία και οι προσωπογραφίες. Εικονογράφησε, επίσης, βιβλία, φιλοτέχνησε αφίσες με την τεχνική της λιθογραφίας και σχεδίασε χαρτονομίσματα. Ασχολήθηκε και με την αγιογραφία. 

   Υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Ομάδας "Τέχνη" (1917), η οποία έφερε σημαντική αλλαγή στις εικαστικές τέχνες της Ελλάδας. Έργα του βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη, σε διάφορες δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές.

Όθων Περβολαράκης (1887-1974), Χιονισμένο Τοπίο. Χωρίς χρονολογία.

http://www.eikastikon.gr/zografiki/pervolarakis.html

http://el.wikipedia.org/wiki/Όθων_Περβολαράκης